Gönderen Konu: Anatomi - Ders Notları  (Okunma sayısı 21828 defa)

0 Üye ve 3 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı İlker

  • Yönetici
  • Hipokrat
  • *
  • İleti: 8897
  • Karma: 116
  • Cinsiyet: Bay
  • Görev: Asistan
  • Sınıf: Mezun
Anatomi - Ders Notları
« : 06 Mart 2012, 21:42:28 »
Anatomi - Ders Notları

https://rapidshare.com/files/3025044383/Anatomi.doc



KEMİKLER

İSKELET

Diaphysis: Uzun kemikte primer ossifikasyon merkezinden gelişir. Sekonder ossifikasyon epifizde olur.

Omurga: 26 kemik (33 vertebra).
Hareketli vertebra: 24
Disk sayısı: 23 (C1-C2 arasında disk yok)

Kranium: 22 + kulak kemikçikleri: 6 = Baş iskeleti: 28

Nörokranyum: 8
Viscerokranyum: 14

Calvaria (kafa kubbesi): Frontal + pariyetal + oksipital + temporal.

CLAVICULA

İskelette ilk olarak kemikleşmeye başlayan kemiktir (ikinci kemik mandibula).

Kan üretiminin (hemopoiezis) ilk başladığı kemiktir.

Diğer uzun kemiklerden farklı olarak kavitas medullarisi yoktur (kırmızı kemik iliği olmasına rağmen).

Doğum sırasında en çok kırılan kemiktir. Kırıklarından en çok nn. supraclaviculares'ler (servikal pleksusun dalları) etkilenir.

Sesamoid kemik: Periosteum yok, osteon (Haversian kanal sistemi) yok. Kas tendonları içinde yer alır. Hareketi güçlendirir. Kasın tendonunun insersiyo açısını büyütür. Fabella: m. gastrocnemius'un caput lateralis'i içindedir. Patella: quadriceps femoris içindedir.

Sadece bir tane epifizi olan uzun kemikler: Metakarpaller, metatarsaller, falakslar. 1. metakarpal, 1. metatarsal ve tüm falankslarda epifiz proksimaldedir. 2-5 metakarpal, 2-5 metatarsallerde epifiz distaldedir.

SCAPULA

Şekil olarak Afrika kıtasına benzer.

Processus coracoideus: Üst ekstremitenin (brakiyal pleksusun) anestezisinde işaret noktası olarak kullanılır.

Scapula'nın margo medialis'ine tutunan kaslar: M. levator scapula, m. rhomboideus major ve minor, m. serratus anterior.

Scapula'nın üst kenarında insicura scapula bulunur.

Margo lateralis'e m. teres major ve minor tutunur.

Toraks duvarında 2-7. kaburgalar (veya 2-7. torakal vertebraların processus spinosus'ları) arasında lokalize yassı tip kemiktir.

Incisura scapula'dan n. suprascapularis geçer. Incisura'nın kırıklarında bu sinir zedelenir. Bu sinir m. supraspinatus aracılığıyla kola abdüksiyonu başlatır (ilk 15 derece).

Processus coracoideus'a m. pectoralis minor insersiyo yapar. M. biceps brachii (caput breve) ve m. coracobrachialis başlar (origo alır).

M. trapezius'un insersiyo yerlerinden m. deltoideus origo alır (acromion [üst ekstremite uzunluğunun ölçülmesinde kullanılır], spina scapula, clavicula).

M. pectoralis major, m. brachialis ve scapulaya tutunmaz.

M. latissimus dorsi scapula'ya tutunur.

M. biceps brachii caput longum'u tuberculum supraglenoidale'ye, m. triceps brachii caput longum'u tuberculum infraglenoidale'ye tutunur.

Aksesuar Kemikler

Vesalius kemiği (os vesalianum pedis): V. metatarsalin bazisindedir. V=V Jones kırığı ile karışabilir.

Os trigonum: Talusun arkasındaki aksesuar kemiktir.

Ossa suturalia (Wormian kemikleri): Kafa süturlarının arasındadır. En çok lamboid süturdadır (sutura lamboidea).

HUMERUS

Tuberculum minus'a m. supraspinatus, m. infraspinatus ve m. teres minor tutunur.

Tuberculum majus'a m. subscapularis tutunur.

Crista tuberculi majoris'e m. pectoralis major, crista tuberculi minoris'e m. teres major insersiyo yapar.

M. biceps brachii caput longum'unun tendonu sulcus intertubercularis ve omuz ekleminin içinden geçer.

Sulcus intertubercularis'e m. latissimus dorsi insersiyo yapar.

The LADy between two MAJORS= Latissimus dorsi pectoralis major ve teres major arasındadır.

Humerusun distal ucundaki yapılar: Fossa radialis, fossa coronoidea, trochlea humeri, fossa olecrani, capitulum humeri.

Humerusun boyun (collum chirurgicum) kırıklarında n. axillaris zedelenir.

Corpus humeri kırıklarında n. radialis ve a. profunda brachii yaralanır.

Humerusun suprakondiler kırıklarında n. medianus ve a. brachialis yaralanır. Volkman'ın iskemik kontraktürünün en sık nedeni humerusun suprakondiler kırığıdır.

Medial epikondil kırığında n. ulnaris zedelenir.

HURMA= Humerusta zedelenen sinirler.

Koldaki seyri sırasında a. bracialis'e eşlik eden ve onu önden çaprazlayan sinir n. medianustur.

N. radialis ile a. profunda brachii sulcus nervi radialiste birlikte seyreder.

M. pectoralis minor ve m. biceps brachii humerusa tutunmaz. Biceps brachii humerusa yapışmaksızın omuz ve dirsek ekleminde harekete neden olur.

ULNADAKİ İŞARETLER

Olecranon, processus coronoideus, incisura radialis.

Smith kırığı: El fleksiyondayken elin dorsal yüzü üzerine düşüldüğünde oluşan radial distal uç kırığıdır.

Colles kırığı: El ekstansiyondayken elin palmar yüzü üzerine düşüldüğünde oluşan radius distal uç deformitesidir (çatal deformitesi).

EL BİLEĞİ KEMİKLERİ (OSSA CARPİ)

Karpal tüneli yapan kemikler: Scaphoideum + trapezium + pisiforme + hamatum. İçinde n. medianus vardır.

Canalis ulnaris (Guyon kanalı): Pisiforme ve hamatum arasındadır. Ha-Pis. Kanaldan n. ulnaris ile a. ulnaris geçer. Hamatum kırıklarında n. ulnaris zedelenir.

Os scaphoideum en çok kırılan karpal kemiktir (avasküler nekroz olabilir, talus başı, femur başı).

Os lunatum en çok çıkığı görülen karpal kemiktir (n. medianus risk altındadır) Lu=Luksasyon.

Os pisiforme MFCU'nun tendonu içindedir, bu nedenle aynı zamanda susamsı kemiktir. Sadece os triquetrum ile eklem yapar. Hiçbir ekleme katılmaz.

Os trapezium el baş parmağı eklemine (art. carpometacarpalis pollicis, sellar tip eklem) katılan karpal kemiktir.

Radyaldan ulnara proksimal sıra: Sirkteki Leopar TRİbüne PİSledi. Distal sıra: TRAPEZ TRAPEZcinin CAnını HAfifletti.

Boksör kırığı: 5. metakarpalin distal kırığıdır.

OS COXA

En geniş kemiktir.

M. sartorius (insan vücudunun en uzun kası, uyluğa ve bacağa fleksiyon yaptırır [terzi kası]), m. tensor fasciae latae ve lig. inguinale spina iliaca anterior superior'a (SİAS) tutunur.

Os coxadaki yapılar: SİAS, SİPS, SİPİ, SİAİ, insicura ischiadica major ve minor.

Spina ischiadicuma m. coccygeus, m. gemellus superior ve lig. sacrospinale tutunur. M. coccygeus diyafragma pelvisi yapar, m. gemellus superior uyluk dış rotator kasıdır. Lig. sacrospinale vajina kaldırma ameliyatında kullanılır.

Spina ischiadicum n. pudentusun anestezisinde (perineal anestezi, transvajinal yapılır) kullanılır.

Mesane kaldırma ameliyatında lig. pectineum (Cooper ligamenti) kullanılır.

Tuber ischiadicum oturur pozisyonda gövde ağırlığını yere iletir.

FORAMEN ISCHIADICUM MAJUS VE MINUS

Foramen ischiadicum majus m. piriforme ile foramen suprapiriforme ve foramen infrapiriforme’ye ayrılır.

Foramen ischiadicum minus’tan geçen oluşumlar: M. obturatorius internus, m. obturaturius internus’un siniri, a. v. pudenta interna, n. pudentus.

Foramaen suprapiriforme’den geçen oluşumlar: VAN gluteus superior.

Foramen infrapiriforme’den geçen oluşumlar: VAN gluteus inferior, n. ischiadicus, n. cutaneus femoris posterior, n. pudentus, a. v. pudenta interna, m. piriformis.

Foramen ischiadicum majus’tan geçen uyluk dış rotatar kası m. piriformis’tir.

Hem foramen ischiadicum majus hem de foramen ischiadicum minus’tan geçen oluşumlar: A. v. pudenda interna, n. pudendus.

Foramen infrapiriforme’nin en medialinden geçen sinir n. pudendus, en lateralinden geçen sinir n. ischiadicus’tur.

Foramen ischiadicum’lardaki yapılar: Lig. sacrospinale, lig. sacrotuberale.

PELVİS

Pelvis kırıklarında en çok görülen komplikasyon: Mesane rüptürü.

Bel bölgesinde hematom (Gray Turner belirtisi): Pelvis kırığı.

Pelvis kırığında perine bölgesine kelebek benzeri hematom: Üretra yaralanması.

Platypelloid tip pelviste vajinal yoldan doğum olmaz. Apertura pelvis superior’un anteroposterior çapı küçüktür.

Pelvis major’u os ileum oluşturur.

Pelvis minor’u (doğum pelvisi) arkada sacrum ve os coccygis, önde ve yanlarda ischium ve pubis oluşturur.

Linea terminalis yalancı ve gerçek pelvisi ayırır.

Linea terminalis’in geçtiği anatomik noktalar: Promontorium, linea arcuata, pecten ossis pubis, crista pubica, symphysis pubica.

APERTURA PELVİS SUPERIOR (APS) İLE İLGİLİ MESAFELER

Conjugata anatomica: Promontorium-symphysis pubica üst kenarı (12 cm).

Conjugata vera (obstetrica): Promontorium – symphysis pubica arka yüz orta nokta (11 cm). En dar. Gebelikte değişmeyen tek mesafedir.

Conjugata diagonalis: Promontrium – symphysis pubica alt kenarı (12,5 cm). Vaginal tuşe ile ölçülebilen tek mesafe. 9 cm’den küçük olunca vaginal doğum olmaz (distosi). Sezaryen gerekir.

FEMUR

Femur boyu X 4 = Kişinin boyu.

Femurun proksimal kırıklarında ekstrakapsüler olanlar: Subtrokanterik, intertrokanterik. Ekstrakapsüler olanlar avasküler nekroz yapmaz.

İntrakapsüler kırıklar: Kapital, subkapital, transservikal, baziservikal. Avasküler nekroz yapar.

Femurun distal uç kırığında (suprakondiler) a. poplitea yaralanır.

Fossa popliteada bulunanlar: N. tibialis (en yüzeyel), v. poplitea, a. poplitea (en derin).

TIBIA

Tuberositas tibia’ya lig. patella tutunur. Osgood Schlatter en çok görülen traksiyon apofizitidir. Tuberositas tibia’da olur.

FIBULA

Ossifikasyonu tersinedir (Kızlarda epifizi daha sonra kapanır).

Proksimal kırıklarında n. fibularis (peroneus) communis yaralanır.

N. fiburalis communis fibulanın boynuna dolanır. Zarar görürse düşük ayak olur.

Pott kırığı: Bimalleolar kırık (malleolus medialis kırığı + talusun laterale çıkığı + malleolus lateralis kırığı).

Cotton kırığı: Tirmalleolar kırık (malleolus medialis kırığı + malleolus lateralis kırığı + tibya arka kenar kırığı).

Elde 20 kemik, ayakta 26 kemik vardır.

TALUS

Ayak kubbesinin en yüksek noktasını yapan kemiktir.

Calcaneus, os naviculare, tibia ve fibula ile eklem yapar.

Talus’a kas tutunmaz, sadece ligament tutunur.

CALCANEUS

Talus ve os cuboideum ile eklem yapar.

Yerle temas eden tek tarsal kemiktir.

Sustentaculum tali bu kemiktedir. Bunun dışında tali sözcüğü içeren tüm yapılar talus’tadır.

Sinus tarsi talus ile calcaneus arasındadır.

Kırık olgularının en çok görüldüğü tarsal kemiktir.

İleum küçük pelvisin (doğum pelvisinin) yapısına girmez. Küçük pelvisin yapısına pubis, ischium, sakrum ve koksiks girer.

VERTEBRAE

7 tane servikal vertebra vardır.

N. spinalis’ler foramen intervertebrale’lerden geçer.

Lig. longitudinale anterius canalis vertebralis’te bulunmaz.

C6T4L2(1) = Vertikal seviye sorularında sorulması muhtemel seviyeler.

Columna vertebralis’in en yaygın kavis bozukluğu skolyozdur. Pubertedeki kızlarda görülür.

SERVİKAL VERTEBRALAR

Servikal vertebra’daki yapılar: Processus transversus, foramen transversarium.

Servikal vertebraların en karakteristik özellikleri foramen transversarium’larıdır. Bütün servikal vertebralarda vardır. Bu deliklerden a. v. vertebralis geçer (C7 hariç).

Processus spinosus’ları çatallıdır (C7 hariç).

1,2 ve 7. atipiktir. 127= Yüz yirmi yedi= 3 Y

Tuberculum caroticum C6’dadır (a. carotis communis kompresyonunda kan akımı kesilir).

Uncus corporis (processus uncinatus’lar, Luschka eklemi, uncovertebral eklem, nörosentral eklem. Eklem sıkışınca sinirler sıkışıp ağrı yapar.) C3-C7’dedir. T1’de de vardır.

ATLAS (C1)

Sulcus (bazen canalis) arteria vertebralis bu kemiktedir. Vertebral arter geçer.

VERTEBRA PROMINENS (C7)

Processus spinosus’u en uzun servikal vertebradır (bu nedenle vertebra prominens [belirgin] adı ile bilinir).

Processus spinosus’u çatalsız tek servikal vertebradır.

A. vertebralis bir tek bu vertebranın foramen transversarium’undan geçmez. Deliklerden sadece v. vertebralis geçer. En küçük foramen transversarium’dur.

Baş fleksiyondayken ele gelen ilk tümsek C7’dir.

TORAKAL VERTEBRALAR

En karakteristik özellikleri: Corpus’larında ve processus transversus’larında kaburgalar için bulunan eklem yüzleridir.

T1: Gövdesinde en fazla eklem yüzü bulunan torakal vertebradır (1.5 eklem yüzü).

T9: Gövdesinde en az eklem yüzü (sadece üst yarım) olan torakal vertebradır.

Torakal vertebrada crista capitis costa (eklem yüzlerinin arasında kalır) bulunur.

1, 10, 11 ve 12’nin gövdelerinde tam eklem yüzü vardır.

BOBİ = 1, 10, 11, 12 = Crista capitis costa’sı olmayan, tam eklem yüzüne sahip, lig. capitis costae intraarticularis'i olmayan torakal vertebralar.

BOBİT9 = Atipik torakal vertebralar.

BOBİK2= Atipik kaburgalar.

LUMBAL VERTEBRALAR

Processus mammilaris ve processus accessorius bu vertebralara özgü çıkıntılardır (T12’de de var olmasına rağmen).

OS SACRUM

Crista sacralis mediana: İlk 4 sakral vertebra’nın proc. spinosus’larının birleşmesi ile oluşur (S5’in processus spinosus’u yok).

Crista sacralis medialis (intermedia): Processus articularis’lerin birleşmesi ile oluşur.

Crista sacralis lateralis: Processus transversus’ların birleşmesi ile oluşur.

CANALIS SACRALIS’TEKİ YAPILAR

•   Dura mater spinalis
•   Arachnoidea mater spinalis
•   Spatium subarachnoideum
•   Spatium epidurale
•   Spatium subdurale
•   Filum terminale intermedia
•   Ganglion spinale’ler
•   Cauda equina

Lig. denticulatum (pia mater yapar), conus medullaris ve pia mater yoktur.

Cornu sacrale: S5’in processus articularis inferior’larının kalıntılarıdır (kaudal ya da hiyatal anestezide kullanılır).

COSTAE

En’li sorularda 1. kaburgayı hatırla (en kısa, en yassı, en geniş, en horizontal [ya da en az oblik], en keskin kavisli olan 1. kaburgadır). Bulunmaz’lı sorularda ise 11 ve 12.’yi hatırla (kaburgaların morfolojik özellikleri olan tuberculum costae, crista capitis costae, sulcus costae, angulus costae bu kaburgalarda bulunmaz).

Arcus costalis’i 7-10. kaburgalar yapar.

1, 10, 11 ve 12’nin crista capitis costae’si yoktur (BOBİ).

1 ve 12 (bazen 11’in) sulcus costae’si yoktur (VAN costalis yoktur).

CRANIUM

Baş iskeleti: 28 kemik (kranium + 6 MİS).

Cranium 22 kemikten oluşur.

8 tanesi neurocranium (etmoit kemik de dahil).

14 tanesi viscerocranium.

OS FRONTALE

Fossa glandulae lacrimalis frontal kemiktedir.

Glabella frontal kemikte bulunur. Tap amacıyla epilepside kullanılır. Gerçek mi, yalan mı diye ayırt etmek için buraya vurulur.

Frontal kemikte bulunan sutura metapica 6. yaştan sonra kaybolur. Kalıcı olursa sutura frontalis persistens denir. Zamanından önce kapanırsa trigonosefali olur.

OS PARIETALE

Parietal kemik neonat kranyumundaki tüm fontanellerin (toplam 6 tane) sınırına katılan tek kemiktir.

Fontaneller: Anterior, posterior, anterolateraller ve posteriolateraller.

OS ETHMOIDALE

Burnun dış duvarındaki concha nasalis superior ve concha nasalis media bu kemiğin uzantılarıdır (labyrinthus ethmoidalis’i oluştururlar).

Concha nasalis inferior ayrı bir kemiktir.

Lamina cribrosa’nın üzerindeki deliklerden olfaktör sinir uzantıları kafa içine girer.

Crista gali’ye dura mater uzantısı falx cerebri tutunur (önde).

Lamina perpendicularis (dik): Septum nasi’nin en büyük bölümünü yapan nörokranyum kemiğidir. Septum nasi’nin en büyük bölümünü yapan viserokranyum kemiği vomer’dir.

Kanlı BOS rinoresi ethmoit kemik kırığında olur. BOS otoresi temporal kemik kırığında olur.

OS OCCIPITALE

Kranyotemporal bileşkededir.

Oksipital kemik atlas, sfeonoid, temporal ve parietal kemiklerle eklem yapar.

Clivus’a canlıda pons ve bulbus oturur. Oksipital kırıklarında yaralanabilir.

Canalis nervi hypoglossi bu kemiktedir (dilin motor siniri).

Foramen magnum’dan geçen yapılar: Medulla spinalis ve zarları, a. vertebralis’ler ve dalları olan a. spinalis anterior ile posterior’lar, C1-C3 spinal sinirlerin meningeal dalları ve n. accessorius’un (CN11) spinal parçası. V. vertebralis ve n. hypoglossus geçmez.

Arnold Chiari’de bulbus foramen magnum’dan geçer.

OS SPHENOIDALE

Sulcuslar sphenoitte, canalis’ler temporaldedir. Optik kanal ve canalis pterygoideus hariç. Optik kanal ve canalis pterygoideus sphenoittedir. ÖP beni Sevgilim=Canalis opticus, canalis pterygoideus sfenoittedir.

Sulcus prechiasmaticus: Chiasma opticum’un oturduğu oluk.

En çok görülen hipofiz tümörü prolaktinomadır.

Canalis opticus n. opticus ile a. ophtalmica geçer.

Sulcus caroticus: A. carotis interna seyreder.

Foramen rotundum: N. maxillaris geçer.

Foramen ovale: N. mandibularis geçer. Fossa cranii media’yı fossa infratemporalis’e birleştirir. MANda OVA’dan geçer.

Foramen spinosum: A. meningea media geçer. Dura mater’i besleyen en baba arterdir. A. maxillaris’in dalıdır.

Tentorium cerebelli’nin ön uçlarının tutunduğu processus clinoideus anterior’lar ve posterior’lar bu kemiktedir.

OS TEMPORALE

Temporal kemiğin eklem yaptığı kemikler: Os sphenoidale, os parietale, os occipitale, os zygomaticum, mandibula. Os frontale ile yapmaz.

Kafa içi en uzun seyir gösteren sinir n. abducens’tir.

Fissura petrotympanica (Glaserian yarığı): Chorda tympani geçer.

Canalis nervi facialis ve dış ağzı olan foramen stylomastoideum bu kemiktedir. Kemik içi en uzun seyir gösteren sinir n. facialis’tir. A. stylomastoidea foramen stylomastoideum’dan girer.

Temporal kemikteki yapılar: Canalis caroticus, tegmen tympani.

Canalis musculotubarius: İki yarım kanaldan oluşur.

Impressio trigeminalis: Ganglion trigeminale oturur.

Eminentia arcuata: Canalis semicircularis anterior’un kabarıntısı (işitme ve dengeyle ilgili yapılar).

N. hypoglossus oksipital kemikten çıkar.

Foramen jugulare: Temporal ve oksipital arasındadır (TO). Önden arkaya geçen yapılar: Sinus petrosus inferior, IX, X ve XI. kranyal sinirler, v. jugularis interna (sinus sigmoideus) ve a. meningea posterior geçer. Foramen magnum’dan sonra en büyük foramendir.

Foramen lacerum: Temporal, oksipital ve sfenoit arasındadır (TOS). Çatısından a. carotis interna ile n. canalis pterygoidei (Vidian siniri. N. petrosus profundus [sempatik sinir] ve n. petrosus major’den [fasyal sinirin dalı] oluşur.) geçer.

Meatus acusticus internus: VII. ve VIII. kranyal sinirler, a. v. labyrinthi ve n. intermedius geçer. Başlangıcına porus denir.

Tentoriyel herniasyonlarda en çok zarar gören sinir okülomotor sinirdir.

Foramen jugulare sendromunun en sık nedeni glomus tümörüdür. Nazofarinks kanserinde de olur.

VISCEROCRANIUM

MANDIBULA

Temporalle eklem yapar.

Foramen mentale genellikle alt ikinci premolar diş seviyesindedir.

M. genioglossus, m. geniohyoideus, masseter tutunur.

MAXILLA

Os palatinum’la birlikte orbita, burun boşluğu ve ağız boşluğunun duvarlarına katılan kemiktir.

Os nasale’ler (yukarıdan) ile birlikte apertura piriformis’i sınırlar (maksilla yanlardan ve aşağıdan).

SUTURA’LAR

Fontikulus anterior os frontale ve os parietale’ler arasındadır.
Fontikulus posterior os occipitale ve os parietale’ler arasındadır.

Sutura coronalis: Parietal kemiklerin ön kenarları ile frontal kemiğin arka kenarı arasında transvers yönde uzanan sütürdür.

Sutura sagittalis: İki parietal kemik arasındaki sütürdür.

Sutura lambdoidea: Parietal kemiklerin arka kenarları ile oksipital kemik arasındaki sütürdür.

Sutura metopica: Frontal kemiktedir.

Bregma anterior fontikulus’ta, lambda posterior fontikulus’tadır.

Primer kranyosinostozis: Sütürlerin erken kapanması durumudur. En çok görüleni sagittal sinostozdur.

Scaphocephalia (cymbocephalia, dolicocephalia): Uzun ve dar kafa, sutura sagittalis erken kapanır.

Plagiocephalia (asimetrik ya da çarpık kafa): Tek taraflı sutura coronalis ya da sutura lambdoidea’nın erken kapanmasıdır.

Brachicephalia (kısa ve geniş kafa): Çift taraflı sutura coronalis’in erken kapanmasıdır.

Oxycephalia (turricephalia): Kule ya da koni kafa, sutura lambdoidea ve sutura coronalis’in erken kapanmasıdır.

Trigoncephalia (üçgen kafa): Sutura metopica’nın erken kapanmasıdır.

FOSSA CRANII’LERDEKİ AÇIKLIKLAR

FOSSA CRANII POSTERIOR

•   Foramen magnum
•   Meatus acusticus internus
•   Foramen jugulare
•   Canalis nervi hypoglossi

FOSSA CRANII MEDIA

•   Foramen ovale
•   Foramen rotundum
•   Foramen spinosum
•   Foramen lacerum
•   Fissura orbitalis superior

Foramen caecum bulunmaz, anterior’dadır.

Fissura orbitalis inferior ve foramen stylomastoideum kafa tabanının iç yüzünden (basis crania interna), foramen rotundum kafa tabanının dış yüzünden (basis crania eksterna) görülmez.

ORBITA’NIN DUVARLARI

İç duvar: Sfenoid, Etmoid, Lakrimal, Maksilla (SELaM).

Fissura orbitalis superior orbitayı fossa cranii media’ya bağlar. Fossa cranii media tümörleri egzoftalmus yapar. Sfenoit kemiğin büyük ve küçük kanatları arasındadır. Geçen yapılar: V1’in (n. ophtalmicus’un) dalları (n. nasociliaris, n. lacrimalis, n. frontalis), 3, 4 ve 6. kranyal sinirler ve oftalmik venler.

A. oftalmika canalis opticus’tan geçer.

Glandula lacrimalis üst duvarın dış bölümündedir (frontal kemiktedir).

Alt duvar: Maxilla, PAlatin, Zİgomatik (ZIMPAra).

Fissura orbitalis inferior: Orbita’yı fossa pterygopalatina’ya birleştirir. Geçen yapılar: N. maxillaris, n. zygomaticus, a. v. infraorbitalis.

Vomer orbita duvarına katılmaz. Septum nasi'nin en büyük yapısını oluşturan viscerokranyum kemiğidir.

ANULUS TENDINEUS COMMUNIS (ZINN HALKASI)

İçinden geçen yapılar:

* N. abducens
* N. oculomotorius
* N. nasociliaris
* N. opticus
* A. ophtalmica
* V. ophtalmica (bazen)

NAO4

N. abducens, n. oculomotorius ve n. trochlearis fissura orbitalis superior'dan geçer. N. trochlearia Zınn'den geçmez.

CAVITAS NASI'NIN DUVARLARI

Vomer septum nasi osseum'un arka alt parçasını yapar.

Zigomatik hiçbir duvarın yapısına katılmaz.

Cellulae ethmoidales septum nasi'ye katılmaz.

Üst duvar: Nazal, Frontal, Etmoid, Sfenoid. NeFES.

Alt duvar (sert damak): Maksilla, palatin. MP: Military polis.

FOSSA TEMPORALIS

Pterion: 4 kemik (frontal, parietal, temporal, sfenoid) burada bir araya gelir. A. meningea media'nın ön dalının yeridir. Frontal ve temporal lopların arasındaki sulcus lateralis'in iz düşümüdür. Burada tirepana edilir (delinir).

FOSSA INFRATEMPORALIS

Fossa temporalis'teki yapılar: Maxilla (önde), ramus mandibula (dışta), sfenoid kemiğin pterygoid çıkıntısının lamina lateralis'i (içte), processus styloideus (arkada), zigomatik, temporal.

FOSSA İÇİNDEKİLER

* Chorda tympani
* Ganglion oticum (9 CN'nin parasempatik gangliyonu)
* A. maxillaris ve dalları (a. meningea media)
* N. mandibularis ve dalları (N. auricotemporalis, n. alveolaris inferior, n. lingualis. MALAk).

FOSSA PTERYGOPALATINA

Fossa'nın Bağlantıları

* Foramen rotundum ile fossa crani media
* Foramen sphenopalatinum ile cavitas nasi
* Foramen palatinum majus ve minora'lar ile ağız boşluğu
* Fissura orbitalis inferior ile orbita
* Fissura pterygomaxillaris ile fossa infratemporalis (ikisinin de içinden a. maxillaris geçer)

FOSSA İÇİNDEKİLER

* N. maxillaris (fissura orbitalis inferior'dan da geçer)
* Ganglion pterygopalatinum (fasyal sinirli ilgili parasempatik gangliyondur. Hedef organı glandula lacrimalis'tir.)
* N. canalis pterygoidei (Vidian siniri. Foramen laserum'un çatısındadır.)
* A. maxillaris ve dalları (Fossa infratemporalis'te de vardır.)

Fissura pterygomaxillaris'ten geçen a. maxillaris hem fossa infratemporalis'te hem de fossa pterygopalatina'da yer tutan tek anatomik yapıdır.

EKLEMLER

SYNARTHROSIS

GOMPHOSIS

Diş kökleri ile çene kemikleri arasındadır (art. dentoalveolaris). Vücuttaki tek örnektir.

Synchondrosis (primer kartilaginöz eklem): İleri dönemde kemikleştiği için geçici bir eklemdir (1. sternokostal eklem, sternal eklemler, sfenoid ile oksipital eklemi, epifiz-diafiz arası eklem).

Symphysis (sekonder kartilaginöz eklem): Eklem yüzleri arasında her zaman fibröz kıkırdak yapısında bir diskus bulunur (ancak her diskus bulunan eklem symphysis değildir).

DIARTHROSIS

ARTICULATIONES SYNOVIALES (Oynar Eklem)

FARK

* Eklem kapsülü hareketli eklemleri diğer eklemlerden ayıran en önemli özelliktir.
* Eklem kıkırdağı
* Eklem boşluğu

Labrum articulare'si (fibröz kıkırdak halka) olan eklemler: Art. humeri ve art. coxae.

Discus Articularis'li Oynar Eklemler

* Art. sternoclavicularis
* Art. acromioclavicularis
* Art. radioulnaris distalis
* Art. radiocarpalis
* Art. temporomandibularis

SARToR

Art. talocruralis'te discus bulunmaz.

Meniscus'u olan eklem: Art. genus.

Eklem yüzlerinin ayrılmasını önleyen en önemli faktör eklem boşluğundaki negatif basınçtır.

Oynar eklemlerin yüzlerini örten eklem kıkırdağı hiyalin kıkırdak yapısındadır. Sadece üç eklemde fibröz kıkırdak vardır: Art. sternoclavicularis, art. acromioclavicularis, art. temporomandibularis. TAS

Sakroilyak eklemin bir yüzü (sakral) hiyalin, diğer yüzü (ilyak) fibröz kıkırdaktır.

OYNAR (SİNOVYAL) EKLEMLER

Eklem yüzlerinin şekline göre 7 tipe ayrılır.

Art. trochlearis (ginglymus): Sadece transvers eksende fleksiyon-ekstensiyon yapılır. Örnekleri: Art. talocruralis, art. humeroradialis ve artt. interphalangeae.

Art. bicondylaris: Rotasyona izin verir.

Art. trochoidea: Sadece vertikal eksende rotasyon hareketleri yapılır. Örnekleri: Art. atlantoaxialis mediana ve art. radioulnaris proximalis ve distalis.

Art. sellaris: Rotasyona izin verir.

Art. ellipsoidea (art. condylaris): Bu eklem tipinde rotasyon yapılamaz.

Art. spheroidea (art. cotylica): En fazla eksende en çok hareket yapılan oynar eklem tipidir. Sirkumdiksiyon hareketi sadece sferoit eklemlerde yapılır. Örnekleri: Art. humeri, art. humeroradialis, art. coxae ve art. incudostapedialis.

Art. plana: Belli bir eksende hareket yapılamaz, sadece kayma hareketlerine izin verir. Vücutta en fazla bulunan oynar eklem tipidir.

Rotasyon hareketi yapılabilen eklemler: Art. trochoidea, art. bicondylaris, art. sellaris, art. spheroidea.

ÜST EKSTREMİTE EKLEMLERİ

ART. STERNOCLAVICULARIS

•   Sellar tiptir.
•   Discus articularis’i var.
•   Eklem yüzlerini örten kıkırdak fibröz yapıdadır.
•   Üst ekstremite ile gövde arasındaki tek eklemdir.

ART. ACROMIOCLAVICULARIS

•   Discus articularis’i vardır (genellikle).
•   Eklem yüzlerini örten kıkırdak fibröz yapıdadır.
•   Lig. coracoclaviculare clavicula ile acromion’u birarada tutar (el üzerine düşmelerde). Çıkabilir. Ligamentin iki parçası var: Lig. conoideum, lig. trapezoideum.

ART. HUMERI

Sürekli çıkarsa labrum glenoidale yırtılır. Buna Bankart lezyonu denir. En fazla çıkığı görülen eklemdir.

•   Sferoit tip eklemdir.
•   Labrum articulare’si (labrum glenoidale) vardır.
•   Humerus başının yukarı çıkmasını arcus coracoacromialis (= acromion +processus coracoideus + lig. coracoacromiale), aşağı çıkmasını (özellikle elde bir ağırlık taşınırken) m. deltoideus önler.
•   Omuz ekleminde eklem boşluğu ile bağlantılı bursa bursa subtendinea musculi subscapularis’tir. Bursa subtendinea musculi infraspinati de eklem boşluğuyla bağlantılıdır. Bursa içi sinovya dolu kesedir.
•   Kapsülün desteğinin en az ve en zayıf yeri ön alt bölümüdür.
•   Eklem kapsülünü rotator cuff kasları destekler. Önde m. subscapularis, arkada m. teres minor ve m. infraspinatus, üstte m. supraspinatus vardır.
•   Çıkıklarda humerus başı m. subscapularis ile m. triceps brachii’nin caput longum’u arasındadır (en zayıf yer).
•   Çıkıklar %95 önedir.
•   Çıkıklarda kol hafif abdüksiyonda ve dış rotasyonda gelir. Addüksiyon ve iç rotasyon yapılamaz. N. axillaris yaralabilir. Apolet belirtisi olur.
•   Aşağı çıkıklarda oluk belirtisi olur (humerus başı ve acromion arasında).

İki kemik arasında yapılan eklem simplex, iki kemikten fazla sayıda kemik arasında yapılan eklem komposito olarak adlandırılır.

ART. CUBITI

Omuz ekleminden sonra en çok çıkan eklemdir.

Çıkıkları daha çok arkaya olur.

Üç eklemden oluşur:

1. Art. humeroradialis: Ginglimus tipindedir. En çok çıkan budur. Çıkıklarında n. ulnaris yaralanabilir (medial epikondil kırıldığı için).

2. Art. humeroradialis: Sferoit.

3. Art. radioulnaris proximalis: Trokoit (sadece rotasyona izin verir).

Art. radioulnaris distalis’in diski vardır. Art. radioulnaris proximalis ve distalis de trokoid tiptir. Supinasyon-pronasyon hareketleri bu iki eklemde yapılır.

Lig. anulare (yüzük) radii radius başını eklemde tutan ligamenttir. Koparsa caput radii çıkar.

ART. RADIOCARPALIS

Komposito tipindedir.

El bilek eklemidir.

Ellipsoid tip eklemdir (el).

Radius’un distal ucu os scaphoideum ve os lunatum’la, ulna ise bir discus articularis aracılığıyla os triquetrum’la eklem yapar.

Çıkıklarında n. medianus yaralanır.

Os pisiforme ekleme katılmaz.

ART. CARPOMETACARPALIS POLLICIS

•   Sellar tip eklemdir.
•   Birinci metakarpal kemik ile trapezium arasındadır.

Metakarpofalangeal eklemler: ellipsoittir (ayaktada aynı tipdir [metatarsofalangealler]).

İnterfalangeal eklemler: Ginglimustur.

ART. COXAE

Arkaya çıkıkları (otomobil kazaları) n. ischiadicus’u, öne çıkıkları (motosiklet kazanları) femoral sinir ve damarları yaralar.

•   Sferoit tip eklemdir. Her türlü hareketi yapar.
•   Labrum articulare’si (labrum acetabulare) vardır.
•   Eklem kapsülünün en zayıf yeri arka alt bölümü olup lig. pubofemorale ile lig. ischiofemorale arasındadır. Arkaya çıkıklarında lig. ischiofemorale yırtılır.

Lig. transversum acetabuli: Labrum acetabuli’nin bir parçasıdır (labrum tarafından yapılan ligament). Insicsura acetabuli’nin uçlarını birleştirir.

Lig. capitis femoris (lig. teres [yuvarlak] femoris): Femur başını besleyen arteri içerir (obturator arterin asetabular dalı. Koparsa femur başında santral avasküler nekroza neden olur.

Lig. pubofemorale: Aşırı abduksiyonu kısıtlar.

Lig. iliofemorale: İnsan vücudunun en güçlü bağıdır. Eklemin en güçlü ligamentidir. Eklemin stabilizesinden sorumlu en önemli ligamenttir. Ekstensiyonu kısıtlayan esas ligamenttir. Aşırı adduksiyonu ve dış rotasyonu da önler. Abdüksiyonu da kısıtlar.

Lig. ischiofemorale: Aşırı iç rotasyonu kısıtlar.

Zona orbicularis: Negatif hava basıncından sonra femur başının çıkmasını önleyen en önemli yapıdır. Femur başını acetabulum’da tutan esas ligamenttir.

DKÇ’nin en önemli belirtisi: Abdüksiyon kısıtlılığı (Hert belirtisi).

ART. GENUS

Unhappy triad (en çok yaralananlar): Lig. collaterale tibiale, lig. cruciatum anterius ve meniscus medialis’in yaralanmasıdır.

•   Vücudun en büyük eklemidir.
•   Bikondiler tip eklemdir.
•   En büyük membrana synovialis’i ve eklem boşluğu olan eklemdir.
•   Membrana synovialis bu eklemde plica alaris denilen kanat benzeri plikalar yapar (sığamadığı için).
•   En fazla sinovyal sıvının bulunduğu (0.5 ml) eklemdir.
•   Eklemin stabilizesinden sorumlu esas yapı m. quadriceps femoris’tir (vastus medialis, vastus lateralis, rectus femoris, vastus intermedialis).

Dış ligamentleri 5 tanedir. PO2 + CO2 + lig. patella.

•   Lig. patellae
•   Lig. collaterale tibiale: İç menisküse tutunması olan tek ligament (daha çok yaralanır).
•   Lig. collaterale fibulare
•   Lig. popliteum obliquum: M. semimembranosus’un tendonunun parçasıdır.
•   Lig. popliteum arcuatum: M. popliteus’un tendonunun parçasıdır.

Bursa suprapatellaris: Bu eklemde eklem boşluğu ile bağlantılı bursa’dır. Enfeksiyonları eklem boşluğuna yayılır. Diz ekleminin önden yaralanmalarında travmatik artrite sebep olur.

İç ligamentleri 5 tanedir. MEC AP + lig. transversum genus.

•   Lig. cruciatum anterius
•   Lig. cruciatum posterius: Femur üzerinde tibia’nın arkaya gitmesini (bacağın aşırı fleksiyonunu) önler. Fleksiyondaki dize yük bindiğinde femuru stabilize eder (merdiven, yokuş çıkarken).
•   Lig. transversum genus: Menisküslerin uçlarını birleştirir. Menisküslerin birlikte hareketini sağlar.
•   Lig. meniscofemorale anterius ve lig. meniscofemorale posterius: Her ikisi de lateral menisküsten başlarlar, femura uzanırlar. Lateral menisküsün arka boynuzunun hareketlerini kontrol ederler.

Bu eklemde kilitlenmeyi m. popliteus çözer. Bu kasın kontraksiyonu ile femur dışa rotasyon yapar ve kilidi çözer.

M. popliteus’un tendonu eklem kapsülünü deler ve eklemin içinden geçer.

En çok yaralanması görülen diz eklemi ligamenti lig. crusiatum anterius’tur. Drawer, Lachman, pivot testleri çapraz bağlar için, McMurray testi menisküs içindir.

ART. TALOCRURALIS

Tibia, fibula ve talus arasında kurulu ginglimus (trochlear) tipi eklemdir.

ART. SUBTALARIS (ART. TALOCALCANEA) VE ART. TARSI TRANSVERSA (MİDTARSAL EKLEM, CHOPART EKLEMİ, AMPUTASYON YAPILAN EKLEM. ART. TALOCALCANEONAVICULARIS + ART. CALCANEOCUBOIDEA)

Ayak inversiyon ve eversiyon hareketlerini bu iki eklemde (özellikle subtalar eklemde) yapar. Eversiyon: iç rotasyon, inversiyon dış rotasyondur.

İnversiyonda ayağın içi yukarı bakar, eversiyonda ayağın dışı yukarı bakar.

Lig. deltoideum (mediale): Ayağın aşırı eversiyonunu önler. Dört parçası vardır (pars tibiotalaris anterior, pars tibionavicularis, pars tibiocalcanea, pars tibiotalaris posterior).

Lig. calcaneonaviculare plantare (spring ligament): Ayağın uzun arkusunun devamlılığında önemli rolü olan bu ligament talus başını destekler ve talus’u pozisyonunda tutar. Kopması durumunda pes planus olur.

Lig. talofibulare anterius: İnversiyonda ilk yaralanan ligamenttir.

AYAK EKLEMLERİ

Artt. tarsometatarsales (Lisfranc eklemi): Ayak amputasyonunda (Lisfranc amputasyonu) kullanılan eklemdir (diğerleri Syme [art. talocruralis], Chopart [art. tarsi transversa] ve midmetatarsal amputasyon).

AYAK KEMERLERİ

Arcus pedis transversus (transvers ark): M. fibularis longus’un tendonu bu arkusun devamlılığında en önemli yapıdır.

Arcus pedis longitidunalis, pars medialis: Bu arkusun devamlılığında en önemli yapı aponeurosis plantaris ve ligamentum calcaneonaviculare plantare’dir.

ARTICULATIO TEMPOROMANDIBULARIS

Başın tek hareketli eklemidir.

•   Bikondiler tip eklemdir (diz gibi). Eklem yüzünü örten kıkırdak fibröz kıkırdaktır.
•   Discus articularis’i vardır.
•   Eklem dıştan n. facialis, içten n. auriculotemporalis ile komşudur.

Lig. sphenomandibulare: Birinci faringeal arkus kıkırdağının (Meckel kıkırdağı) perikondriyumundan derive olur. Mandibula’nın primer pasif desteğidir (aktif desteği çiğneme kaslarıdır).

Uterusun aktif desteği pelvik diyafram, pasif desteği kardinal ligamandır (Meckendorth bağı).

ARTICULATIO ATLANTOOCCIPITALIS

Ellipsoid tip teklemdir. Salla başı, al maaşı. El hareketi gibi hareket yapar. Bu da ellipsoit.

Membrana atlantooccipitalis posterior a. vertebralis ve n. suboccipitalis ile delinir.

ARTICULATIO ATLANTOAXIALIS

•   Üç eklemden oluşur. Mediana olanı trokoid, lateralis olanları planadır.
•   Median olanda baş rotasyon hareketleri yapar (hayır ifadesini verdiren baş hareketi).
•   Lateral olanlarda baş lateral fleksiyon yapar.

Lig. apicis dentis: Notokord’un üst ucunun kalıntısıdır (diğer kalıntısı nuc. pulposus). Kordoma tümörleri notokort kalıntılarından gelişir. Kordoma en sık clivus ve sakrumda görülür.

Gubernaculum (testislere ve overlere gidecekleri yere kadar kılavuzluk yapar) kalıntıları lig. teres uteri ve lig. ovari proprium’dur.

Ligg. alaria: Başın rotasyon hareketlerini kontrol eden esas ligamentlerdir (iki tanedir).

Lig. transversum atlantis: Dens axis’i pozisyonda tutan ligamenttir. Trafik kazalarında yırtılabilir. Dens axis bu ligamanı yırtarak medulla oblangata’ya zarar verir.

Membrana tectoria: Önceki ligamentlerin hepsini arkadan örter. Vertebra gövdelerinin arka yüzünü örten lig. longitudinale posterius ile devamlıdır.

ARTICULATIONES ZYGAPOPHYSIALES

Ligamentum flavum (ligg. flava): Komşu lamina arcus vertebrae’leri bağlayan sarı renkli bağdır. Omurganın dik durmasına ve omurganın normal kavislerinin korunmasına yardım eder.

Ligg. supraspinalia: Processus spinosus’ların uçlarını birbirine bağlar. C7’den sonra ligamentum nuchae (ense) adını alıp protuberentia occipitalis externa’ya tutunur. Lig. nuchae başın fleksiyonunu önleyen esas ligamenttir.

Columna vertebralis’in 4 tane kavsi vardır: Servikal kavis, torakal kavis, lumbal kavis, sakral kavis.

Primer kavisler: Torakal ve sakral. Sekonder kavisler: Servikal ve lumbal.

Servikal lordoz atlas-T2 arası, torakal kifoz T2-T12 arası, lomber lordoz T12-lumbosakral eklem arası, sakral kifoz lumbosakral eklem-koksiks tepesi arasıdır.

Servikal kavis ilk 3 ayda (baş tutma), lumbal kavis 12-15 ay arası (yürüme) gelişir.

LUMBAL PONKSİYON

LP’de geçilen yapılar: Lig. flavum, epidural aralık, dura mater.

Epidural aralık dura mater ile arkada lig. flavum, önde lig. longitudinale posterius arasındadır. Disk hernisinde disk bir alttaki spinal sinire basar. Ligamanla beraber basar.

T12 disk hernisi L1’e basar.

KASLAR

SCALP VE MİMİK KASLARI

Commissura labiorum’u aşağı çeken kas: M. depressor anguli oris’tir.

İnsan vücudunun en büyük organı deridir.

Mimik kasları yüzü örten yüzeyel fasyanın iki yaprağı arasındadır. Hepsinin motor siniri n. facialis’tir. Yüz bölgesinde derin fasya (fasya profunda) yoktur. İschioanal fossada da yoktur.

M. nasalis: Burun deliklerini hem genişleten hem de daraltan kastır.

M. platysma: Ağzın açılmasına yardım eder, derin inspiryumda çalışır.

M. Buccinator (Yanak)

•   En derinde lokalize mimik kasıdır.
•   Yardımcı çiğneme kasıdır.
•   Lokmanın dişlerle yanak arasında tutulmasını sağlar.
•   Ductus parotideus (Stensen kanalı): Bu kası deler ve üst 2. molar diş seviyesinde vestibulum oris’e açılır.

Ductus parotideus ve a. transversa faciei m. masseter’in üzerinde seyreder.

Fasyal sinir felcinde hastanın ağzından salya akar.

Glandula parotidea: M. masseter üzerinde vertikal bir kesi yapılırsa görünür.

M. pterygoideus lateralis’in fonksiyon kaybında hasta ağzını açmakta zorlanır.

ÇİĞNEME KASLARI

Dört çift çiğneme kası vardır. M. temporalis, m. masseter, m. pterygoideus medialis ve m. pterygoideus lateralis. M. buccinator çiğneme kası değildir.

Hepsini n. trigeminus’un dalı olan n. mandibularis uyarır.

Ductus parotideus ve n. facialis’in dalları m. masseter’in üzerinden geçer.

Ağzı açan tek çiğneme kası m. pterygoideus lateralis’tir. Başları arasından a. maxillaris ile n. buccalis geçer.

AĞZIN AÇILMASINA YARDIMCI KASLAR

•   M. platysma (derin inspiryumda da çalışır)
•   M. mylohyoideus
•   M. geniohyoideus
•   M. digastricus’un venter anterior’u

Tortikollisle lezyonu karışan kranyal sinir 4. kranyal sinirdir (trochlearis). Diplopi sebebiyle başını eğer.

VAGINA CAROTICA

Fascia profunda tarafından oluşturulur.

Vagina Carotica İçinde Bulunan Yapılar

•   A. carotis communis
•   A. carotis interna
•   V. jugularis interna
•   N. vagus

Arteria carotis externa kılıf içinde yer almaz.

M. STERNOCLEIDOMASTOIDEUS

Boyun bölgesini ön ve arka (yan) iki üçgene ayıran kastır.

N. accessorius’un spinal parçası tarafından uyarılır.

V. jugularis externa kasın üzerinde seyreder.

Plexus cervicalis, a. subclavia ve vagina carotica kasın altındadır (ya da arkasındadır).

Yüzü Çalıştığı Tarafından Karşısına Baktıran Kaslar

•   M. SCM
•   M. trapezius
•   M. semispinalis capitis

Tortikolliste lezyon SCM’dedir.

Capitis sözcüğü içeren, yüzü karşı tarafan baktıran tek kas m. semispinalis capitis’tir.

Capitis sözcüğü içerip kranyuma tutunmayan tek kas m. obliquus capitis inferior’dur.

BOYUN ÜÇGENLERİ

A. occipitalis posterior boyun üçgeninde yer almaz.

ARKA BOYUN ÜÇGENLERİ

Trigonum occipitale: İçinden n. accessorius’un (levator scapula üzerindedir) spinal parçası geçer. Pleksus brachialis’in kökleri vardır.

Trigonum supraclaviculare (trigonum omoclaviculare): A. subclavia, plexus brachialis'in trunkusları ve supraklaviküler lenf düğümleri (Virchow düğümü: Mide kanserinin metastazı için patognomoniktir) bu üçgendedir.

ÖN BOYUN ÜÇGENLERİ

Trigonum musculare: İçinde tiroit bezi, paratiroit bezleri, larinks, trakea ve hiyoid altı kaslar bulunur.

Trigonum submandibulare (digastrik üçgen): Bir taraf m. digastricus'un ön ve arka karnı arasındadır.

Trigonum submentale: Tek olan boyun üçgenidir. İki taraf m. digastricus'un venter anterior'ları ile hiyoid kemiğin gövdesi arasındadır.

Trigonum caroticum: Arkada m. SCM'nin ön kenarı, önde m. omohyoideus'un venter superior'u, yukarıda m. stylohyoideus ile m. digastricus'un venter posterior'u ile sınırlanır.

Trigonum Caroticum'da Bulunan Önemli Yapılar

* A. carotis communis
* A. carotis interna
* A. carotis externa
* V. jugularis interna
* N. vagus
* N. hypoglossus

N. glossofaringeus, v. jugularis eksterna ve a. vertebra içinde değildir.

HİYOİD ÜSTÜ KASLAR

Doğudaki illeri hatırla.

Faringeal Arklar

1. ark: n. mandibular
2. ark: n. facial
3. ark: n. glossofaringeus
4. ark: n. vagus (n. laringeus superior)
6. ark: n. vagus (n. laringeus recurrens)

M. Digastricus (Diyarbakır)

İki faringeal arktan gelişir. Ön 1, arka 2. arktan gelişir.

İki kranyal sinirle uyarılan hiyoid kastır.

Ön karnı n. trigeminus'un mandibular dalı, arka karnı n. facialis ile uyarılır.

M. Stylohyoideus (Siirt)

N. facialis ile uyarılan tek hiyoid kastır.

M. Mylohyoideus (Mardin)

Ağız döşemesini (tabanını) yapan kastır.

M. Geniohyoideus (Gaziantep)

HİYOİD ALTI KASLAR

Karadenize limanı olan illeri hatırla.

M. Thyrohyoideus (Trabzon)

Ansa servikalis ile uyarılmayan tek hiyoid altı kastır (m. geniohyoideus gibi C1 ile uyarılır).

M. Omohyoideus (Ordu. Omo: omuz)

Scapula'ya tutunması olan tek hiyoid kastır.

Siniri ansa servikalis'tir.

Hem ön hem de arka (yan) boyun üçgenlerinin sınırına katılan hiyoid kastır.

M. Sternothyroideus (Samsun)

Hiyoid kemiğe tutunmayan tek hiyoid kastır.

Tiroid bezi loblarını örten hiyoid kastır (bez bu nedenle yukarıya doğru büyüyemez. Retrosternal planjon yapar.)

Siniri ansa servikalis'tir.

M. Sternohyoideus (Sinop)

Siniri ansa servikalis'tir.

İlk gelişen endokrin organ tiroittir. Salgı ürününü depo eden tek endokrin organ tiroittir.

BOYUN KÖKÜ

M. scalenus anterior ve m. scalenus medius arasından geçen damar a. subclavia'dır.

N. phrenicus m. scalenus anterior'un ön yüzü ile yakın komşuluk yapar.

Servikal kosta sendromu ve skalenus anterior sendromu (torasik çıkış sendromu) oluşabilir.

Kostoklavikular sendromda Adson testi kullanılır.

Hiperabdüksiyon sendromunda Wright testi yapılır.

TRIGONUM SUBOCCIPITALE

Boyun üçgeni değildir.

Sınırları

Üst içte: M. rectus capitis posterior major

Üst dışta: M. obliquus capitis superior

Altta: M. obliquus capitis inferior (capitis sözcüğü içerip de kranyuma tutunmayan tek kastır).

İçindekiler

A. vertebralis, n. suboccipitalis

M. longus colli Os occipitale'nin arka yüzüne tutunmaz.

Şokta açığa çıkan MDF (miyokard deprese edici faktör) pankreastan salgılanır.

YÜZEYEL SIRT KASLARI

M. TRAPEZIUS

İnsersiyo yaptığı yerlerden m. deltoideus origo alır. Acromion'a tutunur.

Kolun hiperabdüksiyonunda m. serratus anterior'a yardım eder.

N. accessorius'un spinal parçası tarafından uyarılır.

Sinirin felcinde omuz düşüklüğü olur.

M. LATISSIMUS (Geniş) DORSI

Humerus'taki sulcus intertubercularis'in tabanına insersiyo yapar.

Pelvis'e tutunup üst ekstremiteye hareket yaptıran tek kastır.

Kola adduksiyon, iç rotasyon ve ekstensiyon yaptırır. Fonksiyon yönünden m. teres major'la benzerdir.

Baston kullanımında kuvvetlendirilmrdi gereken kas triceps brachii'dir.

Kolun en güçlü adduktor kasıdır.

Solunumun her iki fazında da (derin inspiryum ve kuvvetli ekspiryum) çalışan kastır.

Temel tırmanma kasıdır (gövdeyi yukarı kaldıran esas kastır).

N. thoracodorsalis tarafından uyarılır.

Fonksiyon kaybında (ya da sinirinin lezyonunda) kişiler koltuk değneği kullanamaz.

M. RHOMBOIDEUS MAJOR VE MINOR, M. LEVATOR SCAPULA

Romboid kaslar skapulayı toraks duvarından çeker (retraksiyon), m. serratus anterior ise toraks duvarına yapıştırır (protraksiyon). Bu nedenle romboid kaslar m. serratus anterior'la antagonisttir.

Romboid kaslar kaldırılmış üst ekstremiteyi kuvvetle indirirken kullanılır (kazık çakarken, balta vururken).

N. accessorius oksipital üçgende m. levator scapulae'nın üzerinde seyreder.

Axilla cerrahisinde n. thorasicus longus kesilirse kanat scapula oluşur. Buna sebep olan kas romboit kaslardır. Serratus anterior çalışmadığı için.

Littre hernisi: Femoral veya inguinal herni kesesi içinde Meckel divertikülü vardır.

Richter hernisi: Bağırsağın antimezenterik duvarı karın duvarındaki defektten herniye olur.

Pelvik herni m. levator ani'den olur.

Siyatik herni m. ischiadicum majus ve minus'tan olur.

Epigastrik herni linea alba'dan olur.

Spiegel herni linea semilunaris'ten (m. rectus abdominis'in dış kenarında) olur.

SIRT VE BEL ÜÇGENLERİ

TRIGONUM AUSCULTATIONS (OSKÜLTASYON ÜÇGENİ)

Dışta: Scapula'nın medial kenarı (ya da m. rhomboideus major).

İçte: M. trapezius'un dış kenarı.

Altta: M. latissimus dorsi'nin üst kenarı.

Tabanında: Altıncı ve yedinci kaburga ile altıncı interkostal boşluk bulunur. Bu üçgenden akciğer alt loplarının üst segmentlerinin oskültasyonu yapılır.

TRIGONUM LUMBALE SUPERIUS (GRYNFELT ÜÇGENİ)

Üstte: 12. kosta ve m. serratus posterior inferior

İçte: M. erector spinae

Altta: M. obliquus internus abdominis

TRIGONUM LUMBALE INFERIUS (PETIT ÜÇGENİ)

Altta: Crista iliaca.

İçte: M. latissimus dorsi.

Dışta: M. obliquus externus abdominis.

Trigonum lumbale superius ve inferius retroperitoneal organlar herni olabilir. Buna lumbal herni denir.

GÖĞÜS DUVARI KASLARI

TRIGONUM CLAVIPECTORALE (TRIGONUM DELTOPECTORALE)

İçinden v. cephalica geçer. Kateter yapılır.

Obturator herni foramen obturatorium'dan olur.

M. PECTORALIS MINOR

Aksiller damarlar ve pleksus brachialis bu kasın altındadır.

Aksilladaki oluşumlar için önemli bir anatomik işarettir. Arkasından a. v. axillaris ve plexus brachialis'in fasikülüsleri geçer.

Bu kas bir cisme dokunmak için ekstremite öne uzatıldığında kullanılır.

M. SUBCLAVIUS

Üst ekstremitenin hareketleri sırasında clavicula’yı tespit eder.

M. SERRATUS ANTERIOR

•   Kola hiperabdüksiyon yaptıran esas kastır (m. trapezius yardım eder).
•   M. pectoralis minor ile birlikte skapulayı öne çeker (protraksiyon).
•   Romboid kasların antagonistidir.
•   N. thoracicus longus (Bell siniri) ile uyarılır.
•   Sinirin felcinde skapula toraks duvarından romboid kasların etkisi ile ayrılır (kanat skapula, winged skapula).

SKAPULAR HAREKETLERİ YAPTIRAN KASLAR

•   Protraksiyon: M. serratus anterior ve m. pectoralis minor.
•   Retraksiyon: Mm. rhomboidei ve m. trapezius’un orta parçası.
•   Cavitas glenoidalis’i yukarıya baktıran kaslar: M. trapezius ve m. serratus anterior.
•   Cavitas glenoidalis’i aşağıya baktıran kaslar: M. pectoralis minor, m. levator scapulae ve mm. rhomboidei.

SOLUNUM KASLARI (İNTERKOSTAL KASLAR)

Mm. intercostales externi: Diyafragma ile birlikte inspiryumun temel kasıdır.

Mm. intercostales intimi: Sadece thoraks yan duvarlarındadır. Önde ve arkada yoktur.

İnterkostal nörovasküler yapılar: M. intercostalis internus ile intimi arasında seyreder (karın duvarındaki nörovasküler yapılar m. obliquus internus abdominis ile m. transversus abdominis arasında seyreder).

Sol diyafragma felcinde sol n. phrenicus hasarlanır.

Trunkus coaliacus mide, pankreas, dalak ve kc’yi besler.

Çölyak aksis kompresyon sendromu ligamentum arcuatum medianum’un tr. coaliacus’a basması sonucu oluşur.

Bochdalek hernisi lumbocostal üçgenden olur.

FORAMEN VENAE CAVAE

Açıklıktan v. cava inferior ile sağ n. phrenicus geçer.

HIATUS OESOPHAGEUS

Açıklıktan oesophagus, sağ ve sol n. vagus’lar (özovagus), a. v. gastrica sinistra’ların özofageal dalları ve özofagus’un alt 1/3 kısmından gelen lenf damarları geçer.

HIATUS AORTICUS

•   12. torakal vertebra gövdesinin önündedir.
•   Bu açıklıktan aort ve ductus thoracicus geçer.

DIAPHRAGMA’DAKİ DİĞER AÇIKLIKLAR VE İÇİNDEN GEÇEN YAPILAR

•   Her bir crus’ta bulunan açıklıklardan splanknik sinirler (n. splanchnicus major, n. splanchnicus minor ve n. splanchnicus imus) geçer.
•   Trigonum sternocostale’lerden (Morgagni hernisi gelişir.) a. v. epigastrica superior’lar geçer ve rektus kılıfına girer.
•   Ligamentum arcuatum laterale’lerin arkasından v. a. n. subcostalis geçer.
•   Ligamentum arcuatum mediale’lerin arkasından truncus symphaticus geçer.

ÜST EKSTREMİTE KASLARI

M. DELTOIDEUS

•   Kolun esas abduktor kasıdır (15-90 dereceyi yaptırır).
•   Addüksiyon hariç kolun bütün hareketlerinde fonksiyon gören tek kastır.
•   Origo yerleri m. trapezius’un insersiyo yerleri ile aynıdır.
•   N. axillaris tarafından uyarılır.

M. TERES MAJOR

•   Fonksiyon yönünden m. latissimus dorsi’ye benzer ve bu kas ile birlikte plica axillaris posterior’u oluşturur.
•   Siniri n. subscapularis’tir.

ROTATOR KAF KASLARI

M. SUPRASPINATUS

•   Kola abduksiyon hareketini başlatan kastır.
•   Kolun ilk 15 derecelik abdüksiyonunu yaptırır.
•   Kola rotasyon yaptırmayan tek kastır.
•   Omuz eklemi kapsülünü üstten destekleyen kastır.
•   Kasın siniri (n. suprascapularis) incisura scapulae’den geçer.

M. INFRASPINATUS

Omuz eklemi kapsülünü arkadan destekleyen kastır.

M. TERES MINOR

Omuz eklemi kapsülünü arkadan destekleyen kastır.

M. SUBSCAPULARIS

•   Omuz eklemi kapsülünü önden desktekleyen kastır.
•   Bu kasın tendonu ile ilgili bursa (bursa subscapularis) omuz eklemi boşluğu ile bağlantılıdır.

TRIANGULAR INTERVAL

SINIRLARI

•   Dışta: M. triceps brachii caput longum.
•   İçte: M. triceps brachii caput laterale.
•   Yukarıda: M. teres major.

İçindekiler: Radial sinir ve a. profunda brachii. Triangüler interval sendroma sebep olan üçgendir.

HUMEROTRİSİPİTAL ARALIK (SPATIUM AXILLARE LATERALE) VE SKAPULOTRİSİPİTAL ARALIK (SPATIUM AXILLARE MEDIALE)

SPATIUM AXILLARE LATERALE

SINIRLARI

•   Dışta: Humerus (collum chirurgicum)
•   İçte: M. triceps brachii caput longum
•   Yukarıda: M. subscapularis ve m. teres minor
•   Aşağıda: M. teres major

İçinden n. axillaris ve a. v. circumflexa humeri posterior geçer.

SPATIUM AXILLARE MEDIALE

SINIRLARI

•   Dışta: M. triceps brachii caput longum
•   Yukarıda: M. subscapularis ve m. teres minor
•   Aşağıda: M. teres major

İçinden a. v. circumflexa scapulae geçer.

FOSSA AXILLARIS

•   İç duvarı (cerrahi yaklaşım duvarı): M. serratus arterior + ilk dört interkostal boşluktaki interkostal kaslar. Bu duvarda seyreden sinir n. thoracicus longus’tur.
•   Dış duvarı: M. biceps brachii + M. coracobrachialis + sulcus intertubercularis (en tehlikeli duvar, aksiller damarlar ve brakiyal pleksus dalları bu duvarda).

İÇİNDEKİLER

•   A. v. axillaris
•   Plexus brachialis’in infraklavikular parçası
•   Aksiller lenf düğümleri
•   İnterkostal sinirlerin dalları ve n. intercostobrachialis
•   Memenin aksiller uzantısı

A. brachialis bulunmaz.

KOLA HAREKET YAPTIRAN KASLAR

EKSTENSİYON

•   M. teres major
•   M. latissimus dorsi
•   M. deltoideus

FLEKSİYON

•   M. pectoralis major (klaviküler parça)
•   M. coracobrachialis
•   M. biceps brachii
•   M. deltoideus

ABDUKSİYON

•   M. supraspinatus (15 derece)
•   M. deltoideus (15-90 derece)
•   M. serratus anterior (90 derece üstü)

ADDUKSİYON

M. deltoideus yoktur.

DIŞ ROTASYON

•   M. infraspinatus
•   M. teres minor
•   M. deltoideus

İT DIŞARI git.

KOLUN ÖN BÖLGE KASLARI

Kolun ön bölgesinde üç tane kas vardır ve hepsini n. musculocutaneus uyarır.

M. CORACOBRACHIALIS

N. musculocutaneus içinden geçer (deler).

M. BRACHIALIS

•   Ön kolun esas fleksör kasıdır.
•   N. musculocutaneus felcinde ön kola fleksiyon hareketini n. radialis ile uyarılan m. brachioradialis yaptırır.

M. BICEPS BRACHII

•   Esas tendonu tuberositas radii’ye tutunur.
•   Lacertus fibrosus (aponeurosis bicipitalis) denilen aponörotik tendonun altından a. brachialis ile n. medianus geçer. Kalınlaşırsa n. medianus’u baskı altında bırakması nedeniyle pronator sendrom gelişir.
•   Ön kolun kuvvetli ve hızlı supinator kasıdır. Fleksiyon da yaptırır.
•   Kolun fleksiyonuna da yardım eder.
•   Hem kola hem de ön kola fleksiyon yaptıran tek kastır.

KOLUN ARKA BÖLGE KASLARI

M. TRICEPS BRACHII

•   Ön kolun esas ekstensör kasıdır.
•   Ulna’nın olecranon’una insersiyo yapar.
•   N. radialis ile uyarılır (sinirin felcinde ön kola ekstensiyon yaptırılamaz).

ÖN KOLUN ÖN BÖLGE KASLARI

M. PRONATOR TERES

•   Kalınlaşırsa pronator sendrom olur.
•   Pronasyona hız ve güç katan kastır.
•   Başları arasından n. medianus geçer.

M. FLEXOR CARPI RADIALIS

Radial nabız oluğu bu kasın tendonu ile m. brachioradialis’in tendonu arasındadır.

M. PALMARIS LONGUS

Palmar aponöroza insersiyo yapar (kemiğe tutunmaz). Kalınlaşırsa Dupuytren kontraktürü olur.

M. FLEXOR CARPI ULNARIS

•   Ön kolda n. ulnaris tarafından uyarılan tek kastır.
•   Başları arasındaki kübital tünelden n. ulnaris geçer. N. ulnaris sıkışırsa kübital tünel sendromu olur.
•   Os pisiforme bu kasın tendonu içindedir.

FOSSA CUBITALIS

SINIRLARI

•   Lateralde: M. brachioradialis’in medial kenarı
•   Medialde: M. pronator teres’in lateral kenarı
•   Yukarıda (tabanı): Humerus’un epikondillerini birleştiren hayali çizgi (linea interepikondilaris)
•   Döşemesinde: M. supinator ile m. brachialis vardır.

İÇİNDEKİLER

•   N. medianus
•   A. brachialis ve uç dalları olan a. ulnaris ile a. radialis
•   M. biceps brachii’nin esas tendonu
•   N. radialis ve derin dalı

N. ulnaris (medial epikondilin arkasındadır) ve n. musculocutaneus fossada yer almaz.

DİGİTORUM KASLAR

Longus ya da profundus sözcüğü içeren digitorum kaslar distal falankslara, brevis ya da superficialis sözcüğü içerenler orta falankslara insersiyo yapar.

M. FLEXOR DIGITORUM SUPERFICIALIS

2-5. parmaklara hızlı ve kuvvetli fleksiyon yaptırır.

M. FLEXOR DIGITORUM PROFUNDUS

•   2-5. parmaklara yavaş ve nazik fleksiyon yaptırır.
•   Elin kavrama hareketinde çok önemli bir kastır.

M. PRONATOR QUADRATUS

•   Bir ucu ile ulna’ya diğer ucu ile radius’a tutunan tek kastır. Böylece ulna ve radius’un distal uçlarını bir arada tutar.
•   Ön kolun esas pronator kasıdır.

N. radialis felcinde her zaman düşük el olmamasının sebebi m. extensor carpi radialis longus’un direkt olarak n. radialis tarafından uyarılmasıdır.

ÖN KOLUN ARKA BÖLGE KASLARI

Ön kolun ekstensör yüzündeki kaslardan sadece m. brachioradialis ve m. extensor carpi ulnaris longus direkt olarak n. radialis tarafından uyarılır.

Diğer kasların tümü bu sinirin derin dalı (r. profundus, n. interosseus antebrachii posterior) ile uyarılır.

N. Radialis Tarafından Uyarılan Kaslar

•   Brachioradials
•   Ekstensör sözcüğü içiren tüm kaslar
•   Supinator
•   Triceps brachii
•   Abduktor pollicis longus

BEST ABDal

M. BRACHIORADIALIS

•   Tendonu el bileğinin distaline geçmez. Ele hareket yaptırmaz.
•   Tam pronasyondaki ön kolu midpronasyon pozisyonuna getirir.
•   N. musculocutaneus felcinde ön kola fleksiyon bu kas ile yaptırılır.
•   Radial nabız oluğu m. flexor carpi radialis ile bu kasın tendonu arasındadır.

M. EXTENSOR DIGITORUM

Kasın tendonları arasındaki transvers fibröz bağlantılara connexus intertendineus denir.

KASLARI DELEN SİNİRLER

1. N. medianus: M. pronator teres
2. N. ulnaris: M. flexor carpi ulnaris
3. N. musculocutaneus: M. coracobrachialis
4. N. genitofemoralis: M. psoas major
5. N. radialis’in derin dalı (r. interosseus posterior): M. supinator
6. N. fibularis (peroneus) communis: M. fibularis (peroneus) longus
7. N. thoracicus longus ve n. dorsalis scapulae: M. scalenus medius

ÖN KOLA HAREKET YAPTIRAN KASLAR

FLEKSİYON

•   M. brachialis (esas fleksör kas)
•   M. biceps brachii
•   M. brachioradialis (hız ve güç katan kas)
•   M. pronator teres

BBBP

PRONASYON (İÇ ROTASYON)

•   M. pronator quadratus (esas pronator kas)
•   M. pronator teres (hız ve güç katan kas)

SUPİNASYON (DIŞ ROTASYON)

•   M. supinator (esas supinator kas)
•   M. biceps brachii (hız ve güç katan kas. Bazı kaynaklarda ön kolun en güçlü supinator kası olarak geçmektedir.)

ANATOMİK ENFİYE ÇUKURU (FOVEA RADIALIS)

SINIRLARI

Arkada (içte): M. extensor pollicus longus’un tendonu
Önde (dışta): M. extensor pollicus brevis’in tendonu ve m. abductor pollicus longus’un tendonu

İçinden a. radialis geçer. Tabanında os scaphoideum ve os trapezium bulunur. Skafoit kırıklarında muayene enfiye çukurundan yapılır.

DeQuervain tenosinovitinin stenozunda m. extensor pollicis brevis ve m. abductor pollicus longus etkilenir.
« Son Düzenleme: 30 Temmuz 2013, 21:33:39 Gönderen: İlker »

Çevrimdışı İlker

  • Yönetici
  • Hipokrat
  • *
  • İleti: 8897
  • Karma: 116
  • Cinsiyet: Bay
  • Görev: Asistan
  • Sınıf: Mezun
Ynt: Anatomi - Ders Notları
« Yanıtla #1 : 06 Mart 2012, 21:49:11 »
EL BİLEĞİNDEKİ RETİNAKULUMLAR

FLEKSOR RETİNAKULUM’UN ÖNÜNDEN (YÜZEYELİNDEN) GEÇEN YAPILAR

•   M. palmaris longus’un tendonu
•   N. medianus’un palmar deri dalı
•   N. ulnaris’in palmar deri dalı
•   A. ulnaris, n. ulnaris
•   M. fleksör carpi ulnaris’in tendonu (kısmen)

CANALIS CARPI’DEN GEÇENLER

•   N. medianus
•   M. flexor digitorum superficialis’in tendonu
•   M. flexor digitorum profundus’un tendonu
•   M. flexor pollicis longus’un tendonu

M. palmaris longus ve m. flexor carpi ulnaris canalis carpi’den geçmez.

Fleksör retinakulum’un önünden ve canalis carpi’den radial sinir ve arter geçmez.

EKSTENSOR RETİNAKULUM’UN ALTINDAKİ (ÖNÜNDEKİ) KANALLARDAN GEÇEN TENDONLAR

1. kanal: Ekstensör pollicis brevis’in tendonu ve abdüktör pollicis longus’un tendonu (DeQuervain tenosinovitinden tutulan yapılar)
2. kanal: Ekstensör carpi radialis longus ve brevis’in tendonu
3. kanal: Ekstensör pollicis longus’un tendonu. Tek tendondur.
4. kanal: Ekstensör digitorum’un tendonları
5. kanal: Ekstensör carpi ulnaris’in tendonu.
6. kanal: Ekstensör carpi ulnaris’in tendonu.

Enfiye çukurunu yapan tendonlar 1 ve 3. kanaldan geçer.

EL KASLARI

TENAR KASLAR

•   M. opponens pollicis
•   M. abductor pollicis brevis
•   M. flexor pollicis brevis

Hepsini n. medianus uyarır. Medianus felcinde tenar atrofi olur.

Pollicis sözcüğü içerip n. ulnaris ile uyarılan tek kas m. adductor pollicis’tir.

N. radialis ile uyarılanlar: M. abductor pollicis longus, m. extensor pollicis longus ve m. extensor pollicis brevis.

Ulnar sinir felcinde Froment belirtisi olur. El baş parmağı bir cismi kerpeten gibi tutar. M. flexor pollicis longus ile tutar. Ulnar sinir felcinde el baş parmağının addüksiyonu bozulur.

MM. LUMBRICALES

•   Ne origosu ne de insersiyosu kemiğe değildir.
•   4 tanedir.
•   2-5’in birinci falankslarına fleksiyon, ikinci ve üçüncü falankslarına ekstensiyon yaptırırlar.
•   Birinci ve ikincisini n. medianus, üçüncü ve dördüncüsünü n. ulnaris uyarır.
•   Yazı yazarken, daktilo ya da klavye kullanırken fonksiyon görürler.
•   Proksimal falankslara fleksiyon, distal falankslara ekstansiyon yaptırır.

Mm. interossei dorsales abduksiyon, mm. interossei palmares adduksiyon yaptırır. DAB-PAD

A. radialis 1. dorsal interosseos kasın başları arasından geçer. Ayakta a. dorsalis pedis geçer.

ALT EKSTREMİTE KASLARI

Lacuna musculorum’un içinden m. iliopsoas ve n. femoralis geçer.

Lacuna vasorum’un içinden a. v. femoralis ve anulus femoralis (Rosenmüller lenf düğümü) geçer.

M. ILIOPSOAS

•   M. iliacus ile m. psoas major’un ligamentum inguinale’nin altında birleşmesinden meydana gelir.
•   Trochanter minor’a insersiyo yapan tek kastır. Trochanter major’a tutunmaz.
•   N. femoralis ile birlikte lacuna musculorum’dan geçer.
•   Uyluğun en kuvvetli ve esas fleksör kasıdır.
•   M. gluteus maximus’la antagonisttir.
•   Önemli bir postural kastır. Supin pozisyonundan doğrulma sırasında gövdeyi kaldırır.
•   Plexus lumbalis m. psoas major’un arkasındadır (ya da altındadır).

M. PSOAS MAJOR İLE PLEXUS LUMBALIS’İN İLİŞKİSİ

N. subcostalis T12 spinal sinirin ön dalıdır.

Plexus lumbalis’ten çıkan 6 sinir vardır.

Kasın Lateral Kenarından Çıkanlar

•   N. iliohypogastricus
•   N. ilioinguinalis
•   N. cutaneus femoris lateralis
•   N. femoralis

Kası Delerek Çıkan

N. genitofemoralis

Kasın Medial Kenarından Çıkan

N. obturatorius. Pelvik malignitelerde internal ilyak lenf nodlarını temizlerken bu sinire dikkat edilmelidir.

N. subcostalis plexus lumbalis’e ait olmayıp T12 spinal sinirin ön dalıdır ve karın arka duvarındaki sinirlerin en üstte olanıdır.

UYLUK ÖN VE LATERAL BÖLGE KASLARI

M. SARTORIUS

* SIAS'tan başlar.
* Adduktor kanal bu kasın altındadır.
* Uyluğa ve bacağa fleksiyon yaptırır.
* Fleksiyondaki bacağa iç rotasyon da yaptırır.
* Uyluğa ekstensiyom yaptırmaz.
* Tendonu ligamentum patella'ya karışarak tuberositas tibiae'ya tutunmaz.

Pes anserinus (kaz ayağı): Diz ekleminin medialinde üç kasın tendonlarıyla oluşturulan bir yapıdır. Gracilis, Sartorius, SemiTendinosus. GSST: GalataSaray Süper Takım.

M. QUADRICEPS FEMORIS

* Dört başlıdır (rectus femoris, vastus lateralis, vastus medialis, vastus intermedius).
* Bacağın esas ekstensör kasıdır.
* N. femoralis ile uyarılır.
* Fonksiyon kaybında bacak ekstensiyon yapamaz.
* M. rectus femoris (bacağa fleksiyon yaptırmaz) parçası uyluğa fleksiyon da yaptırır.

M. TENSOR FASCIAE LATAE (Bacağın fasyasını geren kas)

* Esas fonksiyonu uyluğa fleksiyondur
* Ayrıca uyluğa iç rotasyon ve abduksiyon, bacağa ekstensiyon ve dış rotasyon da yaptırır.
* N. gluteus superior ile uyarılır.

TRIGONUM FEMORALE (Scarpa Üçgeni)

Sınırları

* Medialde m. adductor longus'un medial kenarı.
* Lateralde m. sartorius'un medial kenarı.
* Yukarıda ligamentum inguinale.

İçindekiler

* A. femoralis ve dalları (a. profunda femoris)
* V. femoralis ve v. saphena magna
* N. femoralis ve dalı olan n. saphenus
* N. cutaneus femoris lateralis
* N. genitofemoralis'in femoral dalı
* İnguinal lenf düğümleri ve damarları

CANALIS ADDUCTORIUS (Subsartoryal Kanal)

Hiatus adductorius kanalın uyluk arkasındaki açıklığıdır. M. adductor magnus'un aponörozundadır.

SINIRLARI

* Önde sartorius vardır.
* Ön dışta m. vastus medialis
* Ön içte m. adductor longus ve magnus ile m. vastus medialis arasında uzanan aponöroz ve m. sartorius
* Arkada yukarıda m. adductor longus, aşağıda m. adductor magnus

GEÇEN YAPILAR

* A. v. femoralis
* N. saphenus (uyluk arkasına geçmez)
* N. femoralis yok.

UYLUĞUN MEDİAL BÖLGE KASLARI (ADDUKTOR KASLAR)

* Uyluğa primer olarak adduksiyon, sekonder olarak da fleksiyon yaptırırlar.
* N. obturatorius tarafından uyarılırlar.
* Sinirin felcinde uyluğun addüksiyonu bozulur. Uyluk uyluk üstüne atılmaz.

M. GRACILIS (İnce, narin)

* Anal sfinkter tamirinde kullanılır.
* Sonuç tendonu pes anserinus'a katılır.
* Uyluğa adduksiyon, bacağa fleksiyon (iki eklemi çaprazladığı için) yaptırır. Hem art. coxae hem de art. genus üzerinde etkilidir.

M. ADDUCTOR MAGNUS

* Hem n. obturatorius hem de n. tibialis tarafından uyarılır.
* Uyluk arkasında kalan parçası uyluğa ekstensiyon da yaptırır.

Uyluğun adduktor kaslarını ve m. obturatorius externus'u obturator sinir uyarır.

Trandelenburg belirtisi: Kalça çıkığı, femur boynu kırıkları ve coxa vara'da görülür.

Başı kaldıran SCM, gövdeyi kaldıran iliopsoas, ayağa diken gluteus maximus'tur.

GLUTEAL BÖLGE KASLARI

M. GLUTEUS MAXIMUS

Koşma, merdiven çıkma veya yokuş çıkarken çok aktiftir. En çok oturur pozisyondan kalkarken kullanılır.

M. GLUTEUS MEDIUS

* Uyluğun en kuvvetli abduktor kasıdır. M. gluteus minimus da abduksiyon yaptırır.
* Uyluğa iç rotasyon yaptıran tek önemli kastır. M. gluteus minimus da iç rotasyon yaptırır.
* Yürüyüş sırasında pelvis'i yere basan ayak tarafına çeken kastır.
* N. gluteus superior tarafından uyarılır. Felç olursa Trandelenburg (ördek) yürüyüşü olur.

UYLUK DIŞ ROTATOR KASLARI

Kalça çıkığında en önemli belirti uyluk abdüksiyonunda kısıtlanmadır (Hert belirtisi).

M. PIRIFORMIS

Foramen ischiadicum majus'tan geçen kastır.

Triceps coxa: Gemellus superior + obturatorius internus + gemellus inferior.

M. OBTURATORIUS INTERNUS

Fossa ischioanalis'in ve canalis pudendalis'in dış duvarını yapan kastır.

M. OBTURATORIUS EXTERNUS

* Fossa trochanterica'ya insersiyo yapan tek kastır.
* N. obturatorius tarafından uyarılan tek uyluk dış rotator kasıdır.

Alcock Kanalı (Canalis Pudendalis)

* Tabanını m. obturatorius interna, tavanını fascia obturatoria yapar.
* İçinden n. pudentus, a. v. pudendan interna geçer.

Spina ischiadica'dan başlayan kaslar: M. gemellus superior (uyluk dış rotator kası) ve m. coccygeus (pelvik diyafram kası).

UYLUK ARKA BÖLGE KASLARI

* Hamstring ya da iskiyokrural kaslar olarak bilinirler.
* Bacağın esas fleksör kaslarıdır.
* Uyluğa ekstensiyon da yaptırırlar.

M. BICEPS FEMORIS

* N. ischiadicus tarafından uyarılan tek kastır (caput longum'u n. tibialis, caput breve'si n. fibularis communis).
* Caput fibulae'ye insersiyo yapar.

M. SEMITENDINOSUS

Sonuç tendonu pes anserinus'a katılır.

M. SEMIMEBRANOSUS

Sonuç tendonunun bir parçası lig. popliteum obliquum'ı oluşturur.

FOSSA POPLITEA

YUKARIDA

* Medialde: Semitendinosus + semimembranosus
* Lateralde: Biceps femoris

AŞAĞIDA

* Medialde: Gastrocnemius mediale
* Lateralde: Gastrocnemius laterale (fabella bu kası tendonunun içindedir) ve m. plantaris

İÇİNDEKİLER

* N. tibialis
* V. poplitea
* N. fibularis (peroneus) communis
* N. cutaneus surae medialis
* N. cutaneus surae lateralis
* V. saphena parva
* A. poplitea

Fossa poplitea'daki yapılar yüzeyelden derine n. tibialis - v. poplitea - a. poplitea şeklinde dizilidir.

* N. ischiadicus fossa poplitea'dan geçmez.
* A. femoralis fossa poplitea'dan geçmez.

•   Bacağın önündeki kaslar ayak ve parmaklara dorsal fleksiyon (ekstensiyon) yaptırır. Siniri n. peroneus profundus’tur.
•   Bacağın lateralindeki (dış) kaslar ayağa eversiyon (iç rotasyon) yaptırır. Siniri n. peroneus superficialis’tir.
•   Bacağın arkasındaki kaslar ayak ve parmaklara plantar fleksiyon (fleksiyon) yaptırır. Siniri n. tibialis’tir.

BACAK ÖN BÖLGE KASLARI

•   Ayağa ve parmaklara dorsal fleksiyon (ekstensiyon) yaptırırlar.
•   N. fibularis (peroneus) profundus tarafından uyarılırlar.

M. TIBIALIS ANTERIOR

•   Fonksiyon kaybında ayak inversiyon yapamaz.
•   Ayağın en kuvvetli dorsal fleksörü (ekstensörü) ve invertörüdür.

M. EXTENSOR HALLUCIS LONGUS

A. dorsalis pedis’in pulsasyonu bu kasın tendonunun lateralinde alınır.

M. FIBULARIS (PERONEUS) TERTIUS

Ayağa ekstensiyon ve eversiyon yaptırır.

BACAK LATERAL BÖLGE KASLARI

•   Ayağa eversiyon (pronasyon ya da iç rotasyon) yaptırırlar.
•   N. fibularis (peroneus) superficialis ile uyarılırlar.

M. FIBULARIS (PERONEUS) LONGUS

Ayağa iç rotasyon yaptırır.

M. FIBULARIS (PERONEUS) BREVIS

BACAK ARKA BÖLGE KASLARI

N. tibialis tarafından uyarılırlar.

M. TRICEPS SURAE (M. SOLEUS + M. GASTROCNEMIUS)

•   Sonuç tendonu tendo calcaneus’u (Achilles tendonu) yapar. Tendona bazen m. plantaris de katılır.
•   M. gastrocnemius hem bacağa hem de ayağa fleksiyon yaptıran kastır.

M. POPLITEUS

•   Tendonunun bir parçası lig. popliteum arcuatum’u yapar.
•   Tendonu diz ekleminin içinden geçer.
•   Diz ekleminde kilitlenmeyi çözen kastır.

BACAĞA HAREKET YAPTIRAN KASLAR

Fleksiyondaki Bacağa Dış Rotasyon

•   M. biceps femoris
•   M. tensor fasciae latae

Fleksiyondaki Bacağa İç Rotasyon

•   M. semitendinosus, m. semimembranosus, m. popliteus
•   M. sartorius ve m. gracilis yardım eder.

N. tibialis (ya da n. ischiadicus) felcinde bacağa fleksiyon n. femoralis ile uyarılan m. sartorius ve n. obturatorius ile uyarılan m. gracilis’le yaptırılır.

AYAĞA HAREKET YAPTIRAN KASLAR

Eversiyon ve inversiyon subtalar ve midtarsal (Chopart) eklemlerde yapılır.

EVERSİYON (İÇ ROTASYON)

•   M. fibularis (peroneus) longus
•   M. fibularis (peroneus) brevis
•   M. fibularis (peroneus) tertius

İNVERSİYON (DIŞ ROTASYON)

•   M. tibialis anterior
•   M. tibialis posterior

ALT EKSTREMİTENİN İKİ PARÇASINA HAREKET YAPTIRAN KASLAR

•   M. sartorius: Uyluğa ve bacağa fleksiyon.
•   M. rectus femoris ve m. tensor fasciae latae: Uyluğa fleksiyon, bacağa ekstensiyon.
•   M. gracilis: Uyluğa addüksiyon, bacağa fleksiyon.
•   İskiyokrural kaslar (m. semitendinosus, m. semimembranosus, m. biceps femoris): Uyluğa ekstensiyon, bacağa fleksiyon.
•   M. gastrocnemius: Bacağa ve ayağa fleksiyon.
•   M. tensor fasciae latae: Uyluğa fleksiyon ve iç rotasyon, bacağa ekstensiyon ve dış rotasyon.

Fossa poplitea’da zedelenen n. tibialis felcinde ayağa fleksiyon yaptıran kas n. fibularis superficialis ile uyarılan m. peroneus (fibularis) longus’tur.

ÇİFT İNNERVASYONA SAHİP KASLAR

•   M. digastricus: Venter anterior n. trigeminus, venter posterior n. facialis ile uyarılır.
•   M. brachialis: N. musculocutaneus ve n. radialis.
•   M. flexor digitorum profundus: N. medianus ve n. ulnaris.
•   M. flexor pollicis brevis: Yüzeyel başı n. medianus, derin başı n. ulnaris ile uyarılır.
•   M. adductor magnus: Ön parçası n. obturatorius, arka parçası n. tibialis ile uyarılır.
•   M. biceps femoris: Uzun başı n. tibialis, kısa başı n. fibularis communis ile uyarılır.

AYAK BİLEĞİNDEKİ RETİNAKULUMLAR

•   Ayak bileği önündeki ekstensor retinakulumların önünden (yüzeyelinden) n. saphenus, v. saphena magna ve n. fibularis (peroneus) superficialis geçer.
•   N. saphenus ve v. saphena magna malleolus medialis’in önünden geçer.
•   N. fibularis superficialis ayağa eversiyon (iç rotasyon) yaptırır.
•   Bacak arkasındaki yapılar (Achilles hariç) malleolus medialis’in arkasından geçer (en önde olanı m. tibialis posterior’un tendonu).
•   N. suralis v. saphena parca ve m. fibularis longus ile brevis’in tendonları malleolus lateralis’in arkasından geçer.

N. plantaris lateralis sıkışırsa tarsal tünel sendromu olur.

AYAK KASLARI
Eldeki 2 lumbrical kasın siniri ulnaris, diğer 2 lumbrical kasın siniri de medianus’tur.

N. Plantaris Medialis ile Uyarılan Kaslar

•   M. abductor hallucis
•   M. flexor digitorum brevis
•   M. flexor hallucis brevis
•   M. lumbricalis I

Bu kasların dışındaki tüm plantar kasları n. plantaris lateralis (eldeki karşılığı n. ulnaristir) uyarır.

Birinci dorsal interosseus kasın başları arasından a. dorsalis pedis geçer (eldekinden a. radialis geçer).

Thompson testi Achilles testiyle aynıdır.

KARIN DUVARI TABAKALARI VE DERİVASYONLARI

Deri

Fascia Superficialis

•   Camper Fasyası: Dış (veya yüzeyel) yaprak. Derivasyonu m. dartos (tunica dartos): Düz kastır. N. genitofemoralis’in içindeki sempatik liflerle uyarılır.
•   Scarpa fasyası: İç (veya derin) yaprak. Derivasyonu lig. fundiforme penis (clitoridis): Penisi karın duvarına asar.

M. Obliquus Externus Abdominis (pelvis sabitken gövdeyi karşı tarafa çevirir) Fasyası ve Aponörozu ile Yapılanlar

•   Fascia spermatica externa: Funiculus spermaticus’u en dıştan saran tabaka.
•   Anulus inguinalis superficialis: Bu kasın aponörozundadır.
•   Lig. inguinale (Poupart bağı): Bu ligamentten iki tane ligament doğar.

M. Obliquus Internus Abdominis

•   Fascia cremasterica
•   M. cremaster: Skrotal sıcaklığı ayarlar. Siniri genitofemoralis’tir. İstem dışı çalışır.
•   Tendo conjunctivus’un (falx inguinalis) bir kısmı

M. Transversus Abdominis

•   Tendo conjunctivus’u (falx inguinalis) esas olarak bu kasın aponörozu oluşturur.

Fascia Transversalis ile Yapılanlar

•   Fascia spermatica interna: Funiculus spermaticus’un en iç tabakası
•   Lig. interfoveolare (Hesselbach bağı): İnguinal kanalın arka duvarını yapar.
•   Anulus inguinalis profundus: Fascia transversalis üzerindedir.

Testisler 32. haftada skrotuma iner (M. Ali Birand’ın kafası= testis. 32. gün=32. hafta). 28. haftada inguinal kanala gelir. 4 haftada kanalı geçer.

CANALIS INGUINALIS

2 MALT: M. obl. int. abd. + M. trans. abd. (üst duvar). M. obl. ext. apo + m. obl. int. apo (ön duvar). Lig. ing. + lig. lacunare (alt duvar). M. trans. abd. + fascia transversalis (arka duvar).

•   Ön duvar: M. obliquus externus abdominis’in aponörozu (iç oblik karın kasının aponörozu ile kuvvetlendirilir).
•   Arka duvar: Fascia transversalis ve m. transversus abdominis. Kanalın en zayıf duvarıdır (lig. interfoveolare ve tendo conjunctivus ile kuvvetlendirilir).
•   Üst duvar: M. obliquus internus abdominis ve m. transversus abdominis.
•   Alt duvar: Lig. inguinale (lig. lacunare ile kuvvetlendirilir).

KANALDAN GEÇEN YAPILAR

Erkeklerde

•   Funiculus spermaticus, ductus deferens, a. ductus deferentis, a. testicularis, plexus pampiniformis (testiküler venler), a. cremasterica, lenf damarları, processus vaginalis ve plexus testicularis.

Kadınlarda

•   Lig. teres uteri ve çevresindeki lenf damarları ile processus vaginalis.

Her İki Cinste Ortak Geçen Yapılar

•   N. ilioinguinalis ve n. genitofemoralis’in genital dalı. İnguinal herni ameliyatında en büyük risk ilioinguinal sinirdedir.

HESSELBACH ÜÇGENİ (TRIGONUM INGUINALE)

•   Medialde: M. rectus abdominis’in dış kenarı
•   Lateralde: A. v. epigastrica inferior
•   Aşağıda: Ligamentum inguinale

Direkt inguinal hernilerin geliştiği yerdir.

İnguinal herni ameliyatlarında meshler fascia transversalis’le pariyetal periton arasındaki ekstraperitoneal boşluğa (Bogros) yerleştirilir.

•   Direkt inguinal hernide keseyi fascia transversalis yapar.
•   Doğumsal indirekt inguinal herni processus vaginalis içine olur ve keseyi peritoneum ile funiculus spermaticus’un tabakaları yapar.
•   Sonradan olan indirekt inguinal hernide ise herniye yapı oblitere processus vaginalis’in yanındadır ve keseyi sadece spermatik kordun tabakaları yapar.

Femoral fıtıkta fıtık kesesinin boynu tuberculum pubicum’un inferolateral tarafında palpe edilir. Superomedialdeyse direkt inguinal hernidir.

ANULUS FEMORALIS (CANALIS FEMORALIS)

•   İçinde lenf damarları ve bir tane derin inguinal lenf düğümü (Rosenmüller ya da Cloquet) vardır.
•   Kanalın karın boşluğuna bakan proksimal ucuna anulus femoralis denir.

ANULUS FEMORALIS’İN SINIRLARI

•   Önde: Lig. inguinale (SIAS’la tuberculum pubicum arasında uzanır).
•   Arkada: M. pectineus ve fasyası ile lig. pectineum (Cooper ligamenti)
•   İçte: Lig. lacunare
•   Dışta: V. femoralis

MUSCULUS RECTUS ABDOMINIS

Kasın üzerinde intersectio tendinea denilen genellikle üç tane tam, bir tane yarım transvers fibröz bant bulunur.

LINEA ALBA

•   Processus xiphoideus ile symphysis pubica arasında uzanan tendinöz bir yapıdır.
•   Buradan gelişen hernilere epigastrik herni denir.

M. pyramidalis linea alba’yı geren kastır.

Dıştan İçe Doğru Testis Kılıfları

•   Skrotum
•   M. dartos (Camper)
•   Fascia spermatica eksterna (m. obl. eks. abd.’in fasyası)
•   Fascia cremasterica, m. cremaster (m. obl. int. abd.’in fasyası ve lifleri)
•   Fascia spermatica interna (fascia transversalis)
•   Tunica vaginalis testis’in parietal yaprağı (periorchium: peritoneum’un parietal yaprağıdır)
•   Tunica vaginalis testis’in visseral yaprağı (epiorchium: peritoneum’un visseral yaprağıdır)
•   Tunica albuginea
•   Tunica vasculosa

VAGINA MUSCULI RECTI ABDOMINIS

Kılıfın Umbulicus ile Symphysis Pubica Arası Orta Noktanın (Linea Arcuata) Yukarısından Processus Xiphoideus’a Kadarki Organizasyonu

Ön Yaprak (Önden Arkaya)

•   M. obliquus externus abdominis’in aponörozu
•   M. obliquus internus abdominis’in aponörozunun lamina anterior’u

Arka Yaprak (Önden Arkaya)

•   M. obliquus internus abdominis aponörozunun lamina posterior’u
•   M. transversus abdominis’in aponörozu
•   Fascia transversalis
•   Peritoneum

Kılıfın Umbilicus ile Symphysis Pubica Arası Orta Noktanın (Linea Arcuata) Aşağısından Symphysis Pubica’ya Kadarki Organizasyonu

Ön Yaprak (Önden Arkaya)

•   M. obliquus externus abdominis’in aponörozu
•   M. obliquus internus abdominis’in aponörozu
•   M. transversus abdominis’in aponörozu

Arka Yaprak (Önden Arkaya)

•   Fascia transversalis
•   Peritoneum

KILIF İÇİNDE BULUNAN YAPILAR

•   M. rectus abdominis ve m. pyramidalis
•   A. v. epigastrica superior ve inferior’lar
•   T7-T12 sinirlerin ventral dallarının terminal bölümleri (T12’nin ventral dalı n. subcostalis’tir) ve bunlara eşlik eden posterior interkostal damarlar
•   Lenf damarları

DIAPHRAGMA PELVIS

Diaphragma pelvis: M. levator ani (m. pubococcygeus [m. levator prostate/m. pubovaginalis’i yapar] + m. puborectalis + m. iliococcygeus) + m. coccygeus (ischiococcygeus).

•   İki taraf m. levator ani ve m. coccygeus ile fasyaları tarafından oluşturulur.

M. levator ani’nin üç parçası vardır:

1. M. pubococcygeus: Erkeklerde prostat’a tutunan lifleri (m. levator prostatae) ve kadınlarda vagina’ya tutunan lifleri (m. pubovaginalis) vardır.
2. M. puborectalis
3. M. iliococcygeus

M. PUBOCOCCYGEUS

•   Anus, rectum ve urethra’yı çevrelediğinden obstetrikte önemlidir.
•   Doğum sırasında yaralanma olasılığı en fazla olan parçadır.
•   Yaralanması durumunda cystocel, cystourethrocel ya da rectosel gelişebilir. Diaphragma pelvis’in zayıflamasına bağlı olarak stres inkontinans oluşabilir.

M. PUCORECTALIS

•   İki tarafın kası anorektal birleşmenin arkasında birleşerek “U” şekilli bir halka oluşturur.
•   Bu halka rectum’u öne doğru çekerek anorektal fleksürün devamlılığını sağlar.
•   Feçesin istem dışı geçişini (fekal inkontinans) önleyen majör yapıdır.

Rektal tuşede kadınlarda serviks uteri, kısmen corpus uteri palpe edilir. Erkeklerde ilk palpe edilen yapılar bulbus penis ve membranöz üretradır.

PERINEUM

SINIRLARI

•   Önde: Symphysis pubica
•   Arkada: Coccyx’in ucu
•   Yan önde: Ramus inferior ossis pubis ve ramus ossis ischii
•   Yan arkada: Tuber ischiadicum ve ligamentum sacrotuberale’ler

Perineum tuber ischiadicum’lardan geçen transvers bir hat ile iki üçgen alana ayrılır:

•   Canalis analis’in bulunduğu arkadakine trigonum anale,
•   Dış ürogenital yapıların bulunduğu öndekine de trigonum urogenitale adı verilir.

TRIGONUM ANALE

Anüs bölgesindeki yırtıklar infekte olduğu zaman apse olur.

FOSSA ISCHIOANALIS’İN (ISCHIORECTALIS) SINIRLARI

•   Lateralde: Tuber ischiadicum, m. obturatorius internus ve onu örten fascia obturatoria (canalis pudendalis [Alcock kanalı] bu duvar üzerindedir. Kanal m. obturatorius internus ile fascia obturatoria arasındadır.)
•   Medialde: M. sphincter ani externus ile m. levator ani ve fasyası.

Fossa’nın görevi defakasyon sırasında rektumun genişlemesine olanak vermektedir.

Fossa’daki apselerin drenajı sırasında a. v. pudendus’a dikkat edilmesi gerekir.

TRIGONUM UROGENITALE

•   Spatium perinei superficiale: Perineum’un yüzeyel fasyasının derin (ya da membranöz) yaprağı (Colles fasyası) ile fascia inferior diaphragmatis urogenitalis (membrana perinei) arasındadır.

•   Spatium perinei profundum: Membrana perinei (fascia inferior diaphragmatis urogenitalis) ile fascia superior diaphragmatis urogenitalis arasındadır.

SPATIUM PERINEI SUPERFICIALE

ERKEK VE KADINDA ORTAK YAPILAR

•   M. ischiocavernosus: Crus’ları örter. Centrum perinei’ye tutunmayan tek kastır. Esas fonksiyonu ereksiyonu devam ettirmektir.
•   M. bulbospongiosus (bulbocavernosus): Gl. vestibularis major (Bartholin bezi) kasın altındadır. Epizyotomide kesilen kas vaginismus nedenidir.
•   Corpus perineale (centrum perinei): Fibromusküler doku kitlesidir. Yırtılırsa prolapsus vaginae olur.

SPATIUM PERINEI PROFUNDUM (DIAPHRAGMA UROGENITALE)

Erkeklerde

•   Pars membranacea urethrae
•   Glandula bulbourethralis (Cowper bezleri)

Kadınlarda

•   Urethra’nın ve vagina’nın bir bölümü
•   A. n. dorsalis clitoridis

Ortak Yapılar

•   M. sphincter urethrae externus
•   M. transversus perinei profundus
•   A. v. pudenda interna
•   N. pudendus

Yüzeyel perine aralığını derin perine aralığından membrana perinei (fascia inferior diaphragmatis urogenitalis) ayırır.

•   Perine kaslarının hepsi n. pudendus’un perineal dalları tarafından uyarılır.
•   N. pudendus’u oluşturan aksonların S2-4 segmentlerde dizili nöronlarının oluşturduğu çekirdeğe Onuf çekirdeği denir.

SOLUNUM

TORAKS DUVARI
MANUBRIUM STERNI’NİN ARKASINDA BULUNAN DAMARLAR

•   Arcus aortae
•   Truncus brachiocephalicus
•   A. carotis communis sinistra
•   V. brachiocephalica dextra ve sinistra
•   V. cava superior
•   En arkada n. laryngeus recurrens sinistra vardır.

A. subclavia sinistra yoktur.

Manubrium sterni’nin arkasında bulunan damarların en önde olanı v. brachiocephalica sinistra’dır. Bu ven çocuklarda daha yukarıda seyrettiği için trakeotomi’de risk altındadır.

İNTERKOSTAL NÖROVASKÜLER YAPILAR

İNTERKOSTAL ARTERLER

Aa. Intercostales Anteriores

•   9 çifttir.
•   İlk altı çifti a. thoracica interna’dan gelir.
•   7-9 a. musculophrenica’dan (a. thoracica interna’nın uç dallarından birisidir) gelir.

Aa. Intercostales Posteriores

•   11 çifttir.
•   İlk iki çifti a. intercostalis suprema’dan (bu arter a. subclavia’dan ayrılan truncus costocervicalis’in dalıdır) gelir.
•   Sonraki dokuz çift aorta thoracica’nın dallarıdır.

Torasentez sırtta 7. interkostal aralıktan yapılır.

BURUN

•   Choana: Burun boşluklarının nazofarinks’e bakan arka açıklıklarıdır. Cavitas nasi’yi pars nasalis pharyngis’e bağlar.
•   Olfaktör mukozada bulunan bezlere Bowman bezleri (olfaktor bezler) denir (von Ebner bezleri dildedir).
•   Burun boşluğunun ana arteri a. maxillaris’in dalı olan a. sphenopalatina’dır.
•   Little alanı septum nasi’nin ön alt parçasındadır.
•   Kiesselbach pleksusu: Little alanı üzerinde bulunan bu pleksus epistaksisin en yaygın yeridir. Pleksusu a. facialis’in dalları ile a. sphenopalatina’nın dalları yapar.

PARANAZAL SİNÜSLER

•   Concha nasalis superior’un yukarısındaki recessus sphenoethmoidalis’e sinus sphenoidalis açılır.
•   Sinus frontalis ve sinus sphenoidalis yeni doğanda bulunmayan paranazal sinüslerdir.
•   Meatus nasi medius’taki bulla ethmoidalis’e cellulae ethmoidales media’ler açılır.
•   Meatus nasi superior’a cellulae ethmoidales posteriores’ler açılır.
•   Meatus nasi medius’taki hiatus semilunaris’e sinus maxillaris açılır.
•   Meatus nasi inferior’a ductus nasolacrimalis açılır.

Etmoidal sinüsler orbita medial duvarındadırlar. Bu nedenle enfeksiyonları en kolay orbital yayılım gösteren paranazal sinüslerdir (özellikle arka grup). Optik siniri tutar.

SINUS SPHENOIDALIS’İN KOMŞULUKLARI

•   Üstte: N. opticus, chiasma opticum ve hypophysis cerebri.
•   Arkada: Pons
•   Yanlarda: Sinus cavernosus ve onunla ilgili yapılarla (a. carotis interna, n. abducens) komşudur.

•   1. faringeal arkın siniri (V3) çiğneme kaslarını uyarır.
•   2. faringeal arkın siniri (VII, fasyal) mimik kaslarını uyarır.
•   3. faringeal arkın siniri (IX, glossofaringeus) m. stylofaringeus’u uyarır.
•   4 ve 6. faringeal arkın siniri X’dur (vagus).
•   4. faringeal arkın siniri n. laringeus superior ve 6. faringeal arkın siniri n. laringeus recurrens (inferior) larinksi uyarır.

LARYNX

•   C3-C6 vertebralar seviyesindedir.
•   Cartilago epiglottica hariç hepsi 4-6. faringeal arkuslardan gelişir.
•   Membrana thyrohyoidea’dan a. v. laryngea superior ve n. laryngeus superior’un ramus internus’u geçer.

CARTILAGO THYROIDEA

•   Özellikle erkeklerde belirgin olan prominentia laryngea (Adem elması) bu kıkırdaktadır.
•   Bu kıkırdakla hiyoid kemik arasında uzanan membrana thyrohyoidea’nın her iki yan tarafında bulunan delikten a. v. laryngea superior ile n. laryngeus superior’un r. internus’u geçer.
•   Membranın arka kenarlarında cartilago triticea denilen aksesuar kıkırdaklar bulunur.

CARTILAGO CRICOIDEA

•   Larinks iskeletinin temeli olan kıkırdaktır.
•   En güçlü ve en kalın larinks kıkırdağıdır.
•   Yüzük şeklinde olup havayolu çevresinde tam bir halka oluşturan tek larinks kıkırdağıdır.

CARTILAGO ARYTENOIDEA

•   Sesin oluşumundan sorumludurlar.
•   Cartilago cricoidea’nın üstünde otururlar.

Lig. vocale ve lig. vestibulare’ler önde tiroit kıkırdağa, arkada aritenoit kıkırdağa tutunur.

LARYNX

Rima glottidis (mizmar aralığı) iki plica vocalis arasıdır.

Larinksteki Yapılar

* Aditus laryngis
* Vestibulum laryngis
* Ventriculus laryngis: Larinks boşluğunun plica vestibularis ile plica vocalis arasında kalan orta parçasıdır. Boşluğun en dar bölümüdür.

LARYNX'İN KASLARI

N. laryngeus superior'un ramus internus'u membrana thyrohiyoidea'dan geçer.

M. CRICOTHYROIDEUS (Anticus)

* Larinksin ön tarafındaki tek kastır.
* Lig. vocale'leri geren kastır (sesi inceltir).
* N. laryngeus recurrens tarafından uyarılmayan tek larinks kasıdır (n. laryngeus superior'un ramus externus'u ile uyarılır).

M. ARYTENOIDEUS TRANSVERSUS

Larinksin tek olan intrinsik kasıdır.

M. ARYTENOIDEUS OBLIQUUS

Larinks girişinin sfinkteri olan kastır.

M. CRICOARYTENOIDEUS POSTERIOR (Posticus)

Ligamentum vocale'lere abdüksiyon yaptırarak rima glottidis'i açan tek kastır.

M. THYROARYTENOIDEUS

* Ligamentum vocale'leri gevşetir (sesi kalınlaştırır).
* M. vocalis'i bu kasın lifleri oluşturur.

Plica vocalis'lerin yukarısındaki mukozanın duyusunu n. laryngeus superior'un r. internus'u, aşağısından ise n. laryngeus recurrens taşır.

TRACHEA

* T4 gövdesi alt kenarı seviyesinde iki ana bronkus'a ayrılır. Ayrılma yerine bifurcatio trachea denir ve mediastinum medium'dadır. Bifurcatio trachea derin inspiryumda T6 seviyesine iner.

* Carina trachea (en duyarlı yer, buraya bir şey değerse öksürük başlar) denilen çıkntı bifurcatio trachea'nın iç yüzünde sonuncu trakea halkasıdır. 2-4. trakea halkalarının (trakeotomi buradan yapılır) önünde tiroid bezinin istmus'u vardır.

BRONCHUS PRINCIPALIS DEXTER

* Bronchus lobaris superior dexter (epiarteryel bronkus): Hilum pulmonis dışında ana bronkustan ayrılan lobar bronkustur. Pulmonal arterin üzerinden geçer. Bu nedenle epiarteryel bronkus da denir. 3 tane segmental bronkusa ayrılır.
* Bronchus lobaris medius: 2 tane segmental bronkusa ayrılır.
* Bronchus lobaris inferior dexter: 5 tane segmental bronkusa ayrılır.

SEGMENTUM BRONCHOPULMONALE

Sağ akciğere ait 10 tane bronchus segmentalis (ya da bronkopulmonal segment), sol akciğere ait 9 ya da 8 tane bronchus segmentalis vardır.

SOLUNUM YOLLARI

* Bronchus segmentalis: Bundan sonra kıkırdak yoktur.
* Bronchiolus lobularis
* Bronchiolus terminalis
* Asinus (akciğer lopçuğu): Bronchiolus respiratorius, ductus alveolaris, saccus alveolaris, alveoli pulmonis.

Gaz değişimi sadece acinus'a ait yapılarda olur.

Goblet Hücreleri

* Acinus'a kadar olan tüm solunum yollarında bulunur.
* Terminal bronşiyollerde az sayıda vardır, ancak sonrasında (asinusta) hiç yoktur.

Clara Hücreleri

* Sadece terminal ve respiratuvar bronşiyollerde bulunur.
* Apekslerde bulunan sekretuvar granüllerden glikozaminoglikanları salgılarlar. Ek olarak bronşiyoalveolar sıvı için surfaktanın ikinci kaynağıdır. Kortikosteroid ve tiroksin sürfaktanı arttırır, insülin azaltır.

AKCİĞERLER

* Akciğer apekslerinin arka yüzleri ganglion cervicothoracicum (stellat ganglion) ile komşudur (Pancoast tümörü, Horner sendromu). Horner sendromu C7-8 T1 segmentlerinden oluşur.
* Sol akciğerin mediastinal yüzü: Arcus aortanın hilumun yukarısında izi vardır.
* Sağ akciğerin mediastinal yüzü: V. azygos'un hilumun yukarısında izi vardır.
* Kalp ve özofagus her iki akciğerde izi olan organlardır (trakea da olabilir).

AKCİĞER MORFOLOJİSİ

* Incisura cardiacae: Sol akciğer üst loba aittir.
* Lingula pulmonis: Sol akciğer üst loba aittir.
* Bronchus lingularis superior ve inferior bronchus lobaris superior sinister'e ait segmental bronkuslardır.
* Azigos lobu: Sağ akciğer lobus superior'unda görülen aksesuar bir loptur.
* Lig. pulmonale: Visseral plevranın mediastinal (parietal) plevra ile devamlılık gösterdiği uzantıdır.
* Bronchus cardiacus: Bronchus segmentalis basalis medialis'in diğer adıdır.

ÇİZGİLER   AKCİĞERLERİN ALT KENARI   PLEURA PARIETALIS'İN ALT KENARI (REFLEKSİYON HATTI)
Linea midclavicularis   6. kaburga   8. kaburga (6 + 2)
Linea midaxillaris   8. kaburga   10. kaburga (8 + 2)
Linea scapularis   10. kaburga   12. kaburga (10 + 2)

RADIX (HILUM) PULMONIS

ÖNDEN ARKAYA

* Her iki akciğerde aynı: VABAv

* V. pulmonalis superior
* A. pulmonalis
* Bronchus principalis
* A. bronchialis
* v. bronchialis

V. azygos bulunmaz.

YUKARIDAN AŞAĞIYA

SAĞ AKCİĞER

* Bronchus lobaris superior (Sol akciğerle tek fark)
* A. pulmonalis
* Bronchus principalis
* V. pulmonalis inferior

SOL AKCİĞER

* A. pulmonalis
* Bronchus principalis
* V. pulmonalis inferior

AKCİĞERLERİN DAMARLARI

Hava yollarının ağrı duyusunu n. vagus taşır.

* Sağ akciğeri besleyen 1 tane a. bronchialis vardır ve a. intercostalis posterior III'ün dalıdır.
* Sol akciğer ise 2 tane a. bronchialis tarafından beslenir ve aorta thoracica'nın dallarıdır.
* Sağ bronşiyal venler v. azygos'a, soldakiler ise v. intercostalis superior sinistra'ya ya da v. hemiazygos accessoria'ya açılır.

PLEURA

* Mediastinal plevranın ve diyafragmatik plevranın santral bölümünün duyusunu n. phrenicus taşır.
* Visseral plevra'yı bronşiyal arterler besler, duyusunu ise akciğerlerin otonom sinirleri taşır.

* Visseral perikardı a. coronaria dexter ve sinistra besler.
* N. phrenicus vücutta üç seröz zardan da duyu taşır.

MEDIASTINUM

MEDIASTINUM ANTERIUS

Arkada timus bulunur.

MEDIASTINUM SUPERIUS

Aşağıda oesophagus, trachea, ductus thoracicus bulunur.

A. subclavia dextra, a. carotis communis dextra, v. subclavia'lar, v. jugularis externa ve interna mediastinum'larda yer tutmaz. A. subclavia sinistra ve a. carotis communis sinistra üst mediastendedir.

MEDIASTINUM MEDIUM

En büyük mediastendir.

Önde pericardium fibrosum ile ön mediastinum'dan, arkada ise bifurcatio trachea ve pulmonal damarlarla arka mediastinum'dan ayrılır.

İçindekiler

* Kalp, percardium
* Aorta ascendes, a. pulmonalis
* V. cava superior, v. azygos, vv. pulmonales
* N. phrenicus
* Bifurcatio trachea
* Bronchus principalis'ler

İKİ MEDİASTİNUMDA YER TUTAN OLUŞUMLAR

* Üst ve önde: Thymus.
* Üst ve ortada: N. phrenicus, v. cava superior. Trakea üstte, bifurcatio trakea ortadadır.
* Üst ve arkada: N. vagus, oesophagus, ductus thoracicus.
* Orta ve arkada: V. azygos.

KALP VE PERICARDIUM

KALP RÖNTGENİNDEKİ KABARINTILAR

Sağda (Yukarıdan Aşağıya)

* V. cava superior vr aorta ascendes
* Atrium dexter
* V. cava inferior

Solda (Yukarıdan Aşağıya)

* Arcus aorta
* Truncus pulmonalis
* Auricula sinistra (görevi kan depolamaktır. atrium sinistrum'dadır.)
* Ventriculus sinister

Kalbin en sık rastlanan pozisyonel anomalisi dekstrokardidir.

KALBİN YÜZLERİ

Basis Cardi (Facies Posterior)

* Damarların girdiği yerdir.
* Büyük bölümünü sol atrium yapar.
* Oesophagus basis cordis'in arka yüzünün komşuluk yaptığı primer anatomik yapılır.
* Sinus obliquus pericardii'nin ön duvarını yapar.

KALBİN İÇ YAPISI VE ATRIUM DEXTRUM

* Atriumlardaki kas yapısına mm. pectinati denir.
* Pektinat kaslar ventriküllerde kalınlaşır ve trabeculae carneae adını alır.
* Trabeculae carneae'lerin kalınlaşması ile papiller kaslar oluşur. Sağ ventrikülde 3, sol ventrikülde 2 tane papiller kas vardır.
* Sağ atriyuma açılan yapılar: V. cava superior ve inferior, sinus coronarius, vv. cardiacae minimae ve cardiacae anteriores. V. atriyales açılmaz. V. atriyales sinus coronarius'a açılır.
* Fossa ovalis ve limbus fossa ovalis sağ atriyumun iç duvarındadır (septum interatriale'de).
* Sağ atriyumda m. papillaris bulunmaz.

VENTRICULUS DEXTER

* Sağ ventrikülde conus medullaris bulunmaz.
* Conus anteriosus bulunur.
* Crista supraventricularis bulunur.
* Trabecula septomarginalis (moderatör band): Septum interventriculare ile m. papillaris anterior arasında uzanan kas kabarıntısıdır. İleti sistemi ile ilgili lifler içerir.
* Kalpteki en büyük kapak ostiumu triküspid kapağın oturduğu ostium atrioventriculare dextrum'dur.

ATRIUM SINISTRUM

* Kalbin en arkada bulunan bölümüdür.
* Basis cordis'in büyük bölümünü ve sinus obliquus pericardii'nin ön duvarını yapar.
* 4 tane pulmonal ven açılır.

KALBİN İSKELETİ

İçinde fibröz sözcüğü bulunan yapılar kalbin iskeletini yapar.

İskeleti Yapan Oluşumlar

* Septum membranaceum
* Anuli fibrosi: Anulus'lar mitral ve triküspid kapak ostium'larını kuşatır. Anulus fibrosus dexter ve anulus fibrosus sinister.
* Trigonum fibrosum dextrum: Ostium atrioventriculare dextrum, ostium atrioventriculare sinistrum ve ostium aortae arasındadır.
* Trigonum fibrosum sinistrum: Ostium aorta ve ostium atrioventriculare sinistrum arasındadır.

KALBİN İLETİ SİSTEMİ

Nodus Sinoatrialis (Keith-Flack Düğümü)

Crista terminalis’in üst ucunda lokalizedir.

Nodus Atrioventricularis (Aschoff-Tawara Düğümü)

•   İletinin en yavaş yeridir.
•   Septum interatriale’de lokalizedir.

Fasciculus Atrioventricularis (His Demeti)

•   Septum interventriculare’nin pars membranacea’sı (VSD’nin en sık görüldüğü yer) üzerindedir.

Crus’lar plexus subendocardialis’i (Purkinje lifleri) oluşturur. Purkinje lifleri kalpte iletinin en hızlı yeridir.

Frankenhauser gangliyonu: Plexus uterovaginalis (lig. latum uteri, Broad lig.).

KALBİN SİNİRLERİ

Wrisberg ganglionu plexus cardiacus’tadır.

KORONER ARTERLER

Septum interventriculare’nin 1/3 alt arka bölümünü ve sol ventrikülün alt parçasını besleyen koroner arter dominanttır. Kişilerin %70’inde sağ koroner arter dominanttır.

A. CORONARIA DEXTRA

İnterventriküler septumun 1/3 arka alt parçası, sol atriyumun bir bölümü ve krus’ların proksimaline kadar ileti sistemine ait yapıları (SA, AV, His demeti) besler.

A. CORONARIA SINISTRA

İnterventriküler septum’un 2/3 ön parçası ve krus’ları besler. Krus’ları LAD besler.

KALBİN VENLERİ

Sinus coronarius: Sol atriyum ile sol ventrikül arasında sulcus coronarius’tadır.

V. Cardiaca Magna (V. Cordis Magna)

Sulcus interventricularis anterior’da ramus interventricularis anterior’la (LAD), daha sonra da ramus circumflexus’la birlikte seyreder. Sinus coronarius’a sol ucundan açılır.

V. Cardiaca Parva (V. Cordis Parva)

Sağ atrium ile sağ ventrikül arasında a. coronaria dextra ile birlikte sulcus coronarius’ta seyreder.

Vv. Cardiacae Minimae (Vv. Cordis Minimae, Thebesius Venleri)

•   Tüm kalp boşluklarına açılır.
•   Kalp boşluklarından miyokardiyuma kan taşıdıklarından miyokardiyumun potansiyel sirkülasyonunda önemlidirler.

V. Ventriculi Dextri Anterior (Vv. Cardiacae Anteriores, Vv. Cordis Anteriores)

•   Sinus coronarius’a açılmaz.
•   Direkt sağ atriyuma açılırlar.

PERICARDIUM

Pericardium Fibrosum

•   V. cava inferior hariç kalple ilgili bütün damarları sarar.
•   N. phrenicus’lar ile a. v. pericardiacophrenica’lar fibröz perikardiyum üzerinde seyreder (pleura mediastinalis ile pericardium fibrosum arasında).

Pericardium Serosum

Parietal ve visseral yaprakları arasında (cavitas pericardiacae) yaklaşık 25 cm3 liquor pericardii bulunur.

Sinus Transversus Pericardii

•   Bypass’ta ana damarlar buradan bağlanır.
•   Bu sinüsün önünde aorta ascendes ile truncus pulmonalis; arkasında v. cava superior, sol atrium ve pulmonal venler vardır.

Sinus Obliquus Pericardii

•   Sağ ve sol pulmonal venler arasında kalan sol atrium duvarı (basis cordis) bu sinüsün ön duvarını yapar.
•   Arka duvarını ise özofagusun ön yüzünü örten fibröz perikardiyum yapar.

•   Pericardium’un ana arteri a. thoracica interna’nın dalı olan a. pericardiacophrenica’dır.
•   Fibröz perikardiyumun ve seröz perikardiyumun parietal yaprağının duyusunu n. phrenicus taşır (visseral perikardiyum’un duyusunu kalbin otonom sinirleri taşır).

ARTERLER

TRUNCUS (ARTERIA) PULMONALIS, AORTA ASCENDENS VE ARCUS AORTAE

TRUNCUS PULMONALIS

Ductus arteriosus (lig. arteriosum) fetusta a. pulmonalis sinistra ile arcus aortae arasında uzanır.

ARCUS AORTAE

Arcus Aortae’nın Dalları

•   Truncus brachiocephalicus
•   A. carotis communis sinistra
•   A. subclavia sinistra

•   Bifurcatio carotidis C3-C4 vertebralar arası disk (ya da cart. thyroidea üst kenarı) seviyesindedir.
•   A. carotis externa ile a. carotis interna arasından n. glossopharyngeus (IX) geçer.

A. CAROTIS EXTERNA

A. carotis externa ve dallarının çoğunu dıştan n. hypoglossus (diseksiyonlarda ortaya çıkar) çaprazlar.

A. temporalis superficialis: Tragus’un önünde pulsasyonu alınan arterdir. Parotis bezi içinde a. transversa faciei denilen dalını verir.

A. Maxillaris’in Önemli Dalları

•   A. palatina descendes (a. palatina ascendes, a. facialis’in dalıdır).
•   A. meningea media: Dura mater’i besleyen esas arterdir (epidural hemoraji).
•   A. alveolaris inferior
•   A. sphenopalatina

A. CARORIS INTERNA

Arterin geçtiği bölgelere göre isimlendirilen dört parçası vardır:

•   Servikal
•   Petroz
•   Kavernöz
•   Serebral

Vertebral yoktur.

6 dalı vardır.

C4H2O

1. A. ophthalmica: Sinus cavernosus’tan çıkınca verdiği ilk daldır. Serebral parçasından çıkan ilk daldır. A. centralis retinae ve a. lacrimalis bu arterin dallarıdır.
2. a) A. hypophysialis superior
2. b) A. hypophysialis inferior: Sinus cavernosus içinde (pterigomeningeal de buradan çıkar) verir.
3. A. communicans posterior: Carotidobasiller sistemi korumaktadır. A. carotis interna’yı a. cerebri posterior’a (3. CN en çok bu arterden etkilenir. A. basilaris’in dalıdır) birleştirir.
4. A. choroidea anterior
5. A. cerebri anterior
6. A. cerebri media

A. CEREBRI ANTERIOR VE A. CEREBRI MEDIA

A. CEREBRI ANTERIOR

Hemisferin iç yüzünü, bacak ve ayağın motor ve duyu alanları ile miksiyonun istemli kontrol merkezini (lobulus paracentralis) besler.

A. CEREBRI MEDIA
* Hemisferin dış yüzünü, bacak ve ayak hariç geriye kalan vücut bölümünün motor ve duyu alanları ile oditör korteks, motor konuşma alanı (Broca) ve işitmenin assosiasyon alanını (Wernicke) besler.
* Aa. striatae laterales (hipertansif hastalarda en çok açılan arterdir. lentikülostriat arterler) denilen dalları önemlidir (serebral hemoraji).
* Stroke’un en çok görüldüğü damardır (anevrizmaların ikinci en sık görüldüğü damar [anevrizmaların en sık görüldüğü damar a. communicans anterior’dur. Bu damar iki a. cerebri anterior’u birleştirir.]).

A. BASILARIS

5 dalı vardır.

N. oculomotorius a. cerebri posterior ve a. superior cerebelli arasındadır.

1. A. cerebri posterior
2. A. superior cerebelli
3. A. labyrinthi
4. Aa. pontis
5. A. inferior anterior cerebelli

N. abducens a. labyrinthi ile a. inferior anterior cerebelli arasından geçer.

A. CEREBRI POSTERIOR

•   Vizüel korteksin esas arteridir. Thalamusu da besleyen arterdir.
•   Unilateral tıkanırsa maküler görmenin korunduğu kontralateral homonimos hemianopsia olur.
•   Bilateral tıkanırsa prosopagnosia (tanıdık yüzlerin ayırt edilememesi) olur (temporal lobdaki görmenin hafıza alanının tutulumu nedeniyle).

DURET KANAMALARI

A. basilaris’in pons ya da mesencephalon’u besleyen dallarındaki açılmalarda olur.

VERTEBROBAZİLER SENDROM

4 D (diplopi, disfaji, dizartri ve dizzness [vertigo]).

Serebellum’n en çok görülen vasküler lezyonu superior serebellar arter sendromudur.

CIRCULUS ARTERIOSUS CEREBRI (WILLIS HALKASI)

•   Doğumsal Berry anevrizmalarının en çok görüldüğü yerdir.
•   A. cerebri media halkaya katılmaz.

A. SUBCLAVIA

ASu’nun 3TV’si var.

4 dalı vardır.

1. A. vertebralis
2. Truncus thyrocervicalis
3. A. thoracica interna
4. Truncus costocervicalis

A. thyroidea inferior truncus thyrocervicali’in dalıdır. A. thyroidea superior a. carotis externa’nın dalıdır.

A. VERTEBRALIS

A. inferior posterior serebelli (PICA. Wallenberg sendromunda tıkanan arter) a. vertebralis’in dalıdır.

Aort koarktasyonunda a. thoracica interna ile a. intercostales posteriores arasında anastomoz olur.

A. THORACICA INTERNA

•   Perikardiyosentezde yaralanma riski vardır. Yaralanırsa hemotoraks olur.
•   Toraks ön duvarında altıncı interkostal boşlukta a. epigastrica superior ve a. musculophrenica denilen uç dallarına ayrılır.
•   A. epigastrica superior rektus kılıfı içine girer ve karın ön duvarını besler.
•   A. pericardiacophrenica n. phrenicus (mediastinal plevra ile fibröz pedikart arasında) ile birlikte seyreder. Perikardiyumun esas arteridir.
•   Rr. intercostales anteriores (aort koarktasyonunda a. intercostales posteriores ile kollateral sirkülasyon olur. İlk altı interkostal boşluğu besler, 7-9.lar a. musculophrenica’dan gelir.)

A. AXILLARIS

6 dalı vardır.

THORA3 X2 + Subskapular

1. A. thoracica superior
2. A. thoracoacromialis
3. A. thoracica lateralis
4. A. subscapularis
5. A. circumflexa humeri anterior
6. A. circumflexa humeri posterior (n. axillaris ile humerotrisipital aralıktan geçer).

A. BRACHIALIS

•   Kolda n. medianus ile birlikte seyreder.
•   İçinde “collateralis” sözcüğü olan arterler a. brachialis’in dallarıdır.
•   A. brachialis fossa cubitalis’te collum radii seviyesinde uç dalları olan a. radialis ve a. ulnaris’e ayrılır.

A. RADIALIS

A. princeps pollicis ve genellikle a. radialis indicis radial arterden çıkar.

A. ULNARIS

A. interossea communis ulnar arterin dalıdır.

ARCUS PALMARIS PROFUNDUS

Esas olarak radial arter oluşturur. Arkı ulnar arterden gelen ramus palmaris profundus tamamlar. Arkustan aa. metacarpales palmares çıkar.

ARCUS PALMARIS SUPERFICIALIS

Esas olarak ulnar arter oluşturur. Arkı radial arterden gelen ramus palmaris superficialis tamamlar. Arkustan aa. digitales palmares communes çıkar.

AORTA DESCENDENS

•   T4 ile T12 arasında kalan parçasına aorta thoracica,
•   T12 ile L4 arasında kalan parçasına aorta abdominalis denir.
•   Bifurcatio aortae L4 gövdesi önündedir.
•   A. iliaca communis dextra ve sinistra olarak uç dallarına ayrılır.

AORTA THORACICA’NIN DALLARI

•   Aa. phrenicae superiores
•   A. subcostalis

İnferior phrenik arter abdominal arterden gelir.

AORTA ABDOMINALIS’İN DALLARI

VENTRAL DALLARI

•   Truncus coeliacus
•   A. mesenterica superior
•   A. mesenterica inferior

LATERAL DALLARI

FOSTeR

•   A. phrenica inferior
•   A. suprarenalis media
•   A. renalis
•   A. ovarica (testicularis)

DORSAL DALLARI

•   Aa. lumbales
•   A. sacralis mediana

TRUNCUS COELIACUS’UN DALLARI

Üç dala ayrılır.

•   A. gastrica sinistra
•   A. splenica (lienalis): A. gastroomentalis sinistra, aa. gastrica breves, a. pankreatica magna
•   A. hepatica communis: A. hepatica propria, a. gastroduodenalis (A. gastroomentalis dextra ve a. pancreaticoduodenalis superior)

Pankreatikoduodenalis inferior a. mesenterica superior’un dalıdır.

A. MESENTERICA SUPERIOR VE INFERIOR’UN DALLARI

İnferior’un dallarında kelimelerden biri “S” ile başlar.

A. pancreaticoduodenalis inferior a. mesenterica superior’un dalıdır.

A. Mesenterica Inferior’un Dalları

•   A. colica sinistra
•   Aa. sigmoideae
•   A. rectalis superior

A. appendicularis (a. ileocolica’nın dalı) end arterdir. Anostomoz yapmaz. Apadisitte apadisin perfore olma sebebi end arterle besleniyor olmasıdır.

A. RENALIS’İN BÖBREK İÇİ DAĞILIMI

•   Beş tane segmental dala ayrılır.
•   İlk ayrılan posterior segmental daldır.

A. Renalis’in Sırayla Dağılımı

•   A. renalis
•   A. segmentalis
•   A. interlobaris
•   A. arcuata
•   A. interlobularis
•   Arteriola glomerularis afferens
•   Glomerulus
•   Arteriola glomerularis efferens

A. ILIACA INTERNA

Truncus Anterior’dan Çıkan Dalları

•   A. obturatoria
•   A. umbilicalis
•   A. uterina
•   A. vaginalis
•   A. rectalis media
•   A. pudenda interna
•   A. glutea inferior

Truncus Posterior’dan Çıkan Dalları

•   A. iliolumbalis
•   Aa. sacrales laterales
•   A. glutea superior

A. UMBILICALIS

Distal parçası oblitere olarak lig. umbilicale medialis’i oluşturur.

A. OBTURATORIA

Pubik dalı a. epigastrica inferior’un pubik dalı ile corona mortis (fıtık ameliyatında önemlidir) denilen anastomozu yapar.

A. UTERINA

•   Cervix uteri’nin yaklaşık 2 cm lateralinde ureter’i önden çaprazlar.
•   Bu komşuluk histerektomilerde (yanlışlıkla bağlanabilir) önemlidir.

A. PUDENDA INTERNA

A. rectalis inferior bu arterin dalıdır.

A. ILIACA EXTERNA

İki dalı vardır.

•   A. circumflexa ilium profunda
•   A. epigastrica inferior: Pubik dalı obturator arterin aynı isimli dalı ile corona mortis’i oluşturur. Hesselbach üçgenini sınırlar.

A. epigastrica superior torasik interna’nın dalıdır.

A. descendes genus a. femoralis’in dalıdır.

A. POPLITEA

•   Genus sözcüğü içeren arterler a. poplitea’nın dallarıdır (femoral arterin dalı olan a. descendes genus hariç).
•   Aa. surales: Popliteal arterin dalıdır. Genellikle iki tanedir ve end arterlerdir.

Aterosklerotik anevrizmanın en çok görüldüğü periferik arterdir.

A. TIBIALIS ANTERIOR

* Art. talocruralis’i geçtikten sonra adı a. dorsalis pedis olur.
* A. dorsalis pedis’in pulsasyonu m. extensor hallucis longus’un tendonunun lateralinden alınır.

A. TIBIALIS POSTERIOR

•   En büyük nutrisiyen arteri veren arterdir (tibia). En büyük foramen nutrisyen tibiadadır.
•   Malleolus medialis’in arkasında pulsasyonu alınan arterdir.
•   A. fibularis (a. peronea) bu arterin dalıdır.

ARCUS PLANTARIS PROFUNDUS

A. plantaris profunda (a. dorsalis pedis) ile a. plantaris lateralis’in birleşmesi ile oluşur.

GLANDULA SUPRARENALIS’İN BESLENMESİ

•   Aa. suprarenales superiores (a. phrenica inferior)
•   A. suprarenalis media (aorta abdominalis)
•   A. suprarenalis inferior (a. renalis)

Tek venle drene olur. Sağdaki VCİ’ye, soldaki renal vene açılır.

RECTUM’UN BESLENMESİ

•   A. rectalis superior (a. mesenterica inferior)
•   A. rectalis media (a. iliaca interna)
•   A. rectalis inferior (a. pudenda interna)

A. umbilicalis’e ven eşlik etmez.

VENLER VE LENFATİK SİSTEM

BAŞ-BEYİN VENLERİ

KRANYAL VENLER

Vn. Diploicae

Yassı kafa kemiklerindeki diploe’de bulunan bu venler yeni doğanda yoktur.

Vv. emissariae

•   SCALP’ın L tabakasındadırlar.
•   Dural sinüslere açılırlar.

DERİN BEYİN VENLERİ

V. Magna Cerebri

Sinus rectus’a açılır.

OFTALMİK VENLER

•   V. ophthalmica superior ve inferior ile v. centralis retinae sinus cavernosus’a açılırlar.
•   Vv. vorticosae gözün choroidea tabakasında bulunan 4-5 vendir. Sclera’yı delip oftalmik venlere açılırlar.

YÜZ VENLERİ

V. FACIALIS

V. jugularis interna’ya açılır.

V. RETROMANDIBULARIS

V. maxillaris ile v. temporalis superficialis’in parotis bezi içinde birleşmesi ile oluşur.

YÜZ İNFEKSİYONLARININ SINUS CAVERNOSUS’A YAYILIM YOLLARI

•   V. facialis’in oftalmik venlerle olan bağlantısı (kavernoz sinüs trombozu)
•   V. facialis’in plexus pterygoideus’la olan bağlantıları (pleksusun sinus cavernosus’la direkt bağlantıları vardır).

VERTEBRAL VENLER

•   Plexus venosus vertebralis externus ve internus (Batson pleksusları ya da venleri): Kapaksız olan bu venlerin bölgesel venlerle olan bağlantıları nedeniyle prostat, böbrek, meme, bronkus ve tiroid bezinin malign hastalıklarında kanın tersine akışı sonucu malign hücreler vertebralara ya da kranyuma metastaz yapar.
•   V. vertebralis’ler: Kendi tarafındaki v. brachiocephalica’ya açılır.

BOYUN VENLERİ

V. JUGULARIS ANTERIOR

V. JUGULARIS EXTERNA

•   V. retromandibularis’in arka dalı v. auricularis posterior ile birleşmesinden oluşur.
•   M. sternocleidomastoideus’un üzerinde seyreder.
•   V. subclavia’ya açılır.

V. JUGULARIS INTERNA

•   Sinus sigmoideus’un devamı olarak foramen jugulare’den başlar.
•   Sinus petrosus inferior bu vene açılır.
•   Açılan venler: V. facialis, v. lingualis, vv. pharyngeae, v. thyroidea superior ve media (v. thyroidea inferior kendi tarafındaki brakiyosefalik vene açılır).
•   V. subclavia ile birleşme yerine oluşan açıya angulus venosus (Pirogoff açısı) denir.

PULMONAL VENLER

Sol atriyum’a açılan 4 tane kapaksız vendir.

AZIGOS SİSTEM VENLERİ

V. AZYGOS VE V. HEMIAZYGOS

•   V. lumbalis ascendes ile v. subcostalis sağ tarafta birleşerek v. azygos’u, sol tarafta birleşerek v. hemiazygos’u yapar.
•   (4)5-8 v. intercostalis posterior’lar birleşerek v. hemiazygos accessoria’yı yapar.
•   V. hemiazygos ve v. hemiazygos accessoria v. azygos’a, v. azygos v. cava superior’a açılır.
•   V. intercostalis posterior 1 kendi tarafındaki v. brachiocephalica’ya açılır.
•   2,3(4).ler birleşerek v. intercostalis superior’u oluşturur. Bu ven sağda v. azygos’a, solda ise v. brachiocephalica sinistra’ya açılır.

ÜST EKSTREMİTE YÜZEYEL VENLERİ

V. CEPHALICA

Deltopektoral üçgenden geçer, fascia clavipectoralis’i deler, v. axillaris’e açılır.

V. BASILICA

V. axillaris bu venin devamıdır.

ALT EKSTREMİTE YÜZEYEL VENLERİ

V. SAPHENA MAGNA

•   N. saphenus’la birlikte seyreder ve malleolus medialis’in önünden geçerler.
•   Hiatus saphenus’tan geçip v. femoralis’e açılır.

V. SAPHENA PARVA

•   N. suralis’le birlikte seyreder.
•   V. poplitea’ya açılır.

VENA CAVA INFERIOR

•   L5 vertebra gövdesi önünde iki taraf v. iliaca communis’in birleşmesi ile meydana gelir.
•   Sağ taraf v. testicularis (ovarica) ve v. suprarenalis’i alır.
•   Hepatik venler, renal venler, inferior frenik venler ve ductus venosus v. cava inferior’a açılır.

PORTAL SİSTEM

•   Vücutta iki organda portal dolaşım vardır: Hipofiz ve karaciğer.
•   V. portae hepatis: V. mesenterica superior + v. splenica (v. lienalis)

V. PORTAE HEPATIS’E DİREKT AÇILAN VENLER

•   V. gastrica sinistra
•   V. gastrica dextra
•   Vena splenica
•   V. mesenterica superior
•   V. pancreaticoduodenalis superior posterior
•   Vv. cysticae
•   Vv. paraumbilicales

PORTO-CAVA ANASTOMOZLAR

1. ÖZOGAFUS ALT UCU

V. gastrica sinistra – v. azygos

2. REKTUM

V. rectalis superior – v. rectalis media ve v. rectalis inferior

3. UMBİLİKAL BÖLGE

•   Burada hem porto-cava hem de cava-cava anastomoz vardır.
•   Vv. paraumbilicales – v. epigastrica superior ve v. epigastrica inferior

4. RETROPERİTONEAL

Area nuda venleri ve kolon venleri – v. renalis, vv. lumbales ve frenik venler

5. DUCTUS VENOSUS AÇIKLIĞI (PATENT)

V. portae hepatis’in sol dalını v. cava inferior’a birleştirir.

CAVA-CAVA ANASTOMOZLAR

KARIN ÖN DUVARI (Rektus kılıfı içindedir)

V. epigastrica superior (VCS) – v. epigastrica inferior (VCI)

KARIN YAN DUVARI

V. thoracoepigastrica aracılığı ile birleştirilen v. thoracica lateralis (VCS) ile v. epigastrica superficialis (VCI) arasındadır.

KARIN ARKA DUVARI

Üst iki lumbal ven (birleşip v. lumbalis ascendes olur. Bu ven v. subcostalis ile birleşerek sağda v. azygos’u, solda da v. hemyazygos’u yapar. Bu venleri kanı VCS’ye gider.) ile alt iki lumbal ven (VCI) arasındaki vertikal anastomozlar arasındadır.

LENFATİK SİSTEM

•   Avasküler dokular (epidermis, kıl, tırnak, kıkırdak, cornea), kemik iliği, merkezi sinir sistemi, bulbus oculi, orbita, pankreas adacıkları, akciğer alveolleri ve iç kulakta bulunmaz.
•   Vücuttaki toplam lenf miktarı yaklaşık 2 litredir.
•   Yetişkin bir insanda toplam 400-450 tane lenf düğümü vardır.
•   Bir lenf düğümünün birden fazla afferent lenf damarı varken hilumundan çıkan sadece bir tane efferent lenf damarı vardır.
•   Lenfatik yapılar olan timus, dalar, Waldeyer halkasını yapan tonsiller ve Peyer plaklarının afferent lenf damarı yoktur. Sadece efferent lenf damarı vardır. Bu nedenle bu lenfoid organlara lenf gelmez (lenfatik metastaz olmaz. Hematojen metastaz olur).

LENF TRUNKUSLARI (BİRLEŞMİŞ LENF DAMARLARI)

Truncus Subclavius

Aksiller lenf düğümlerinin apikal grubunun efferentleri birleşerek yapar.

Truncus Jugularis

Derin servikal lenf düğümlerinin efferentleri birleşerek oluşturur.

Çevrimdışı İlker

  • Yönetici
  • Hipokrat
  • *
  • İleti: 8897
  • Karma: 116
  • Cinsiyet: Bay
  • Görev: Asistan
  • Sınıf: Mezun
Ynt: Anatomi - Ders Notları
« Yanıtla #2 : 06 Mart 2012, 21:50:31 »
LENF TRUNKUSLARI – CISTERNA CHYLI – DUCTUS THORACICUS

Cisterna chyli: L1-L2 gövdesi üzerinde oturur. Şu trunkuslar açılır:

•   Trunci intestinalis: Preaortik lenf düğümlerinin efferentlerinin birleşmesi ile oluşur.
•   Truncus lumbalis dexter ve sinister: Paraaortik (lateral aortik) lenf düğümlerinin efferentlerinin birleşmesi ile oluşur.

Ductus Thoracicus

•   Baş ve boynun sağ yarısı, sağ üst ekstremite, sağ toraks duvarı ve toraks boşluğunun sağ tarafını dolduran organlar, sağ meme, diyafragmanın sağ kubbesi ve buraya komşu karaciğer bölümü ile sağ kalbin büyük bölümünün lenfi ductus lymphaticus dexter ile sağ angulus venosus’a gelir.
•   Bu bölgelerin dışında kalan bölgelerin lenfi ductus thoracicus’la sol angulus venosus’a gelir.

Genel olarak bir organ veya dokunun lenf drenajı o organ veya dokuyu besleyen arterin orijinlendiği yerdeki lenf düğümlerine olur.

BAZI ÖNEMLİ LENF DÜĞÜMLERİ

GİS veya toraks organlarının tümörlerinde nodi supraclaviculares tutulur ve bir tanesi belirgin olarak fossa supraclavicularis’te palpe edilebilir (Virchow düğümü).

AKSİLLER LENF DÜĞÜMLERİ

•   20-30 tane lenf düğümüdür. 5 grup yapar.
•   Nodi humerales (laterales): Üst ekstremitenin (laterali hariç. laterali nodi deltapectorale [infraclavicular] gider) lenfini toplar.
•   Nodi subscapulares (posteriores): Crista iliaca’nın yukarısında kalan sırt bölgesi, toraks arka duvarı ve skapular bölgenin lenf damarlarını alır.
•   Nodi pectorales (anteriores): Meme lenfinin ¾’ü, toraks ön duvarı ve umbilikus’un yukarısında kalan karın ön duvarının derisi ve kaslarının lenf damarlarını alır.
•   Nodi centrales
•   Nodi apicales: Aksiller lenf düğümlerinin terminal grubudur. Efferentleri truncus subclavius’u yapar.

•   Nodi interpectorales (Rotter düğümleri): Memenin lenf drenajıyla ilgilidir.
•   Meme lenfi 2. en sık posterolateral lenf noduna gider (internal mammarian).

İNGUİNAL LENF DÜĞÜMLERİ

Yüzeyel İnguinal Lenf Düğümleri

Yüzeyel gluteal bölgeden, umbilicus’tan ve umbilicus altında kalan karın ön duvarından, ligamentum teres uteri aracılığı ile fundus uteri’den, dış genital organlardan, perianal bölgeden, vagina’nın ve anal kanalın alt parçasından ve alt ekstremitenin büyük bölümünün yüzeyel lenf damarlarını alır.

Derin İnguinal Lenf Düğümleri

•   Alt ekstremitenin derin lenf damarlarını, popliteal lenf düğümlerinin efferentlerini, glans penis’in (clitoris) lenf damarlarını alır. Diğer dış genitaller yüzeyel inguinal lenf düğümlerine gider.
•   V. femoralis’in medialinde bulunan 1-3 tane lenf düğümüdür. Düğümlerin bir tanesi anulus femoralis’tedir ve buna Rosenmüller (Cloquet) lenf düğümü adı verilir.

Alt ekstremitenin yüzeyel lenf damarları yüzeyel inguinal lenf düğümlerine gider. Sadece ayağın ve topuğun lateral bölümünün lenfini taşıyan yüzeyel lenf damarları v. saphena parva’ya eşlik ederek popliteal lenf düğümlerine drene olur.

Troisier belirtisi: Sol supraklavikular lenf düğümlerinden birisinin palpe edilebilir biçimde büyümesine denir. Lenf düğümüne Virchow düğümü denir. Abdominal organların (özellikle mide) kanserinin ve daha az sıklıkta akciğer kanserinin metastazını işaret eder. Patognomoniktir.

THYMUS

•   Kan-timus bariyerini tip I epitelyal hücreler oluşturur.
•   Medulla’sının karakteristik özelliği olan timus cisimleri (Hassall cisimleri) dejenere tip VI epitelyal retiküler hücrelerdir.

METABOLİZMA

AĞIZ BOŞLUĞU

ISTHMUS FAUCIUM

•   Arcus palatoglossus’lar arasında kalan geçittir. Yukarıdan yumuşak damak, aşağıdan dil kökü ile sınırlanır.
•   Arkuslar içinde bulunan m. palatoglossus geçiti daraltır.
•   Cavitas oris propria’yı orofarinks’e bağlar.

Koana cavitas nasi’yi nazofarinkse bağlar.

YUMUŞAK DAMAK (PALATUM MOLLE)

Kasları

•   M. tensor veli palatini
•   M. palatoglossus
•   M. levator veli palatini
•   M. palatopharyngeus
•   M. uvulae

M. salpingopharyngeus ve m. stylopharingeus larinkstedir. Yumuşak damak kası değildir.

Yumuşak damak kaslarından sadece m. tensor veli palatini’yi n. mandibularis (trigeminus) uyarır. Diğer kaslar plexus pharyngeus ile uyarılır.

DİŞLER (DENTES)

•   Dişin en büyük bölümünü dentinum yapar. Dentinum’un ortasında yer alan boşluğa cavitas dentis (cavitas pulparis) denir. Boşlukta dişe ait damar ve sinirleri içeren gevşek bağ dokusu (pulpa dentis) bulunur.
•   Kökü (radix dentis) en uzun diş dens caninus’tur.

SÜT DİŞLERİ (DENTES DECIDUI)

•   Her yarım çenede 5 tane (2 insisiv, 1 kanin ve 2 molar) olup toplam 20 tanedir.
•   İlk çıkan süt dişi alt çenedeki birinci insisiv, en son çıkan ise üst çenedeki ikinci molar diştir.

DİL (LINGUA)

DİLİN TUTUNDUĞU YAPILAR

•   Hiyoid kemik, mandibula, temporal kemik
•   Cartilago epiglottica
•   Yumuşak damak, farinks

Maksilla ve palatine tutunmaz.

DİL PAPİLLALARI (PAPILLAE LINGUALES)

•   Papillae fungiformes: Küçük olanlarına papillae lentiformes denir.
•   Papillae filiformes: Uzun olanlarına papillae conicae denir. Tat duyusu ile ilgili olmayan (tat reseptörü içermeyen) dil papillasıdır. Mekanik etki söz konusudur.

GLANDULA PAROTIDEA

İÇİNDE BULUNAN YAPILAR

•   N. facialis ve terminal dalları (parotidektomi’de yaralanma riski vardır).
•   V. temporalis superficialis + v. maxillaris = V. retromandibularis
•   A. carotis externa ve uç dalları (a. temporalis superficialis ve a. maxillaris)
•   A. transversa faciei (duktus parotideusa seyri sırasında eşlik eder).

DUCTUS PAROTIDEUS (Stensen Kanalı)

•   M. buccinator’u deler ve üst ikinci molar diş hizasında vestibulum oris’e açılır.
•   M. masseter’in üzerinden geçer.

DUCTUS SUBMANDIBULARIS (Wharton Kanalı)

•   Dilin alt yüzündeki caruncula sublingualis’e açılır.
•   Tükürük bezinin salgısını en çok oluşturan bez submandibulardır.

PHARYNX

FARİNKS’İN TUTUNDUĞU YAPILAR

•   Sfenoid kemik (lamina pterygoideus medialis) (Dilin temporal kemiğe tutunması vardır).
•   Raphe pterygomandibularis
•   Dil (dil sfenoide tutunmaz).
•   Mandibula
•   Hiyoid kemik
•   Tiroid ve krikoid kıkırdaklar

Temporale tutunmaz.

Recessus piriformis: Aditus laryngis ile pars laryngea pharyngis’in ön duvarı arasındadır. Mukozası altında n. laryngeus superior’un ramus internus’u vardır. Genellikle gıdaların kaldığı yerdir.

OESOPHAGUS

DARLIKLARI (Yukarıdan Aşağıya Doğru)

•   Başlangıcı (Faringoözofageal birleşme)
•   Arcus aortae’yı çaprazladığı yer
•   Bronchus principalis sinister’i çaprazladığı yer
•   Diaphragma’dan geçtiği yer

Kardiyaya birleştiği yerde darlık yoktur.

Özofagus darlıklarında bujileme yapılır.

KARIN ÖN DUVARININ ARKA YÜZÜNDEKİ PERITONEUM PLİKALARI

•   Plica umbilicalis mediana
•   Plica umbilicalis medialis
•   Plica umbilicalis lateralis

BURSA OMENTALIS (KÜÇÜK PERİTON BOŞLUĞU)

•   Periton boşluğunun en büyük çıkmazıdır. Midenin arkasındadır.
•   Sol tarafta dalak hilumuna uzanan iki ligament ile kapatılır. Ligamentum gastrosplenicum ve ligamentum splenorenale.
•   Sağ tarafta foramen omentale (foramen Winslow, foramen epiploicum) ile büyük periton boşluğuna irtibatlanır.

FORAMEN OMENTALE’NİN SINIRLARI

Büyük periton boşluğunu küçük periton boşluğuna (bursa omentalis) birleştiren açıklıktır.

SINIRLARI

•   Önde: Lig. hepatoduodenale
•   Arkada: V. cava inferior
•   Yukarıda: Lobus caudatus’un processus caudatus’u.
•   Aşağıda: Duodenum’un birinci parçası.

OMENTUM MINUS

•   Karaciğerle curvatura minor ve duodenum’un birinci parçası arasındadır.
•   Ligamentum hepatogastricum ve ligamentum hepatoduodenale denilen iki ligamentten oluşur.
•   Ligamentum hepatoduodenale’nin yaprakları arasında ductus choledochus, a. hepatica propria ve v. portae hepatis vardır (lenf ve sinir eklenebilir). A. gastrica dextra ve vv. hepaticae yoktur.

OMENTUM MAJUS

•   Karın ön duvarı açıldığında ilk görülen yapı omentum majus’tur.
•   Dört yapraklıdır. Ön iki yaprağı midenin curvatura major’una, arka iki yaprağı ise colon transversum’daki taenia omentalis’e tutunur.

PERITONEUM

MEZENTER YA DA MEZOSU OLAN ORGANLAR

Duodenum’un birinci parçasının ilk yarımı intraperitoneal’dir.

SEKONDER RETROPERİTONEAL ORGANLAR (Sonradan Retroperitoneal Olan Organlar)

•   Colon ascendens
•   Colon descendens
•   Pancreas
•   Duodenum’un geri kalan bölümü (1. parçasının ilk yarısı hariç).

PREPERİTONEAL (EKTRAPERİTONEAL) ORGAN

Vesica urinaria (mesane)

PERITON ÇIKMAZLARI

DUODENAL ÇIKMAZLAR

•   En büyük peritoneal çıkmaz midenin arkasında yer alan bursa omentalis’tir.
•   Recessus duodenalis inferior: En çok bulunan peritoneal çıkmazdır.
•   Recessus paraduodenalis: Bu çıkmaza olan herniasyonlarda herni kesesi boynu v. mesenterica inferior ile a. colica sinistra’nın bir dalını içerir. Bu damarlar herni ameliyatlarında yaralanabilir.
İnternal hernilerin en çok görüldüğü çıkmazdır.
•   Recessus retroduodenalis: En büyük duodenal çıkmazdır. Aorta abdominalis’in önündedir.

ÇEKAL ÇIKMAZLAR

•   Recessus ileocaecalis inferior: Bu çıkmazı oluşturan plika içinde bazen kan damarı bulunmasına rağmen Treves’in kansız ya da damarsız plikası olarak isimlendirilir.
•   Recessus retrocaecalis: Appendix vermiformis genellikle bu çıkmazdadır.

ÖZEL PERITONEAL BÖLGELER

•   Periton boşluğunda apselerin en yaygın yeri sağ subfrenik boşluktur.
•   Recessus hepatorenalis (sağ subhepatik aralık, Morison kesesi): Peritoneum boşluğundaki mayi yatan hastada sağ lateral parakolik olukta yükselerek bu boşlukta toplanır.
•   Sol latarel parakolik oluk ligamentum phrenicocolicum (üzerine dalak oturur) ile kapatılır.
•   Erkekte periton boşluğunun en derin yeri ekskavasyo rectovesicaklis, kadında ekskavasyo rectouterina’dır.

PERITONEUM’UN DUYUSUNU TAŞIYAN SİNİRLER

•   Diaphragma altındaki peritoneum’dan n. phrenicus
•   Fossa iliaca’yı örten peritoneum’dan n. cutaneus femoris lateralis
•   Pelvis’teki peritoneum’dan n. obturatorius
•   Karın ön duvarını örten peritoneum’dan son altı interkostal sinir ve birinci lumbal spinal sinir

Antrum pyloricum midenin en aşağıda olan parçasıdır.

JEJUNUM VE İLEUM

Radix mesenterii soldan sağa doğru seyri sırasında

•   pars horizontalis (inferior) duodeni
•   aorta abdominalis
•   v. cava inferior
•   sağ üreter
•   sağ gonadal damarları önden çaprazlar.
•   Sadece a. v. mesenterica superior’u arkadan çaprazlar.

KALIN BAĞIRSAK

•   Plica semilunaris mukuzasındaki plikalardır.
•   Taenia coli kalın bağırsaktaki longitudinal kas liflerinin yoğunlaşması ile oluşmuş yapılardır. Appendix vermiformis’in (appendiksin yerini bulmak için tenia coli kullanılır) tabanından başlayıp rektosigmoid birleşmenin 5 cm yukarısında colon sigmoideum’da biterler. Rectum ve appendix vermiformis’te taenia yoktur.

RECTUM

•   Haustra coli, appendices omentales (epiploica), taenia coli, plica semilunaris ve mezenter rectum’da yoktur.
•   Rectum’un iç yüzünde görülen transvers, yarım ay şeklindeki plikalara plicae transversae recti (Houston plikaları) adı verilir.
•   Ortadaki Kohlrausch plikası adı ile bilinir.
•   Rectum’un ön yüzü erkeklerde: Mesane, vesicula seminalis, excavatio rectovesicalis ve içinde bulunan yapılar (colon sigmoideum ve ileum), ductus deferens, üreterlerin son kısımları ve prostat ile komşudur.
•   Rectum’un ön yüzü kadınlarda: Uterus, vagina, excavatio rectouterina ve içindeki yapılar (ileum ve colon sigmoideum) ile komşudur.
•   Rectum’un arka yüzü her iki cinste de: Ganglion impar, a. v. sacralis mediana, truncus sympathicus, m. piriformis, m. levator ani, son 3 sakral vertebra ve koksiks ile komşudur.

PANCREAS

•   Sekonder retroperitonealdir.
•   Mide yatağının en büyük bölümünü yapar.
•   İnterkala duktuslar ve sentroasiner hücreler pankreasa özgüdür.
•   Yapısal olarak parotis bezine benzer.
•   Processus uncinatus aorta abdominalis ile a. v. mesenterica superior arasında, caput pancreatis’in çengel şeklindeki uzantısıdır.

SPLEN (LIEN)

•   Lig. phrenicocolicum’un (sol lateral parakolik oluğu kapatır) üzerinde yer alır.
•   Diyafragmatik yüzü: 9-11. kaburgalar, sol akciğer ve plevrası ile komşudur.

KARACİĞER (HEPAR)

•   Sol lobu mide (fundus bölümü) ve özofagus ile komşudur.
•   Karaciğeri pozisyonunda tutan en önemli faktör karın kaslarının tonusu sonucu oluşan karın içi basınçtır.

KARACİĞERİN PERİTONSUZ ALANLARI

•   Fissura ligamenti venosi
•   Fissura ligamenti teretis hepatis
•   Sulcus venae cavae
•   Fossa vesica biliaris
•   Porta hepatis
•   Area nuda

KARACİĞERİN LİGAMENTLERİ

•   Ligamentum falciforme: Karaciğeri karın ön duvarına bağlar. Yaprakları arasında lig. teres hepatis (vena umbilicalis’in kalıntısıdır) ile vv. paraumbilicales vardır.
•   Ligamentum coronarium: Karaciğeri diaphragma’ya bağlayan esas ligamenttir. Area nuda bu ligamentin yaprakları arasındadır.

PORTA HEPATIS’DE BULUNAN YAPILAR

•   Önde: Ductus hepaticus dexter ve sinister
•   Arkada: V. portae hepatis ve dalları
•   Ortada: A. hepatica propria ve dalları
•   Bu yapılar arasında sinir pleksusu ve lenf damarları bulunur.

Duktus sistikus ve koledok yok.

SAFRA KESESİ VE SAFRA YOLLARI

•   Sistohepatik üçgen (Calot üçgeni): Ductus hepaticus communis, ductus cysticus ve karaciğer ile sınırlanan bu üçgen kolesistektomide (laparoskopik) önemlidir. Üçgen içinde a. cystica ile hepatik arterin sağ dalı bulunur.
•   Hartman kesesi safra kesesi boynu ile ductus cysticus’un birleşme yeri yakınından başlayıp duodenum’a (sağa) doğru uzanan kese şeklinde bir çıkmazdır.

•   Şokta açığa çıkan miyokardo deprese edici faktör (MDF) pankreastan salgılanır.
•   İlk gelişen endokrin bez tiroittir.
•   Salgı ürününü depo edebilen tek endokrin bez tiroittir.
•   Böbrekten sonra kan akımı en fazla olan endokrin organ epifizdir.

ÜROGENİTAL

BÖBREK

SAĞ BÖBREĞİN ÖN YÜZÜ

•   Suprarenal bez
•   Karaciğerin sağ lobu
•   Colon ascendes
•   Flexura coli dextra
•   Duodenum’un 2 parçası ve jejunum kıvrımları ile komşudur.

SOL BÖBREĞİN ÖN YÜZÜ

•   Suprarenal bez
•   Dalak
•   Mide
•   Pankreas gövdesi
•   Splenik damarlar
•   Flexura coli sinistra
•   Colon descendens’in başlangıcı
•   Jejunum kıvrımları ile komşuluk yapar.

BÖBREKLERİN ARKA YÜZLERİ

•   Diaphragma
•   M. psoas major
•   M. quadratus lumborum
•   M. transversus abdominis
•   V. a. n. subcostalis
•   N. iliohypogastricus
•   N. ilioinguinalis ile komşudur.

N. genitofemoralis yoktur.

N. iliacus ile transplante böbrek (damarları eksternal ilyak arter ve vene bağlanır) komşuluk yapar.

Hilum renale’de (Akciğer, dalak, karaciğer, böbrek, ovaryum, lenf düğümü, suprarenal bezin hilumu vardır) bulunan yapıların önden arkaya doğru sırası: VAP

•   V. renalis
•   A. renalis
•   Pelvis renalis

BÖBREKLER SARAN YAPILAR (İçten Dışa Doğru)

•   Capsula fibrosa
•   Capsula adiposa (perirenal yağ tabakası)
•   Fascia renalis (Gerato fasyası)
•   Corpus adiposum pararenale
•   Fascia transversalis (önde peritoneum)

BÖreği SARAN KAFir KADının Fularının RENgi KOyu PARlak FAkat TRANSparandı.

•   Böbreği saran yapılardan organı pozisyonunda tutan en önemlisi fascia renalis’tir (Gerato fasyası).
•   Böbrekleri pozisyonunda tutan esas faktör komşu organların pozisyonudur.

URETER

Üreteri Önde Çaprazlayanlar

•   A. ovarica
•   A. testicularis
•   A. uterina
•   Ductus deferens

ODTÜ

Üreteri Arkasından Çaprazlayanlar

•   A. iliaca externa
•   N. genitofemoralis
•   A. obturatoria

EGO

MESANE (VESICA URINARIA)

•   Fundus vesicae (basis vesicae): Erkeklerde rectum’la, kadınlarda ise vagina ön duvarı ve cervix uteri ile komşudur.
•   Cervix (collum) vesicae: Mesanenin en alt ve en sabit kısmıdır. Prostat bezi üzerinde oturur.

•   Trigonum vesicae’nın (bunda kabarıntı [plica] yoktur) üst köşelerindeki delikler ostium ureteris’lere aittir.
•   Üçgenin apeksini oluşturan ostium urethrae internum’dan urethra başlar.

UVULA VESICAE

Ostium urethrae internum’un hemen arkasında görülen dil şeklindeki kabarıntıdır.

URETHRA

Erkek Üretrasının Üç Bölümü Vardır:

I. Pars Prostatica

•   En geniş ve en fazla dilate olabilen (bu yüzden TUR yapılabilir) parçadır.
•   Crista urethralis, colliculus seminalis (verumontanum. himene karşılık gelir), sinus prostaticus ve utriculus prostaticus bu parçada bulunan anatomik oluşumlardır.
•   Utriculus prostaticus vagina’nın karşılığıdır.

II. Pars Intermedia (Pars Membranacea)

•   Diaphragma urogenitale’de (derin perine aralığı) yer alır.
•   Ostium urethrae externum’dan sonra urethra’nın en dar yeridir.
•   Gl. bulbourethralis (Cowper bezleri) bu parçanın her iki arka yan tarafında yer alır.

III. Pars spongiosa

•   Gl. bulbourethralis’lerin kanalları bu parçaya açılır.
•   Fossa navicularis urethrae spongioz üretranın glans penis içindeki genişlemesidir.

ÜRETRA’NIN DARLIKLARI

Üretra Dört Yerde Darlık Gösterir:

•   Başlangıcında (ostium urethrae internum. 3’üncü en dar yerdir)
•   Pars membranacea (pars intermedia): İkinci en dar yeridir.
•   Fossa navicularis’in arka kısmı (4. en dar yeridir)
•   Ostium urethrae externum: En dar olanıdır.

SCROTUM’UN (LABIUM MAJUS PUDENDI) DUYUSU

•   N. genitofemoralis
•   N. ilioinguinalis
•   N. pudendus
•   N. cutaneus femoris posterior’un dalları tarafından taşınır.

İPCiG

Scrotum’un Tabakaları (Dıştan İçe)

•   Deri
•   Tunica dartos (m. dartos): Camper fasyasından derive olur.
•   Fascia spermatica externa: M. obliquus externus abdominis’in fasyasından derive olur.
•   Fascia cremasterica ve m. cremaster: M. obliquus internus abdominis’in fasyasından ve liflerinden derive olur.
•   Fascia spermatica interna: Fascia transversalis’ten derive olur.
•   Tunica vaginalis testis’in parietal yaprağı (periorchium: peritoneum’un parietal yaprağıdır)

Testis’in Tabakları (Dıştan İçe)

•   Tunica vaginalis testis’in visseral yaprağı (epiorchium peritoneum’un visseral yaprağıdır).
•   Tunica albuginea
•   Tunica vasculosa

Periorchium ile epiorchium arasındaki boşlukta sıvı toplanması hidrosel olarak bilinir.

Funiculus Spermaticus’u Saran Yapılar (Dıştan İçe)

•   Fascia spermatica externa: M. obliquus externus abdominis’in fasyası
•   M. cremaster ve fascia cremasterica: M. obliquus internus abdominis’in lifleri ve fasyası
•   Fascia spermatica interna: Fascia transversalis

Funiculus spermaticus’ta bulunan yapılar: Ductus deferens, a. testicularis, a. cremasterica, a. ductus deferentis, v. testicularis (plexus pampiniformis), testiküler sempatik sinir pleksusu ve lenf damarları, n. genitofemoralis’in genital dalı, processus vaginalis kalıntıları.

SPERMIUM’LARIN TAŞINDIĞI KANALLAR

•   Tubuli semiferi contorti: Spermatogenes’in yeri
•   Tubuli semiferi recti
•   Rete testis
•   Ductuli efferentes testis
•   Epididymis
•   Ductus deferens

Epididymis: Spermium’ların son olgunluğuna eriştiği ve ejakulasyona kadar kısmen depo edildiği yerdir.

Ductus deferens: Spermlerin en çok depolandığı yerdir. Epididymis’in devamı olarak başlar. Glandula vesiculosa’nın (vesicula seminalis) terminali olan ductus excretorius ile birleşerek ductus ejaculatorius’u oluşturur.

Ductus ejaculatorius: Prostatik üretra’daki colliculus seminalis’e veya utriculus prostaticus’a açılır.

Vesicula seminalis: Salgısı spermatozoaları aktive eder. Ejakulatın en büyük bölümünü (yaklaşık %60’ını) bu bezin salgısı oluşturur. Spermium’ların beslenmesi için gerekli maddeleri (fruktoz) içerir. İçeriğindeki maddeleri ile kadın genital traktusunda immünsupresif bir etkiye sahiptir. Bu nedenle fertilizasyonda önemlidir.

Prostata: Kadınlardaki paraüretral bezlerin (Skene bezleri) karşılığıdır. Prostat salgısı spermiumların motilitesini ve uzun süre canlı kalmasını sağlayan spermin isimli bir madde içerir. Prostatı besleyen arter a. vesicalis inferior’dur (kadındaki karşılığı a. vajinalis’tir).

A. uterina’nın erkekteki karşılığı a. ductus deferens’tir.

KADIN DIŞ GENİTAL ORGANLARI (VULVA)

•   Labium majus pudendi: Skrotum’un karşılığıdır. Ligamentum teres uteri burada sonlanır.
•   Labium minus pudendi (nympha): Penis’in ventral yüzünün karşılığıdır. Erektil yapılardır.
•   Vestibulum vaginae: Labium minus pudendi’ler arasında kalan boşluktur.
•   Annüler himen en çok görülen himen tipidir. Tek patolojik tipi imperfore himendir.
•   Carunculae hymenales (carunculae myrtiformis): İlk koitustan sonra kalan himen parçaları.

KADIN İÇ GENİTAL ORGANLARI

OVARIUM

•   Ovaryum’un oturduğu fossa ovarica’yı (yukarısı a. v. iliaca externa) önden ligamentum umbilicale medialis ve lig. latum uteri, arkadan a. iliaca interna ve üreter sınırlar.
•   Çukurun tabanından (ya da ovaryumun arkasından) a. v. obturatoria ve n. obturatorius geçer. Ovaryektomi sırasında koter n. obturatorius’u uyarır. Uyluk addüksiyon yapar.

Ovaryumun iki ligamenti vardır:

1. Ligamentum proprium ovarii: Ovaryum’u uterus’a bağlar. Guberneculumun kalıntısıdır.
2. Ligamentum suspensorium ovarii (infundibulopelvik ligament): İçinde ovaryan damarlar vardır.

TUBE UTERINA

•   Tuba uterina’nın bölümleri (ovaryum’dan uterus’a doğru): Infundibulum, ampulla, isthmus ve uterin (mural).
•   Fertilizasyon ampulla tubae uterina’da olur. Bu parça tuba uterina’nın en geniş ve en uzun parçasıdır. Ek olarak ekstrauterin gebeliklerin en sık yeridir.
•   Tuba uterina’nın en dar yeri mural (uterin) parçasıdır. Uterusa yakın en dar yeri isthmustur.

UTERUS

•   Canalis cervicis uteri: Isthmus uteri (ostium uteri internum) ile ostium uteri externum arasındadır.
•   Bu kanalın mukozasında plicae palmatae (palmiye yaprağı benzeri) denilen plikalar görülür.
•   Servikal bezlerin kanallarının tıkanması ile Nabothian kistleri oluşur.
•   Plexus hypogastricus inferior lig. sacrouterinum (plica sacrouterina=lig. rectouterinum=plica rectouterina) içindedir.
•   Uterus’un aktif desteği diaphragma pelvis’tir.
•   Uterus’un en önemli pasif desteği uterus’u normal anatomik pozisyonunda (anteversiyon ve antefleksiyon) tutan ligamentum transversum cervicis’tir (lig. cardinale, Mackenrodt bağı).

Vajinada bez yoktur, salgılar servikten gelir.

LIGAMENTUM LATUM UTERI İÇİNDE BULUNAN YAPILAR

•   Lig. ovari proprium
•   Lig. teres uteri
•   A. v. ovarica
•   Tuba uterina
•   A. v. uterina
•   Sinirler (plexus uterovaginalis)
•   Lenf damarları
•   Ureter’in alt parçsı
•   Frankenhauser gangliyonu

Ovaryum yok.

A. uterina ligamentum transversum cervicis’in içinden geçer.

VAGINA

•   Columnae rugarum (erektildir [labium minus ve klitoris gibi]) vagina iç yüzündeki plikalardır.
•   Vagina’nın en geniş kısmı fornix vaginae’nın olduğu yerdir.

Periton boşluğunda sıvı culdesac’ta (Douglas boşluğu) birikir.

NÖROANATOMİ

GENEL BİLGİLER

•   Sinir sistemini oluşturan tüm yapılar ektoderm’den köken alır.
•   Tubus neuralis’in ön bölümündeki primer beyin kesecikleri denilen şişlikler (üçü birlikte encephalon adı ile bilinir) önden arkaya doğru: prosencephalon (ön beyin. diencephalon + telencephalon), mesencephalon (orta beyin) ve rhombencephalon (arka beyin) şeklinde sıralanır.
•   Diencephalon’un (ara beyin) çatısından epifiz bezi, her iki yan tarafındaki optik veziküllerden optik sinirler (miyelin kılıfını oligodendroglia’lar. Diğer kranyal sinirlerinkini Schwann yapar) ve retina’lar gelişir. Diencephalon’dan talamus, epitalamus, subtalamus ve hipotalamus gelişir.
•   Telencephalon: İki tane hemispherium cerebri’den oluşur.
•   Rhombencephalon (arka beyin): Myelencephalon (medulla oblangata=bulbus) + metencephalon’dan (pons ve cerebellum) oluşur.

43 çift periferik sinir vardır. 12 kranyal sinir, 31 periferik sinir.

•   Sinir sistemindeki en büyük nöronlar alfa (alt) motor nöronlar, en küçük nöronlar ise cerebellum’daki granül hücrelerdir.
•   Dendrit’lerde bulunmayan hücre organeli Golgi kompleksi’dir.
•   Nitrik oksid sinaptik veziküllerde depolanmayan ve ekzositozla bırakılmayan tek nörotransmitterdir. Membran reseptörlerinde etkili değildir.
•   Kıllı deride bulunan Iggo dome reseptörünü oluşturan mekanoreseptörler Merkel diskleridir.

NÖRONLARIN LİF TİPLERİ (FONKSİYONLARINA GÖRE)

   SOMATİK   VİSSERAL
   AFFERENT
ÖZEL   2 (Görme), 8 (İşitme)   1 (Koku), 7,9,10 (Tat)
   EFFERENT
GENEL   3, 4, 6, 12 (Motor)   3, 7, 9, 10 (Otonom)

ÖSA (özel somatik afferent): OSA (Optik, statoakustik [vestibulokohlear]).
ÖVA (özel visseral afferent): BODY (Bir, on, dokuz, yedi).

LEMNISCUS’LAR

Sinir sisteminde 4 tane lemniscus (yassı sinir demeti) vardır.

•   Lemniscus medialis: Şuura ulaşan proprioseptif duyu (derin duyu), vibrasyon ve iki nokta ayrımı (hassas dokunma) duyusunu taşır.
•   Lemniscus lateralis: İşitme duyusunu taşır.

Yuvarlek demet: Tractus. Yassı demet: Lemniscus.

GANGLİON’LAR

•   Bipolar nöronlar sinir sisteminde sadece retina’da, olfaktor mukozada ve VIII’in ganglionlarında (ganglion vestibulare ve ganglion spirale cochela [Corti ganglionu]) vardır.
•   Olfaktor mukozada bulunan bipolar nöronlar sinir sistemindeki tek çoğalabilme özelliği olan nöronlardır.
•   En fazla multipolar nöron bulunur.

MEDULLA SPINALIS

•   Foramen magnum’dan (birinci servikal spinal sinirin çıkış seviyesi, decussatio pyramidum) başlar, L1-L2 arasındaki discus intervertebralis (pia mater de burada biter) seviyesinde sonlanır.
•   Intumescentia cervicalis: Medulla spinalis’in C4-T1 segmentler (ya da aynı vertebralar. brakial pleksusun orijinlendiği segmentlerdir) arası seviyede gösterdiği genişlemedir (nedeni çok fazla nöron olmasıdır).
•   Intumescentia lumbosacralis (lumbal ve sakral pleksusların orijinlendiği segmentlerdir): L1-S3 segmentler arası (ya da T9-T12 vertebralar arası) seviyede olan genişlemedir.
•   Conus medullaris: L1 vertebranın foramen vertebralis’i içindedir.

REXED LAMİNALARI

•   Rexed tarafından medulla spinalis’in gri cevheri 10 laminaya ayrılmıştır.

•   Preganglionik otonom nöronlar, Clarke çekirdeği ve Renschaw hücreleri lamina VII’de lokalizedir.
•   Cornu laterale: T1-L2 segmentleri (14) ile S2-S4 segmenlerinden (3) geçen medulla spinalis kesitlerinde (toplam 17 segmentte) görülür. Burada preganglionik otonom nöronlar bulunur.
•   Renschaw hücreleri en iyi bilinen spinal internörondur ve cornu anterius’taki alfa-motor nöronları inhibe eder.

•   Alfa ve gama motor nöronlar (alt motor nöronlar) lamina IX’dadır (cornu anteriorda).
•   Canalis centralis’in çevresi lamina X’dur.

SPİNAL SİNİR

•   Spinal sinirler özel lif ve postsinaptik parasempatik lif içermez. Parasempatik sistem vücut duvarları ve ekstremitelere gitmez.
•   Spinal sinirler foramen intervertebraleden geçerler. Sadece C1 spinal sinir foramen intervertebrale’den geçmez (atlas ile oksipital kemik arasından geçer).

DERMATOM ALANLARI

•   Ovulasyonda paraumbilikal bölgedeki ağrı dermatomu: T10
•   Meme uçları: T4
•   C1 spinal sinirle ilgili dermatom alanı yoktur.

MEDULLA SPINALIS’İN ZARLARI

•   Ligamentum denticulatum: Pia mater’den dura mater’e uzanan diş benzeri fibröz yapılardır. Pia mater altındaki (subpiyal) doku tarafından oluşturulur. Genellikle 21 çifttir. L1’den sonra yoktur (çünkü pia yoktur).
•   Sinir sistemine ait bir yapıyı oluşturan zar sorularında pia mater’i salla.

MEDULLA SPINALIS’İN ARTERLERİ

•   A. vertebralis: A. spinalis anterior ve a. spinalis posterior
•   A. subclavia
•   Aorta thoracica
•   Aorta abdominalis: Aa. lumbales
•   A. iliaca interna: Aa. sacrales laterales ve a. iliolumbalis

Anterior radiküler arterlerin en büyüğü a. radicularis magna’dır (Adamkiewicz arteri). Bir tarafta olup (genellikle sol tarafta) alt torakal ya da üst lumbal seviyelerde (T8-L4 segmentleri arasında) medulla spinalis’e girer. Medulla spinalis’in lumbal bölgesini besleyen en önemli arterdir. Medulla spinalis’in alt 2/3’ünün kan desteğinin çoğundan sorumludur. Alt a. intercostalis posteriorlardan ya da üst a. lumbalislerden gelir (Aort anevrizmalarının tamirindeki ligasyonda önemli).

AFFERENT (ÇIKAN) YOLLAR

Yüzden kalkan tüm somatik duyuların 1. nöronları 5, 7, 9 ve 10’un kendi ganglionlarındadır. --> ağrı-ısı duyusu --> nuc. spinalis nervi trigemini / dokunma, basınç duyusu --> nuc. principalis nervi trigemi  --> 3. nöronlar thalamus’tadır (nuc. ventralis posteromedialis) --> 3, 1, 2 Brodman alanı: Primer somatik duyu korteksi (pariyetal loptaki gyrus postcentralis).

Gövdeden kalkan tüm somatik duyuların 1. nöronları ganglion spinale’dedir. --> 2. nöronların yeri değişir. --> 3. nöronlar thalamus’tadır (nuc. ventralis posterolateralis) --> 3, 1, 2 Brodman alanı: Primer somatik duyu korteksi (pariyatel lobdaki gyrus postcentralis).

FASCICULUS GRACILIS VE FASCICULUS CUNEATUS

•   İki nokta ayrımı (hassas dokunma), vibrasyon (reseptörü Pacini’dir) ve proprioseptif (pozisyon ve kinestezi. proprioseptörler Golgi tendon organı ve kas iğciğidir) duyuları taşır.
•   T6 segmentinin altından fasciculus gracilis, üstünden ise fasciculus cuneatus taşır.
•   Fasciculus gracilis gövdenin alt parçası ve alt ekstremitelerden, fasciculus cuneatus gövdenin üst parçası ve üst ekstremitelerden taşır. Bu nedenle fasciculus gracilis tüm medulla spinalis kesitlerinde görülürken fasciculus cuneatus sadece T6 seviyesi ve yukarısı segmentlerden geçen transvers kesitlerde görülür. Kesitlerde funiculus posterior’da fasciculus gracilis içte, fasciculus cuneatus dışta yer alır.

•   İkinci nöronları bulbus’un kaudalindeki nucleus gracilis ve nucleus cuneatus’tadır.
•   Bu çekirdeklerdeki ikinci nöronların uzantıları çapraz yapıp (decussatio lemnisci medialis = decussatio lemniscorum) karşı tarafa geçer ve lemniscus medialis adı ile talamus’taki nucleus ventralis posterolateralis’deki 3. nöronlarına yükselir (oradan Brodman 3, 1, 2’ye gider).

Lemniscus medialis lezyonunda Romberg belirtisi olur. Nörosifilitik lezyon arka kordona oturur.

TRACTUS SPINOCEREBELLARIS ANTERIOR VE TRACTUS SPINOCEREBELLARIS POSTERIOR

•   Gövdenin alt bölümü ve alt ekstremitenin şuura gitmeyen derin duyusunu serebelluma götürürler.
•   Fasciculus gracilis ve cuneatus’la aynı duyuları cerebellum’a taşır. Şuura (3, 1, 2) gitmedikleri için şuur altı proprioseptif yollar olarak bilinir.
•   Gövdenin alt parçası ve alt ekstremitelerle ilgilidirler.
•   Lezyonlarında hastalar oraklayarak yürürler (düşmemek için).

TRACTUS CUNEOCEREBELLARIS

•   Üst ekstremitelerden ve gövdenin üst bölümünden önceki yolların taşıdığı aynı duyuları taşır.

Tractus spinocerebellaris posterior ve tractus cuneocerebellaris çapraz yapmaz.

TRACTUS SPINOTHALAMICUS ANTERIOR VE TRACTUS SPINOTHALAMICUS LATERALIS

•   Tractus spinothalamicus lateralis: Yüzeyel hızlı ve keskin ağrı duyusunu taşır (Hızlı ağrı A delta lifleriyle taşınır ve nörotransmitteri glutamattır. Yavaş ağrı C lifleri ile taşınır ve nörotransmitteri substance P’dir. İşitme duyusunun nörotransmitteri glutamat ya da aspartattır.)
•   Tractus spinothalamicus anterior: Kaba dokunma-basınç duyusunu taşır.
•   İkinci nöronları medulla spinalis’te cornu posterius’tadır.
•   Tractus spinothalamicus anterior’un bilateral lezyonlarında gıdıklanma ve kaşınma gibi duyular da kaybolabilir.
•   Syringomyelia’da bilateral ağrı-ısı duyusu kaybı olur. Lezyon commissura alba anterior’dadır.
•   Gövdenin ağrı-sısı duyusu kaybı lezyon hangi seviyede olursa olsun daima karşı taraftadır (kontralateral).

Tractus spinocerebellaris anterior çift çapraz yapan tek afferent yoldur.

DİĞER AFFERENT YOLLAR

TRACTUS SPINORETICULARIS

Derin (iç organlardan gelen yavaş ve künt) ağrı duyusunu (yanıcı, sancı) taşır. C lifleri ile taşınır. Nörotransmitteri substance P’dir.

TRACTUS SPINOTECTALIS

Şiddetli (sıcak ya da soğuk gibi doku hasarı yapan mekanik uyarılar sonucu oluşan) ağrı duyusunu (yanık ve donukta olan) taşır. Spinavizüel refleksle ilgilidir.

FASCICULUS PROPRIUS

Medulla spinalis’teki nöronların en büyük bölümünü oluşturan propriospinal nöronların uzantıları tarafından oluşturulur.

Cornea refleksi nucleus principalis nervi trigemini’dedir. Nuc. mesencephalicus nervi trigemini yüzün proprioseptif duyusu ile ilgili çekirdektir.

EFFERENT YOLLAR

TRACTUS CORTICOSPINALIS

•   Alt motor lezyonunun en önemli belirtisi atrofidir.
•   En büyük efferent yoldur.
•   İstemli, beceri gerektiren hareketlerin yapılması ile ilgilidir.
•   Üst motor nöron olarak da bilinir.
•   Traktusu oluşturan aksonların büyük bölümü (%80’i) 4 ve 6 numaralı Brodmann alanlarından orijinlenir.
•   Liflerinin %90’ı bulbus’un kaudalinde decussatio pyramidum denilen çaprazı yapıp karşı tarafa geçer.
•   Traktus beyin sapındaki seyri sırasında özellikle III, VI ve XII. kranyal sinirlerin çekirdeklerine ve köklerine yakın geçer. (3 x2 = 6 x2 = 12)

Decussatio pyramidum’un yanlarına oturan lezyonlarda ipsilateral üst ekstremite felci ile kontralateral alt ekstremite felci olur (krusiyat hemipleji). Lezyondan çapraz yapmış üst ekstremiteyle ilgili lifler ve henüz çapraz yapmamış alt ekstremite ile ilgili lifler tutulur.

ALTERNAN HEMİPLEJİ (Beyin Sapının İskemik Lezyonları)

Alternan hemipleji: İpsilateral kranyal sinir felci + kontralateral hemipleji.

Superior Alternan Hemipleji (Weber Sendromu)

* Lezyon mesencephalon'da.
* İpsilateral okulomotor felci (3)
* Kontrlateral hemipleji

Middle Alternan Hemipleji

* Lezyon ponsta.
* İpsilateral abducens felci (6)
* Kontralateral hemipleji

İnferior Alternan Hemipleji (Medial Medüller Sendrom)

* Lezyon bulbusta (medulla oblongata).
* İpsilateral hipoglossus felci (12)
* Kontralateral hemipleji

Lateral medüller sendrom: Wallenberg.

FIBRAE CORTICONUCLEARES (TRACTUS CORTICOBULBARIS)

* Tractus corticospinalis içinde seyreder.
* Motor çekirdeği olan kranyal sinirlerin bu çekirdeklerindeki nöronların üst motor nöronudur.
* Seyri sırasında genu capsulata interna'dan geçer.
* VII ve XII'nin motor çekirdeği hariç diğer kranyal sinirlerin motor çekirdeklerindeki tüm nöronlar her iki hemisferden (bilateral olarak) kortikonüklear lif alır (bu yüzden n. facialis'in supra ve infranükleer lezyonları olur).
* Psödobulbar paralizi (uygunsuz zamanlarda gülme ve ağlama nöbetleri olur. emosyonel durum bozulur.) bu yolun bilateral harabiyeti nedeniyle olur.

CN 1, 2 ve 8 hariç hepsinin motor çekirdeği vardır.

Supranükleer lezyona mutlaka hemipleji eşlik eder, çünkü kortikonükleer yol kortikospinal yol içinde seyreder.

7. CN'nin çekirdeğinin ventralleri sadece karşı hemisferden uyarı alır.

N. FACIALIS LEZYONLARI

   Supranuklear   İntranuklear (İnfranuklear= Bell)
Hemipleji   Kontralateral (mutlaka eşlik eder)   Kontralateral
Fasiyal Paralizi   Santral tip (kontralateral)   Periferik tip (ipsilateral)
Kornea Refleksi   Sağlam   Kayıp
Ağız köşesi   Kontralateral düşer   İpsilateral düşer
Sulcus nasolabialis   Kontralateral düzleşir   İpsilateral düzleşir

N. HYPOGLOSSUS LEZYONLARI

   Supranuklear   İntranuklear (İnfranuklear)
Hemipleji   Kontralateral (mutlaka eşlik eder)   Kontralateral
Dil felci   Kontralateral m. genioglossus felci (sadece bu kas çalışmaz)   İpsilateral glossopleji, atrofi
Dil deviasyonu   Lezyon karşısına (dil dışarıdayken)   Lezyon tarafına

TRACTUS VESTIBULOSPINALIS LATERALIS

* Efferent yoldur.
* Retikulospinal sistem ile birlikte dengeni devamında ve postürün düzenlenmesinde önemli rol oynar.
* İpsilateral seyreder.
* Ekstensör kasların motor nöronlarını eksite, fleksör kasların motor nöronlarını inhibe eder.
* Böylece vücut pozisyonunda ani olarak meydana gelen değişikliklere (ör. düşme gibi) karşı çabuk hareketlerin oluşmasını sağlar.
* Yer çekimine karşı olan kasların esas kontrol edici yoludur.

TRACTUS RUBROSPINALIS

Çekirdekten çıkan lifler hemen çapraz yapar (Forel çaprazı= decussatio tegmentalis anterior).

TRACTUS TECTOSPINALIS

* Colliculus superior'dan başlayan bu yolun lifleri hemen çapraz yapar (Meynert çaprazı = decussatio tegmentalis posterior).
* Ani vizüel, oditör ve somatik uyarılara doğan baş ve boynun refleks hareketinden sorumludur.

FASCICULUS LONGITUDINALIS MEDIALIS

* Baş ve gözlerin koordineli hareketlerinde rolü olan yoldur.
* Lezyonları internuklear oftalmopleji (ya da FLM sendromu) adı ile bilinir.
* Bu sendromda lezyonun karşı tarafına bakıldığında lezyon tarafındaki gözde (ipsilateral) addüksiyon paralizisi, kontralateral abdükte gözde nistagmus olur.
* Bilateral IOP (FLM) gençlerde MS nedeniyle, unilateral IOP (FLM) yaşlılarda pons'un vasküler lezyonu nedeniyle olur.

BEYİN SAPI (TRUNCUS ENCEPHALI)

•   XI'in spinal parçasının çekirdekleri medulla spinalis'tedir (C1-C5).
•   Sulcus pontocruralis’ten beyin sapını terk eden kranyal sinir III’tür.
•   Sulcus bulbopontinus’tan terk eden kranyal sinirler VI, VII ve VIII’dir.
•   Sulcus retroolivaris’ten (oliva’nın lateralinde) terk edenler yukarıdan aşağıya doğru IX, X ve XI’dir.
•   Çekirdekleri bulbopontin birleşmede olan tek kranyal sinir VIII. kranyal sinirdir.
•   Bulbus’u ön yüzünden terk eden tek kranyal sinir XII’dir. Spinal sinirlerin ön kökleriyle aynı seviyede medulla oblangatayı ön yüzünden terk eder.

KRANYAL SİNİRLERİN BEYNİ TERK EDİŞ YERLERİ

•   III sulcus pontocruralis’ten terk eder.
•   VI, VII ve VIII sulcus bulbopontinus’tan terk ederler.
•   IX, X ve XI sulcus retroolivaris’ten terk ederler.
•   XI (pars spinalis) çekirdekleri medulla spinalis’tedir. Foramen magnum’dan geçip kafa içine girer.
•   XII bulbus’u ön yüzünden terk eder.

BULBUS’TAKİ (MEDULLA OBLONGATA) ÖNEMLİ ÇEKİRDEKLER

•   Nucleus tractus solitarius: VII, IX ve X. kranyal sinirlerle ilgilidir. Tat duyusunun ikinci nöronları bu çekirdektedir.
•   Nucleus spinalis nervi trigemini: Beyin sapındaki en uzun çekirdektir (C3-pons arası uzanır). Baş ve yüzün ağrı-ısı duyularının ikinci nöronları bu çekirdektedir (sensitif).
•   Nucleus ambiguus: IX, X ve XI. (pars cranialis) kranyal sinirlerin motor çekirdeğidir (action).

Lateral medullar sendromda (Wallenberg sendromu) PİCA tıkalıdır.

PONS’TAKİ ÖNEMLİ ÇEKİRDEKLER

•   Nucleus principalis nervi trigemini: Baş ve yüzün dounma-basınç duyularının ikinci nöronlarının bulunduğu çekirdektir. Kornea refleksi ile ilgilidir (pressure).
•   Colliculus facialis: VI’nın çekirdeği ve VII’nin motor lifleri ile oluşturulur.
•   Pontin paramedian retiküler formasyon (PPRF): Horizontal (lateral) bakış merkezi.
•   Locus caeruleus: Noradrenalin üreten nöronların en büyük kaynağıdır.

•   5-HT (serotonin): Nuclei raphe (beyin sapının orta hattı)

•   Dopamin: Substantia nigra (mesencephalon)
•   Histamin: Hypothalamus (nuclei tuberomammillaris)

MILLARD-GUBLER SENDROMU (Kaudal Bazal Pontin Sendrom)

•   Kontralateral hemipleji (tractus corticospinalis’in tutulmasına bağlı)
•   İpsilateral periferik tip fasiyal paralizi (colliculus facialis tutulmasına bağlı)
•   İpsilateral abducens felci (bazen görülür)

RAMSAY HUNT SENDROMU

•   Ganglion geniculi’nin herpes zoster’le tutulumu sonucu olur.
•   İpsilateral periferik tipte fasiyal paralizi ortaya çıkar.
•   Herpetik lezyonlar kulak zarı, dış kulak yolu ve kulakta görülebilir.

PINPOINT PUPİL

•   Pons lezyonlarında inen sempatik liflerin tutulumu ile olur.
•   Pupilla’da miyozis vardır.

MESENCEPHALON’DAKİ ÖNEMLİ ÇEKİRDEKLER

•   Aquaductus mesencephali’nin (cerebri) arkasında kalan bölümüne tectum mesencephali, önünde kalana da tegmentum mesencephali denir.
•   Tectum mesencephali’de (lamina tecti de denir) corpora quadrigemina (tectum) denilen 4 yuvarlak kabarıntı vardır.
o   Colliculus superior: Ani vizüel, oditör ve somatik uyarılara refleks olarak oluşan baş ve göz hareketleri ile ilgilidir (tectospinal).
o   Colliculus inferior: İşitme ile ilgilidir.
•   Area pretectalis: Pupilla ışık refleksi ile ilgilidir.
•   Nucleus mesencephali nervi trigemini: Başın proprioseptif duyusu ile ilgili çekirdektir (ısırma kuvveti).
•   Nucleus ruber: Fleksör kas tonusunun düzenlenmesi ile ilgili olan bu çekirdek motor koordinasyonun önemli bir komponentidir.
•   Substantia nigra: Dopamin’in primer kaynağı olan bu çekirdek motor kontrolde önemlidir.
•   RiMLF (fasciculus longitudinalis medialis’in rostral interstisyel çekirdeği): Vertikal bakış merkezi.

WEBER SENDROMU (Superior Alternan Hemipleji)

•   Lezyon fossa interpeduncularis’tedir.
•   İpsilateral okulomotor sinir felci (okulomotor sinir kökleri tutulduğu için)
•   Santral tipte fasiyal paraliziyi de içeren kontralateral hemipleji (serebral pedünkül tutulumu ile)

MORTIZ BENEDIKT SENDROMU

•   Lezyon medial tegmental alandadır.
•   N. oculomotorius (ipsilateral okulomotor sinir felci)
•   Nuc. ruber’i (kontralateral tremor) tutar.

PARINAUD SENDROMU

Epifiz bezi (gl. pinealis) tümörlerinde olur. Hastada yukarı bakış paralizisi, pupilla anormallikleri (büyük pupil) ve göz kapağında retraksiyon (Collier belirtisi) olur.

CEREBELLUM

•   Vermis cerebelli’nin bir tek lingula’sına karşılık gelen hemispherium cerebelli kısmı yoktur.
•   Flocculonodular lob (archiocerebellum=vestibulocerebellum): Vermis kısmını nodulus, hemisfer kısmını ise flocculus ve pedunculus flocculi yapar. Vestibüler sistemle ilgilidir.

Nuclei Cerebelli

•   Nuclei dentatus
•   Nucleus emboliformis
•   Nucleus fastigii: Vestibuler sistemle ilgili çekirdektir. Dördüncü ventrikülün çatısında lokalizedir.
•   Nucleus globossus

Dizilim sırası: DEGF.

•   Cortex cerebelli’nin tek çıkışı (efferenti) Purkinje hücre aksonlarıdır.
•   Cerebellum lezyonlarında belirtiler ipsilateraldir.
•   Cerebellum lezyonlarındaki en karakteristik belirti ataksi’dir.
•   Hemisfer lezyonlarında anormal ekstremite hareketleri, vermis lezyonlarında ise anormal gövde hareketleri olur.
•   Cerebellum’un en çok görülen vasküler lezyonu superior serebellar arter sendromudur.

DIENCEPHALON (Ara Beyin)

Diencephalon’un Bölümleri

•   Thalamus
•   Epithalamus
•   Subthalamus
•   Hypothalamus

SUBTHALAMUS (VENTRAL TALAMUS)

Burada bulunan nuc. subthalamicus (corpus Luysii= nucleus Luysii) bazal çekirdeklerden birisidir. Kas aktivitesinin kontrolünde rolü vardır. Lezyonlarında hemiballismus (istem dışı şiddetli ekstremite hareketleri) olur.

EPITHALAMUS

Epifiz bezi (pineal bez) buradadır.

THALAMUS (DORSAL TALAMUS)

•   Thalamus lezyonlarında tüm somatik duyular kontralateral kaybolur (hemianestezi. lezyon başladığında hiperestezi ve hiperaljezi olur).
•   Thalamus’u a. cerebri posterior besler (a. thalamogeniculata bunun dalıdır).

Metathalamus: Corpus geniculatum laterale (görme) + corpus geniculatum mediale (işitme)

Hipertansiyonda En Sık Patlayan Damarlar

1. A. cerebri media (stroke)
•   Aa. striatae lateralis (lentikülostriat arterler)
2. A. basillaris: Pons ve mezensefalon’da hasar olur (Duret kanamaları).
3. A. cerebri posterior: Talamus’ta hasar olur. Vizüel korteks etkilenir.

Putamen hasarında motor defisit, talamus hasarında duyu defisiti olur.

Anevrizma en sık a. communicans anterior’da olur (Charcot-Bouchard). 2. en sık a. cerebri media’dır.

HYPOTHALAMUS

•   Ön kısmı parasempatik, arka kısmı sempatik sistemle ilgilidir.
•   Otonom sinir sisteminin merkezidir.
•   Nucleus suprachiasmaticus: Sirkadiyan (biyolojik) ritmle ilgilidir (temel ritm uyuma-uyanmadır). Epifiz beziyle bağlantılı çekirdektir (melatonin salgılanır).
•   Nucleus ventromedialis hypothalami: Tokluk merkezidir.
•   Hipotalamus’un lateral bölgesi: Açık merkezidir.
•   Nucleus supraopticus: ADH (vazopressin) bu çekirdekte üretilir.
•   Nucleus paraventricularis: Oksitosin bu çekirdek üretilir.
•   Nucleus arcuatus (infundibularis): Adenohipofiz’den salgılanan hormonları kontrol eden hipofizyotrofik hormonların başlıca üretildiği çekirdektir.

LİMBİK SİSTEM

Sistemi oluşturan yapılar:

•   Corpus amygdaloideum: Limbik sistemin major unsuru olan bu çekirdek temporal lobun uncusunda lokalizedir.
•   Lobus limbicus: Gyrus cinguli, gyrus dentatus, gyrus parahippocampalis.
•   Formatio hippocampi.

Hafıza ile İlgili Yapılar

•   Formatio hippocampi
•   Fornix
•   Corpus mamillare

Miksiyon ve defekasyonun istemli kontrol merkezi lobulus paracentralis’tir.

ÖNEMLİ KORTİKAL ALANLAR (BRODMANN ALANLARI)

FRONTAL LOB

•   Primer motor alan: Brodmann’ın 4 numaralı alanıdır. Gyrus precentralis’tedir.
•   Motor konuşma alanı: Brodmann’ın 44-45 numaralı alanlarıdır. Gyrus frontalis inferior’daki pars triangularis ve komşu pars opercularis’te lokalizedir. Kelimelerin şekillenmesini sağlar (motor afazi: Broca afazisi).

PARIETAL LOB

Primer somatik duyu alanı (genel duyu alanı): Brodmann’ın 3, 1, 2 numaralı alanlarıdır. Gyrus postcentralis ve lobulus paracentralis’in arka parçasındadır.

OKSİPİTAL LOB

Primer vizüel alan: Brodmann’ın 17 numaralı alanıdır. Oksipital lobun iç yüzündeki sulcus calcarinus’un alt ve üstündeki gyrus lingualis ve cuneus’a karşılık gelir.

TEMPORAL LOB

•   Primer oditör alan: Brodmann 41 ve 42 numaralı alanlarıdır. Sulcus lateralis’in alt duvarında gyrus temporalis superior’un üst yüzünde yer alan gyri temporales transversi’lerdedir (Heschl girusları).
•   İşitmenin assosiasyon alanı (Wernicke’nin duysal konuşma alanı): Brodmann’ın 22 numaralı alanıdır. İşitilen veya konuşulan kelimelerin anlamının oluşturulduğu alandır (yazılı sözcüklerin anlamının ortaya çıktığı yer 39 BA).
•   Primer koku (olfaktör) alanı: Brodmann’ın 34 numaralı alanıdır. Primer olfaktor korteks temporal lobun ucunda (uncus) lokalize piriform kortekstir. İstanbul’da (34) Haliç kötü kokar.

Primer tat korteksi: Parietal loptadır (Brodmann 43).

•   Epilepsinin en sık görüldüğü primer beyin tümörü: Oligodendrogliom.
•   Oligodendrogliyomun en sık yeri: Frontal lop.
•   BOS yoluyla en sık metastaz yapan beyin tümörü: Medulloblastom.
•   MS’in karakteristik BOS bulgusu olan oligoklonal bantları plazma hücreleri tarafından üretilen IgG antikorları yapar.

BEYAZ CEVHER (SUBSTANTIA ALBA)

ASSOSİASYON YOLLARI

•   Fasciculus longitudinalis superior: En uzun assosiasyon yoludur.
•   Fasciculus arcuatus (Wernicke fasikülüsü): Temporal loptaki Wernicke (22) ile frontal loptaki Broca (44-45) alanını bağlar. Bu fasikülüsü tutan lezyonlar ileti tipi afaziye neden olur. Söylenenleri tekrar edemez.

KOMMİSSURAL YOLLAR

•   Corpus callosum: En büyük kommissural yoldur.
•   Commissura anterior: Koku yollarının çapraz yeridir.
•   Commissura posterior: Pupilla ışık refleksi ile ilgili nöronların uzantıları burada çapraz yapar.

PROJEKSİYON YOLLARI

Capsula interna denilen V harfi şeklindeki yapıyı oluştururlar.

•   Genu’sundan fibrae corticonucleares (cortico-bulbares) geçer.
•   Crus posterius’tan fibrae corticospinales, radiato thalami centralis (talamokortikal lifler); pars sublentiformis denilen parçasından radiato acustica; pars retrolentiformis’ten de radiato optica (en kaudaldedir. lezyonunda kontralateral homonim hemianopsi olur) geçer.

NUCLEI BASALES

•   Nucleus caudatus
•   Putamen
•   Globus pallidus
•   Nucleus subthalamicus
•   Substantia nigra

•   Corpus striatum: Nucleus caudatus + putamen + globus pallidus.
•   Nucleus lentiformis: Putamen + globus pallidus.

•   Huntington koresi: 4p’deki defekt vardır. Nuc. caudatus etkilenir.
•   Ailesel Parkinson sendromu: 4q’da defekt vardır. Substantia nigra, sempatik gangliyonlar, beyin sapı ve medulla spinalis’te (parasempatik gangliyonlarda görülmez) Lewy cismi (eozinofilik intranöral inklüzyon granülleri) görülür.
•   Foster Kennedy sendromu: Oligodendrogliom’a bağlı oluşur. İpsilateral anosmia + ipsilateral optik atrofi (körlük) + kontralateral papil ödem.

BEYİN VENTRİKÜLLERİ

4. Ventrikülün Bağlantıları

•   Aquaductus mesencephali (aquaductus serebri, Sylvius)
•   Canalis centralis
•   Luschka (apertura lateralis)
•   Magendie (apertura mediana)

LOKALİZASYONLARI

•   Lateral ventriküller (1. ve 2. ventrikül) beyin hemisferleri içindedir.
•   3. ventrikül iki taraf hipotalamus ve talamus’lar arasındadır.
•   4. ventrikül cerebellum (arkada) ile pons ve bulbus (önde) arasındadır.

BAĞLANTILARI

•   Foramen interventriculare (foramen Monro) ile lateral ventriküller 3. ventriküle bağlanır.
•   Aquaductus mesencephali (aqueductus cerebri, Sylvius kanalı) 3. ventrikül ile 4. ventrikülü bağlar.
•   4. ventrikül medulla spinalis’teki canalis centralis ile devam eder. Ayrıca çatısındaki 3 delik (ikisi apertura lateralis [Luschka] ve birisi apertura mediana [Magendie]) ile subaraknoid boşluğa bağlanır.

BEYİN-OMURİLİK SIVISI (BOS)

•   Ventriküllerde bulunan plexus choroideus’larda (ependim + pia mater) yapılır ve salgılanır.
•   Sadece lateral ventriküllerin cornu anterius (frontale) ve posterius’unda (occipitale) plexus choroideus yoktur.

DÖRDÜNCÜ VENTRİKÜLÜN SINIRLARI

4. ventrikülde bulunan önemli bölgeler: Colliculus facialis, area vestibularis, sulcus medianus, locus caeroleus, trigonum nervi vagi, trigonum nervi hypoglossi, area postrema (kemotriger zon. kan beyin bariyeri yoktur).

•   Çatısını yukarıda velum medullare superius, ortada cerebellum, aşağıda velum medullare inferius yapar.
•   Lateral sınırlarını yukarıda pedunculus cerebellaris superior (brachium conjunctivum), aşağıda pedunculus cerebellaris inferior (corpus restiforme) oluşturur.
•   Tabanını (fossa rhomboidea) yukarıda pons’un arka yüzü, aşağıda bulbus’un arka yüzü yapar.

DURA MATER

•   Sinirleri 5. CN (n. ophthalmicus, n. maxillaris, n. mandibularis), CN 7, 9, 12 (C1), C1-C3’tür. Nervus accessorius taşımaz.
•   Hipofizin üst komşuluğunda olan dura mater diaphragma sellae’dır.
•   Falx cerebri: Beyin hemisferleri arasına girer. Önde crista galli (etmoit kemiktedir) ve crista frontalis’e tutunur.
•   Falx cerebelli: Beyincik hemisferleri arasına giren uzantıdır.
•   Diaphragma sellae: Hipofiz bezinin üstünü örter.
•   Tentorium (çadır demek) cerebelli: Oksipital loplar ile serebellar hemisferler arasındadır. Ön uçları sfenoid kemiğe tutunur. Arka kenarlarında sinus transversus’lar seyreder. Ön ucu içindeki cavum trigeminale denilen boşlukta (cavum trigeminale) ganglion trigeminale bulunur.

DURAL SİNÜSLER

Venlerden farklı olarak yapısında kapak ve kas yoktur.

SINUS SAGITTALIS SUPERIOR

•   BOS subaraknoidal boşluktan esas olarak bu sinüse drene olur.
•   Falx cerebri’nin üst kenarında seyreder.
•   Arka ucunun genişlemesine confluens sinuum denir.

SINUS SAGITTALIS INFERIOR

Falx cerebri’nin alt kenarında seyreder ve sinus rectus’a açılır.

SINUS RECTUS

•   Beynin en büyük veni olan v. magna cerebri (Galen veni) ve sinus sagittalis inferior bu sinüse açılır.
•   Bazı kaynaklarda “Sinus rectus’u sinus sagittalis inferior + v. magna cerebri oluşturur.” der.

SINUS OCCIPITALIS

En küçük dural sinüstür. Confluens sinuum’a açılan tek dural sinüstür.

SINUS PETROSUS INFERIOR

•   Foramen jugulare’nin en önündeki yapıdır.
•   Sinus cavernosus’u v. jugularis interna’ya birleştirir. Foramen jugulare’den geçip v. jugularis interna’ya açılır (sinus petrosus superior sinus transversus’a açılır).

SINUS SPHENOPARIETALIS

Sinus cavernosus’a açılan tek dural sinüstür.

TEK OLAN DURAL SİNÜSLER

•   Sinus sagittalis superior
•   Sinus sagittalis inferior
•   Sinus occipitalis
•   Sinus rectus

ROSSİ

Sinus cavernosus da iki tanedir.

SINUS CAVERNOSUS

İçinden

•   A. carotis interna
•   N. abducens (VI)

Dış duvarından

•   N. oculomotorius (III)
•   N. trochlearis (IV)
•   N. ophthalmicus (V1)
•   N. maxillaris geçer (V2) geçer.

OTOMAtİK

Sinus cavernosus’a açılan oluşumlar: V. ophthalmica superior ve inferior, v. centralis retinae, beynin bazı yüzeyel venleri ve sinus sphenoparietalis.

CISTERNAE (Sarnıç)

Kafadan lateral ventriküle girerek de BOS alınabilir.

Cisterna Cerebellomedullaris (cisterna magna)

•   BOS 4. ventrikülden apertura mediana (foramen Magendie) aracılığı ile bu sisternaya gelir.
•   Gerektiğinde BOS alınır (ponksiyon ile).

Cisterna Interpeduncularis

Willis halkası (circulus arteriosus cerebri) buradadır.

Cisterna Quadrigeminalis (cisterna superior)

•   Bazı kaynaklarda hatalı olarak cisterna ambiens de denmektedir.
•   Epifiz bezi, Galen veni (v. magna cerebri) ve a. cerebri posterior’lar bu sisterna içindedir.

Cisterna Pontis

A. basillaris’i içerir.

Cisterna Fossae Lateralis Cerebri

A. cerebri media’yı içerir.

Cisterna Lumbalis

BOS alınan sisternadır (L2-S2 arasındadır).

Presinaptik nöronla postsinaptik nöronun yaptığı sinapstaki nörotransmitter asetil kolindir. Parasempatik sistemde postsinaptik nöronla hedef organın yaptığı sinapsta nörotransmitter aseti kolin, sempatik sistemde noradrenalindir (norepinefrin). İki yer istisnadır: Ekrin ter bezleri ve çizgili kas kan damarında asetil kolindir.

OTONOM SİNİR SİSTEMİ

•   Merkezi hypothalamus’tur.
•   Sempatik ve parasempatik olarak iki komponenti vardır. Her iki sistemde de iki nöron (preganglionik ve post ganglionik) vardır.
•   Parasempatik sistemde nörotransmitter asetil kolindir (kolinerjik sistem).
•   Sempatik sistemde preganglionik nöronla postganglionik nöron arasındaki nörotransmitter asetil kolin, postsinaptik nöronla hedef organ arasındaki noradrenalin’dir. Bu nedenle sempatik sisteme adrenerjik sistem de denir.
•   Sadece ekrin ter bezleri (Merokrin bezler), m. arrector pili ve bazı kan damarlarında (iskelet kası gibi) postganglionik nöronla hedef organ arasındaki nörotransmitter asetilkolin’dir. Apokrin ter bezlerinin uyarısı adrenerjiktir.
•   Glandula suprarenalis preganglionik sempatik liflerin gittiği tek organdır.

SEMPATİK SİSTEM

•   Preganglionik sempatik nöronlar T1-L2 arası segmentlerde (toplam 14 segment) cornu laterale’de dizili nucleus intermediolateralis’lerdedir.
•   Postganglionik sempatik nöronlar paravertebral ve prevertebral ganglionlardır.
•   Ramus communicans albus: Medulla spinalis’ten spinal sinir aracılığı ile truncus sympathicus’a geçen preganglionik nöron uzantılarıdır. 14 çifttir. T1-L2 dışındaki segmentlerde bulunmaz.

TRUNCUS SYMPATHICUS

•   Servikal bölgede her bir sempatik zincirde 3 tane paravertebral ganglion vardır. Her zaman 3 tanedir.
•   İki taraf sempatik zincir koksiks ucunun önünde ganglion impar denilen bir ara ganglionla birleşir.

Prevertebral Ganglionlar

•   Ganglion coeliacum
•   Ganglion mesenterica superius
•   Ganglion mesenterica inferius

Truncus sympathicus’un servikal parçasında 3 tane paravertebral ganglion bulunur.

Ganglion Cervicothoracicum (Stellat [yıldız gibi] ganglion)

•   Paravertebral bir gangliondur.
•   C7, C8 ve T1 paravertebral ganglionların birleşmesi ile oluşur.
•   Apex pulmonalis’lerin arka yüzleri ile komşudur. Pancoast sendromunda olduğu gibi apex pulmonis’e oturan tümörlerde ganglion etkilenir ve Horner sendromuna neden olur.

N. SPLANCHNICUS MAJOR

T5-T9 (10) ganglionlardan sinaps yapmadan geçen preganglionik sempatik dallar tarafından oluşturulur. Adrenal medulla’ya giden preganglionik sempatik lifler bu sinir içindedir.

PARASEMPATİK SİSTEM (Kraniosakral, kolinerjik sistem)

•   Spinal sinirler içinde parasempatik lif bulunmaz. Bu nedenle vücut duvarı ve ekstremitelere parasempatik lif gitmez.
•   Beyin sapında preganglionik parasempatik nöronları içeren 4 tane çekirdek vardır:
o   Edinger-Westpal (nuc. visceralis, nuc. autonomicus): Mesencephalon’dadır. Okulomotor sinirin parasempatik çekirdeğidir.
o   Nucleus salivatorius superior (üst bölümüne nuc. lacrimalis denir): Pons’tadır. Fasiyal sinirin parasempatik çekirdeğidir.
o   Nucleus salivatorius inferior: Bulbus’tadır. Glossofaringeus’un parasempatik çekirdeğidir.
o   Nucleus dorsalis nervi vagi: Bulbus’tadır. Vagus’un parasempatik çekirdeğidir.
•   Sakral 2-4 segmentlerde de preganglionik parasempatik nöronlar bulunur.
•   Postganglionik parasempatik nöronların bulunduğu ganglionlar:
o   Ganglion ciliare orbitadadır. Hedef organı m. ciliaris ile m. sphincter pupillae’dir.
o   Ganglion pterygopalatinum: Fossa pterygopalatina’dadır. En büyük parasempatik gangliondur. Hedef organı glandula lacrimalis’tir.
o   Ganglion submandibulare: M. hyoglossus’un üzerindedir. Hedef organı glandula submandibularis ve glandula sublingualis’tir.
o   Ganglion oticum: Fossa infratemporalis’tedir. Hedef organı glandula parotidea’dır.
o   Ganglia terminales (murales): Organa yakın ya da duvarındadır. N. vagus’un ve sakral 2-4’ten gelen preganglionik parasempatik nöron uzantılarının sinaps yaptığı postganglionik nöronları içerir. Hedef organları tüm torakal ve abdominopelvik organlardır.

PARASEMPATİK SİSTEM

Mesencephalon’daki Edinger-Westpal çekirdeğinden (nuc. visceralis, nuc. oculomotorius accessorius) n. oculomotorius (preganglionik parasempatik nöron) çıkar. Orbita’da ganglion ciliare ile sinaps yapar. Buradan çıkan nn. ciliares breves (postganglionik parasempatik nöron) m. ciliares (akomodasyon) ve m. sphincter pupilla’yı (ışık refleksiyle ilgilidir) uyarır.

Ponstaki nuc. lacrimalis’ten (nuc. salivatorius superior’un üst bölümü) çıkan n. petrosus major (n. facialis’in dalıdır) ve n. facialis ganglion pterygopalatinum’a (en büyük parasempatik ganglion) gelir. Buradan çıkan sinir glandula lacrimalis’e (burun, damak ve farinks mukozasındaki bezlere) gider.

Ponstaki nuc. salivatorius superior’dan çıkan chorda tympani n. lingualis’e katılarak ganglion submandibulare’ye gelir. Buradan çıkan sinir glandula sublingualis ve glandula submandibularis’e gider.

Bulbus’taki nuc. salivatorius inferior’dan çıkan n. petrosus minor ve n. glossopharyngeus ganglion oticum’a (infratemporal fossadadır) gelir. Buradan çıkan sinir glandula parotidea’ya gider.

Bulbus’taki nuc. dorsalis nervi vagi’den çıkan n. vagus intramural ganglionlara (organ duvarlarındadır) gelir. Buradan çıkan sinirler thorax organları, pankreas, dalak, karaciğer, safra kesesi, özofagus, mide, ince bağırsaklar ve flexura coli sinistra’ya (kolon transversum’un sağ 2/3’ü) kadar olan kalın bağırsaklara gider.

Medulla spinalis’in S2-4 segmentlerinden çıkan n. splanchnici pelvici intramural ganglionlara gelir. Buradan çıkan sinirler kolon transversum’un sol 1/3’ü, colon descendens, colon sigmoideum, rectum, canalis analis ve tüm pelvik organlara gider.

•   N. petrosus profundus sadece sempatik lif içerir.
•   N. pudendus (S2-S4) nervi splanchnici pelvici ile aynı segmentten çıkar.

•   Miksiyon, defekasyon, ereksiyon: S2-S4 (parasempatik)
•   Ejakülasyon: L1-L2 (sempatik)

S2-4 segmentlerdeki preganglionik parasempatik nöronların uzantıları nn. splanchnici pelvici adı ile n. vagus’un innervasyon alanı dışında kalan organların para sempatik uyarısını sağlar:

•   Colon descendens
•   Colon sigmoideum
•   Rectum
•   Canalis analis
•   Pelvik organlar

Splanknik sözcüğü içerip parasempatik olan tek sinir n. splanchnici pelvici’dir.

•   Splanknik sözcüğü içeren diğer sinirler ile n. caroticus internus ve n. petrosus profundus sempatik sisteme aittir.
•   Parasempatik sistemle ilgili sinirler: N. tympanicus, n. petrosus major, n. petrosus minor, nn. ciliares breves ve chorda tympani.
•   N. canalis pterygoidei (Vidian siniri) hem sempatik (n. petrosus profundus) hem de parasempatik (n. petrosus major) lif içerir.

KRANYAL SİNİRLER

NERVUS OLFACTORIUS

•   Burada bulunan nöronlar insanlarda çoğalabilme özelliğine sahip tek nörondur.
•   Santral uzantıları n. olfactorius adı ile etmoid kemiğin kribriform laminasından geçip bulbus olfactorius’ta bulunan glomerulus içindeki mitral ve tufted hücreleri ile sinaps yapar.
•   Aksonları tractus olfactorius adı ile piriform kortekse (34 BA) gider.

Koku

•   Thalamus’a uğramayan tek duyudur.
•   Merkeze iki nöronla giden tek duyudur.
•   En yavaş taşınan duyudur (olfaktör sinir uzantıları en ince ve miyelinsizdir).

NERVUS OPTICUS

RETINA’DA BULUNAN HÜCRELER

•   Ganglion hücre (görme yolunun 2. nöronu)
•   Amacrine hücre (internöron= ara nöron)
•   Bipolar hücre (görme yolunun 1. nöronu. 1, 2 ve 8. kranyal sinirde bulunur)
•   Horizontal hücre (internöron= ara nöron)
•   Müller hücresi (destek [support] hücresi)
•   Koni hücresi (7 milyon koni vardır)
•   Basil hücresi (125 milyon basil vardır)

•   Retinada bulunan ganglion hücrelerinin uzantıları n. opticus’u oluşturur.
•   N. opticus (diencephalon’dan derive olur) miyelin kılıfını oligodendrositlerin yaptığı tek periferik sinirdir.

GÖRME YOLLARI

Retina (1. nöronlar bipolar nöronlar, 2. nöronlar ganglion hücreleri) --> n. opticus --> chiasma opticum --> tractus opticus --> corpus geniculatum laterale (3. nöronlar) --> radiatio optica (tractus geniculocalcarinus) --> vizüel korteks (17 numaralı Brodmann alanı).

Bir taraf tractus opticusu yapan lifler kendi taraf temporal retinasından gelen lifler ile karşı taraf nazal retinasından gelen liflerden oluşur. Bu lifler aynı göz tarafına bakar.

GÖRME YOLLARI LEZYONLARI

Meyer loopu: Radiato optica’nın temporal loptan geçerken oluşturduğu looptur.

Optik kiazmadan sonraki yaralanmalarda homonimos olur.

•   Sol sirkumferensiyal (dairesel) körlük: Optik sinirin optik kanalda (sfenoid kemiktedir) sıkışması.
•   Sol makuler skotom: Optik sinir içi lezyon (MS ya da dibet. retrobulber nörit)
•   Sağ total körlük (anopsia): Sağ optik sinir kesisi
•   Bitemporal hemianopsia: Chiasma opticum lezyonu.
•   Sağ homonimos hemianopsia: Chiasma opticum’un arkasında kalan sol taraf görme yollarından tractus opticus, corpus geniculatum laterale, radiatio optica ve vizüel korteksten birisinin lezyonu.
•   Sağ superior homonimos kuvadrantik anopsia: Sol temporal lob ya da sol vizüel korteks alt dudak lezyonu.
•   Sağ inferior homonimos kuvadrantik anopsia: Sol parietal lob ya da sol vizüel korteks üst dudak lezyonu.
•   Sağ homonimos hemianopsia (makuler [a. cerebri media ile de beslenir] kurtulmalı): Sol a. cerebri posterior tıkanması.

PUPILLA IŞIK REFLEKSİ

Işık refleksini akomodasyondan ayıran en önemli özellik kortekse gitmemesidir. Akomodasyon kortekse gider.

Işık uyarısı --> sağ retina --> sağ n. opticus (afferent) --> sağ tractus opticus --> area pretectalis (nuc. pretectalis olivaris. commissura posterior’dan karşı tarafa da geçer) --> sağ ve sol edinger-westphal --> sağ ve sol n. oculomotorius (efferent) --> sağ ve sol ganglion ciliare --> sağ (direkt) ve sol (indirekt) m. sphincter pupillae --> miyozis.

Optik sinir lezyonunda: Lezyon olan gözde direkt, sağlam gözde indirekt (konsensüel) ışık refleksi alınamaz. Sağlam gözde direkt, optik sinir lezyonu olan gözde indirekt refleks alınır.

Okulomotor sinir lezyonunda: Lezyon olan gözde direkt ve indirekt ışık refleksi alınamaz. Sağlam gözde direkt ve indirekt ışık refleksi alınır.

Tractus opticus’tan sonraki görme yollarının lezyonlarında ışık refleksi sağlam kalır.

AKOMODASYON CEVABI

Yakındaki bir objeye bakınca --> n. opticus’lar (afferent) --> vizüel korteks --> (bilinmeyen bir yol ile) her iki taraf okulomotor çekirdeklere (mesencehpalonda) --> n. oculomotorius (efferent) --> m. rectus medialis, m. sphincter pupillae, m. ciliaris (kasılınca lens gevşer, kalınlaşır. lensi yerinde tutan iplikçiklerdir).

NERVUS OCULOMOTORIUS

Seyri sırasında a. superior cerebelli ile a. cerebri posterior arasından geçer.

Uyardığı Kaslar

* M. rectus inferior
* M. rectus superior
* M. rectus medialis
* M. obliquus inferior
* M. levator palpebrae superioris

SO4 LR6 H3: Superior oblik trochlear (4), lateral rectus abducens (6), diğerleri okulomotor (3).

Parasempatik lifleri ile m. sphincter pupillae ve m. ciliaris'i uyarır.

Lezyonu (İpsilateral Gözde)

* Pitoz en önemli belirtisidir.
* Vertikal diplopi
* Eksternal strabismus (dışa şaşılık, göz aşağıya dışa bakar durumdadır)
* Midriyazis
* Direkt ve indirekt pupilla ışık refleksi kaybı ve akomodasyon bozukluğu

* Okulomotor sinir basısının ilk belirtisi ipsilateral gözdeki ışık refleksindeki yavaşlama ve midriyazistir. En çok a. communicans posterior'un anevrizmasından etkilenir.
* Okulomotor sinir tentoryal herniasyonlardan (unkal herniasyon) en çok zarar gören sinirdir.

NERVUS TROCHLEARIS

* Kranyal sinirlerin en incesidir.
* Beyin sapını arka yüzünden terk eden tek kranyal sinirdir.
* Çift çapraz yapan tek kranyal sinirdir.
* Anulus tendineus communis'ten (Zinn halkası) geçmez.
* Sadece m. obliquus superior'u uyarır.
* Çekirdek lezyonları kontralateral olan tek kranyal sinirdir. Diğer kranyal sinirlerin lezyonları ipsilateraldir.

Lezyonu

* Başa levyeyle vurulması sonucu gelişebilir.
* Vertikal diplopi
* Göz aşağı dışa bakamaz.
* Hasta merdiven inemez ve okuyamaz.

* Lezyonu tortikollisle karışır (başı lezyon tarafına eğer).
* Vertikal şaşılığın (hipertropia) en sık nedenidir.

NERVUS ABDUCENS

* Subaraknoid boşlukta en uzun seyreden kranyal sinirdir.
* Dorello kanalından geçer ve sinhs cavernosus'a girer.
* Sinua cavernosus içinde a. carotis interna ile birliktedir.

LEZYONU (İpsilateral Gözde)

* İçe şaşılık (internal strabismus)
* Horizontal diplopi olur.

KİBAS, kafa travmalarında  en çok etkilenendir.

NERVUS TRIGEMINUS

Nucleus motorius nervi trigemini: Çekirdekten çıkan motor lifler mandibular dalı içinde çiğneme kasları, m. tensor tympani, m. tensor veli palatini, m. mylohyoideus ve m. digastricus'un venter anterior'unu uyarır.

* N. ophthalmicus saf duyudur.
* N. maxillaris saf duyudur.

Trigeminus lezyonunda ağız açıldığında çene lezyon tarafına deviye olur. Kornea refleksi (afferenti oftalmik, efferenti facialis) ve aksırma refleksi (afferenti maksiller) kaybolur.

Dilin 2/3 ön bölümünden tat duyusu ile ilgili nöronlar ganglion geniculi'dedir.

NERVUS FACIALIS

Kafa içi en uzun seyir: Abducens.

* Kemik içi en uzun seyir gösteren kranyal sinirdir. Kanal içinde üç dal verir: N. petrosus major (gangliondan çıkar), n. stapedius ve chorda tympani.
* Aurikula'nın duyusunu ve dilin 2/3 ön bölümünden tat duyusunu taşır.
* Ganglion genuculi isimli ganglionunda somatik duyu ve tat duyusunun nöron gövdeleri bulunur. N. petrosus major gangliondan çıkar.

Nucleus Nervi Facialis Denilen Motor Çekirdeğinden Çıkan Lifler

* Yüz ifadesi kasları
* M. stapedius
* M. stylohyoideus
* M. digastricus'un venter posterior'unu uyarır.

NERVUS FACIALIS'İN KANAL İÇİ LEZYONLARI

I. Ganglion Geniculi Öncesi Lezyon

* Tüm fonksiyonları ipsilateral kaybolur.
* Gl. lacrimalis, gl. submandibularis ve gl. sublingualis'te sekresyon olmaz.
* Dilin 2/3 ön bölümünde tat duyusu kaybolur.
* N. stapedius felcine bağlı hiperakuzi olur.
* Periferik tip fasiyal paralizi (Bell felci) olur.
* Kornea refleksi kaybolur.

II. Ganglion geniculi'nin hemen sonrası lezyon: Sadece gl. lacrimalis sağlamdır. Çünkü n. petrosus major gangliyon geniculi'den terk eder.

III. Foramen stylomastoideum lezyonu: Sadece periferik tip fasiyal paralizi olur. Kornea refleksi alınamaz.

Crocodile gözyaşları sendromu: Kesik sinir uçları yanlış birleştiği için olur. Hasta yemek yerken gözü yaşarır.

KORNEA REFLEKSİ

Uyarı (kornea) --> n. ophthalmicus (afferent) --> ganglion trigeminale (temporal kemikte) --> nuc. principalis nervi trigemini (kornea refleksi ile ilgili beyin sapı çekirdeğidir. ponstadır) --> nuc. nervi facialis (efferent nöronlar) --> n. facialis (efferent) --> m. orbicularis oculi.

NERVUS VESTIBULOCOCHLEARIS

* Çekirdekleri bulbopontin birleşmede yer alan tek kranyal sinirdir.
* Ganglionlarında bipolar nöronların bulunduğu tek kranyal sinirdir.

N. VESTIBULARIS

* Ganglion vestibulare (Scarpa ganglionu) meatua acusticus internus'un dibinde lokalizedir.
* Her bir tarafta 4 tane denge çekirdeği vardır (toplam 8 tane).

N. COCHLEARIS

Cochlea'daki canalis spiralis modioli içinde lokalize ganglion spirale cochleae'daki (ganglion Corti) hücrelerin santral uzantıları tarafından oluşturulur.

İşitmenin bipolar 1. nöronları ganglion spirale cochlea'dadır.

İŞİTME YOLLARI

* Corpus trapezoideum: Koklear çekirdeklerden çıkan liflerin orta hattaki çaprazıdır.
* Nucleus olivaris superior
* Lemniscus lateralis
* Colliculus inferior (colliculus superior yoktur)
* Corpus geniculatum mediale (corpus geniculatum laterale yoktur)

SENSÖRİNÖRAL TİP İŞİTME KAYIPLARI

* Corpus trapezoideum lezyonunda her iki kulakta eşit derecede kısmi işitme kaybı olur.
* Lemniscus lateralis lezyonunda karşı kulakta daha fazla olmak üzere her iki kulakta kısmi işitme kaybı olur.

NERVUS GLOSSOPHARYNGEUS

Tonsillitte bazen kulak ağrısının duyulmasının sebebi n. glossopharyngeus’tur.

•   Tonsilla palatina ve orta kulak boşluğunun duyusunu taşır.
•   Nucleus ambiguus’tan çıkan motor lifler sadece m. stylopharyngeus’u uyarır.
•   Lezyonunda uvula sağlam tarafa (lezyonun karşı tarafına) deviye olur (vagus lezyonunda da aynısı olur). Palatal (uvular) ve gag (faringeal) refleksler (afferenti 9, efferenti 10’dur) kaybolur.

NERVUS VAGUS

•   Motor çekirdeği nucleus ambiguus’tur.
•   Parasempatik çekirdeği nucleus dorsalis nervi vagi’dir.

NERVUS ACCESSORIUS

•   Kranyal kökü yapan liflerin nöronları nuc. ambiguus’ta, spinal kökü yapanların ise medulla spinalis’tedir (C1-C5’te).
•   Spinal kökün lifleri yukarı doğru yükselerek foramen magnum’dan geçip kranyal kökün lifleriyle birleşir.
•   Foramen jugulare’den geçince kranyal kökü oluşturan lifler ayrılır ve n. vagus’a katılır.
•   Spinal kökü oluşturan lifler ise m. sternocleidomastoideus ve m. trapezius’u uyarır.
•   Sinirin spinal parçasının felcinde omuz düşüklüğü olur, yüzün karşı tarafa çevrilmesi zorlaşır. SCM, trapezius, semispinalis capitis yüzü karşı tarafa çevirir.

NERVUS HYPOGLOSSUS

•   Bulbus’u ön yüzünden terk eden tek sinirdir.
•   Spinal sinirlerin ön kökleri ile aynı çizgi üzerinde oliva ile pyramis bulbi arasından çıkar.
•   Oksipital kemikteki canalis nervi hypoglossi’den kafayı terk eder.
•   Dilin tüm intrinsik ve ekstrinsik kaslarını (m. palatoglossus [plexus faringeus’tan gelir] hariç) uyarır.

KULAK (AURIS)

Meatus acusticus externus’un duyusunu n. auriculotemporalis ve n. vagus’un auriküler dalı (Arnold siniri. dış kulak yolu ile ilgili işlemlerde bayılma ve bradikardinin sebebi olan sinirdir) taşır.

PARIES JUGULARIS (ALT DUVAR)

Bulbus superior v. jugularis interna ile cavitas tympani’yi ayırır.

PARIES LABYRINTHICUS (İÇ DUVAR)

•   Üzerinde fenestra vestibuli, fenestra cochlea, promontorium ve prominentia canalis facialis denilen yapılar bulunur.
•   Promontorium iç kulakta bulunan cochlea’nın bazal kıvrımının cavitas tympani içine yapmış olduğu çıkıntıdır. Üzerinde n. tympanicus vardır.
•   Fenestra vestibuli’ye stapes tabanı oturur.

PARIES MASTOIDEUS (ARKA DUVAR)

•   Aditus ad antrum mastoideum denilen açıklıkla antrum mastoideum’a irtibatlanır (otitte mastoidit bu yolla olur).
•   Bu duvar üzerinde bulunan eminentia pyramidalis denilen kabarıntıda m. stapedius yer alır.
•   Fasiyal kanalın inen segmenti bu duvardadır.
•   Chorda tympani bu duvardan orta kulak boşluğuna girer.

PARIES CAROTICUS (ÖN DUVAR)

Bulunan Yapılar

•   Canalis caroticus (a. carotis interna)
•   Semicanalis musculi tensoris tympani (m. tensor tympani)
•   Semicanalis tubae auditivae (tuba auditiva)

MEMBRANA TYMPANICA (DIŞ DUVAR, PARIES MEMBRANACEUS)

•   Manubrium mallei: Membrana tympanica’nın iç yüzünden orta noktasına kadar sıkıca yapışır. Zarın dış yüzünde orta noktada yaptığı çöküntüye umbo membranae tympanicae denir.
•   Otoskop ile muayene sırasında ön alt kadranda otoskop ışığının yansıması ile oluşan koni şeklindeki parlak ışık refleksine Politzer üçgeni adı verilir.
•   Parasentez için miringotomi en tehlikesiz olan arka alt kadrandan yapılır. Ön alt kadran tüp takımında kullanılır.
•   Zarın dış yüzünün duyusunu n. auriculotemporalis (5) ve n. vagus’un (10) auriküler dalı taşır.
•   İç yüzünün duyusunu n. glossopharyngeus’un (9) timpanik dalı (Jakobson siniri) ve muhtemelen n. facialis (7) taşır.

TUBA AUDITIVA

Tuba auditiva’yı açan kas m. salpingopharyngeus’tur. M. tensor veli palatini de yardım eder.

Basınç farklılıklarında tuba auditiva’yı açan kas m. tensor veli palatini’dir. Yardımcı kas m. salpingopharyngeus’tur.

COCHLEA KESİTİ

•   Corti organı ductus cohlearis’te (scala media) lamina basilaris (ya da membrana spiralis) üzerinde oturur.
•   Scala vestibuli ile scala tympani cochlea tepesindeki helicotrema denilen açıklıkla irtibatlanır.
•   Ductus cochlearis membrana vestibularis (Reissner membranı) ve lamina basilaris arasındadır.
•   Perilenf kemik labirintin iç yüzünü döşeyen endosteum’da üretilir.
•   Ductus cochlearis’te (ya da scala media) endolenf vardır. Endolenf ductus cochlearis’in duvarında bulunan stria vascularis’te üretilir.

ZAR LABİRİNT

Canalis kemik, ductus zardır.

ZAR LABİRİNT’İN BAĞLANTILARI

•   Ductus reuniens
•   Ductus semicircularis’ler 5 ağızla utriculus’a açılır.
•   Ductus reuniens sacculus ile ductus cochlearis’i birleştirir.

İç kulağın venöz kanını taşıyan v. labyrinthi sinus petrosus inferior’a açılır.

Meniere’de (endolenfatik hidrops) baş ağrısı olmaz.

ORBITA VE İÇİNDEKİLER

M. obliquus inferior kesinlikle Zinn’den başlamaz.

•   Orbita’daki düz kaslar (mm. recti) Zinn halkasından (anulus tendineus communis) başlar.
•   M. levator palpebrae superioris’in tendonu glandula lacrimalis’in iki parçası arasından geçer. Kası n. oculomotorius (sinirin felcinde pitozis olur) uyarır.

EKSTRAOKÜLER KASLARIN FONKSİYONLARI VE SİNİRLERİ
•   M. obliquus inferior: Gözü yukarı dışa baktırır.
•   M. rectus medialis: Gözü içe baktırır.
•   M. obliquus superior: Gözü aşağı dışa baktırır.

BULBUS OCULI

TUNICA FIBROSA BULBI

•   Limbus cornea sklerokorneal birleşmededir.
•   Göze gelen ışınların en fazla kırılmaya uğradığı yer cornea’dır. Diğer ışığı kıran yapılar lens, corpus vitreum ve humor aquosus’tur.
•   Sclera dura mater’in devamıdır. Sclemm kanalı (sinus venosus sclera) iç yüzünde lokalizedir.

TUNICA VASCULOSA BULBI

•   Choroidea şiddetli ışığı absorbe eder.
•   Corpus ciliare: Humor aquosus’un sentezlendiği ve salgılandığı processus ciliaris denilen plikalar ve m. ciliaris (akomodasyonda fonksiyon görür) bu parçada bulunur.

Behçet: Artrit, üveit, oral aft.

TUNICA INTERNA BULBI (RETINA)

Ora serrata gören retina ile kör retina’nın sınırının olduğu yerdir.

HUMOR AQUOSUS

•   Bu sıvı göz içinde var olan basınçtan ve bu basıncın devamlılığından sorumludur. Böylece bulbus oculi’nin boyutlarını korur.
•   Kanal vv. ciliares anteriores’lere açılır.
•   Cornea ve lens’i humor aquosus besler.

•   Camera anterior bulbi oculi: Cornea ile iris ve lens arasındadır.
•   Camera posterior bulbi oculi: İris ile lens ve corpus ciliare arasındadır.
•   Camera vitrae bulbi oculi: Lens’i destekler, retina’yı yerine tutar. Dış basıncın etkisi ile bulbus oculi’nin kollabe olmasını önler ve ışığı kırar. İçinde canalis hyaloideus (Cloquet kanalı) denilen bir kanal bulunur. Embriyonal dönemde kanal içinde a. hyaloidea denilen arter bulunur. Doğumdan önce oblitere olur ve kaybolur. Arterin proksimal parçası optik sinir içindeki a. centralis retinae olarak kalır.

Vv. vorticosae’ler choroidea’dan başlayıp sclera’yı delip oftalmik venlere açılırlar.

•   Horner sendromunda yalancı pitozun nedeni olan kas m. tarsalis’tir. (superior). Okulomotor sinir felcinde direkt pitoz olur. Kası m. levator palpebrae superior’dur.
•   Horner sendromunda enoftalmusun nedeni olan kas m. orbitalis’tir.
•   Her iki kasın da uyarısı sempatiktir ve her iki kas aynı zamanda Müller kası olarak da bilinir.

Greater occipital nöroalji: C2’nin arka dalının sıkışmasıdır (n. occipitalis major).

PLEXUS CERVICALIS

•   İlk 4 servikal spinal sinirin ön dallarının birleşmesi ile oluşur.
•   M. SCM’nin altındadır.
•   4 tane deri dalı vardır:
o   N. auricularis magnus
o   N. occipitalis minor
o   N. transversus colli
o   Nn. supraclaviculares

ATOS

•   Pleksusun en önemli muskuler dalı diaphragma’nın motor siniri olan n. phrenicus’tur. C3-5’ten lif alır.

ANSA CERVICALIS (Ansa Hypoglossi)

•   C1, 2, 3’ün ön dalları tarafından oluşturulur.
•   N. hypoglossus bu ansla ilgili kranyal sinirdir.
•   Ansa’dan çıkan dallar m. thyrohyoideus (Trabzon, C1 spinal sinir uyarır) hariç hiyoid altı kasları uyarır.

PLEXUS BRACHIALIS

•   Kökler birleşerek 3 tane trunkus yapar:
o   C5 + C6 = Truncus superior
o   C7 = Truncus medius
o   C8 + T1 = Truncus inferior
•   Trunkuslar ön ve arka olarak iki dala ayrılır. Bu dalların birleşmesi ile fasikülüsler oluşur:
o   Truncus superior’un ön dalı + truncus medius’un ön dalı = fasciculus lateralis
o   Truncus inferor’un ön dalı = Fasciculus medialis
o   Truncus superior’un arka dalı + truncus medius’un arka dalı + truncus inferior’un arka dalı = Fasciculus posterior.

•   Kökler m. scalenus anterior ile m. scalenus medius arasındadır.
•   Trunkuslar boyun arka üçgenindedir.
•   Fasikülüsler m. pectoralis minor’un arkasında axilla’dadır.

Kökler ve trunkuslar supraklavikulardır, fasikülüsler infraklavikulardır.

KÖKLERDEN ÇIKAN DALLAR

•   N. dorsalis scapulae: Romboid kasların ve m. levator scapulae’nin siniridir.
•   N. thoracicus longus: M. serratus anterior’u uyarır.
•   Romboid kaslar ile m. serratus anterior antagonisttir.

TRUNKUSLARDAN ÇIKAN DALLAR

•   N. suprascapularis: M. supraspinatus ile m. infraspinatus’u uyarır. Incisura scapulae’den geçen sinirdir. Sinirin gelcinde kola abdüksiyon başlatılamaz (ilk 15 derece yapılamaz).
•   N. subclavius

Kök ve trunkuslardan çıkan dallar pleksusun supraklavikular parçasından çıkar.

FASCICULUS LATERALIS’TEN ÇIKANLAR

N. musculocutaneus: Seyri sırasında m. coracobrachialis’i deler.

FASCICULUS MEDIALIS’TEN ÇIKANLAR

•   N. cutaneus brachii medialis: Kolun iç yüzünün deri duyusunu taşır. MI’da önemi vardır. Direkt olarak fasciculus medialis’ten çıkar. 2. n. intercostalis’in n. intercostobrachialis’i (kolun üst iç kısmının duyusunu alır. v. axillaris’e paralel seyreder) ile birleşir (MI)
•   N. cutaneus antebrachii medialis: Direkt olarak fasciculus medialis’ten çıkar.
•   N. ulnaris: Elin ince hareketlerinin siniridir. Felcinde kişi parmaklarına abdüksiyon-addüksiyon (el baş parmağının addüksiyonu bozulur) yaptıramaz, bu nedenle bir cismi tutamaz. Parmaklar arasında cisim tutulamaz.
•   N. medianus: A. brachialis ile birlikte aponeurosis bicipitalis’in (lacertus fibrosus= m. biceps brachii yapar) altından geçer. Seyri sırasında m. pronator teres’in iki başı arasından ve karpal tünelden geçer. Felcinde apelike hand (maymun eli, vaftiz eli) olur. Felcinde pronasyon ve oppozisyon yapılamaz.

FASCICULUS POSTERIOR’DAN ÇIKANLAR

•   N. subscapularis
•   N. thoracodorsalis
•   N. axillaris
•   N. radialis: Tüm segmentlerden lif içeren tek sinirdir. Sulcus nervi radialis’te a. profunda brachii ile birlikte seyreder. Sinirin felcinde wrist drop (düşük el) olur.

STAR

DR CUMA: Drop Radial, Clawhand (pençe el) Ulnar, Medianus Apelike hand.

TRUNCUS SUPERIOR LEZYONU (Erb-Duchenne Felci)

•   C5 ve C6 köklerinde meydana gelen yırtılmalar nedeniyle olur.
•   Ekstremite sarkık, kol addüksiyonda ve iç rotasyonda, ön kol pronasyonda ve ekstensiyonda, el bileği bir miktar fleksiyondadır.
•   Ekstremitenin bu pozisyonu bahşiş isteyen garson (waiter’s tip) ekstremitesine benzer.
•   Yeni doğanda Moro refleksinde asimetriye neden olur.

TRUNCUS INFERIOR LEZYONU (Klumpke Felci)

•   C8 ve T1 spinal sinir etkilenir.
•   El pençe şeklinde (clawhand) bir görünüm alır.

T1 spinal sinir kök lezyonunda ulnar sinir felci belirtilerine Horner Sendromu eşlik eder.

PLEXUS LUMBALIS

•   Pleksusa T12 spinal sinirin ön dalında (n. subcostalis) gelen bir dal da katılır.
•   Pleksus m. psoas major’un arkasındadır.

PLEKSUS’UN DALLARI

Ischiadicus sakral pleksusun dalıdır.

•   N. iliohypogastricus: Appendektomilerde yaralanır.
•   N. ilioinguinalis: İnguinal kanaldadır. Bu yüzden inguinal herni tamirlerinde en çok yaralanan sinirdir. Uyluğun ön yüz üst iç kısmının duyusunu alır.
•   N. cutaneus femoris lateralis: Diz eklemine kadar uyluğun ön dış yüzünün deri duyusunu taşır. Sinir bazen ligamentum inguinale’nin altından veya içinden geçerken sıkışabilir ve uyluğun anterolateral yüzünde ağrıya neden olur (meralgia paraesthetica)
•   N. genitofemoralis (L1, 2): M. psoas major’u delen sinirdir. M. cremaster ve m. dartos’u uyarır.
•   N. femoralis (L2, 3, 4): M. iliacus, m. quadriceps femorais, m. sartorius ve m. pectineus’u (genellikle) uyarır. Felcinde bacak ekstansiyon yapamaz.
o   N. saphenus: En önemli deri dalıdır. Vücudun en uzun deri siniridir. Bacağın medial yüzü, malleolus medialis ve birinci metatarsofalangeal ekleme kadar ayağın medial kenarının deri duyusunu taşır.
•   N. obturatorius (L2, 3, 4): Uyluğa adduksiyon yaptıran kasların siniridir.
FIGOCIn

N. femoralis ile n. obturatorius aynı spinal segmentlerden (L2, L3, L4) lif içerir.

Howship-Romberg bulgusu obturator hernisinde görülür. Herniye bağırsak ya da mesane obturator sinire bası yaparak karakteristik kalça-diz ağrısına neden olur.

PLEXUS SACRALIS

•   İlk 4 sakral spinal sinirin ön dalları ile truncus lumbosacralis’in birleşmesinden meydana gelir (L4-5, S1-2-3-4).
•   M. piriformis’in üzerinde oturur.
•   L4 hem lumbal hem de sakral pleksusa katılan sinirdir (n. furcalis [çatallı]).
•   Truncus lumbosacralis: L5 spinal sinirin ön dalı ile L4 spinal sinirin ön dalından gelen bir dalın birleşmesi ile oluşur.

PLEKSUS’UN DALLARI

N. suralis: N. tibialis ve n. fibularis communis’ten gelen birer dalın birleşmesi ile oluşur. Bacağın arka yüzünde v. saphena parva ile birlikte seyreder. Malleolus lateralis’in arkasından geçip ayağın dış kenarında küçük parmağa kadar seyreder.

SACRAL PLEKSUS’UN DALLARININ LEZYONLARI

N. ISCHIADICUS

•   En sık gluteal bölgeye yapılan hatalı intramusküler enjeksiyonlar sonucu yaralanır.
•   Uyluk arkası kaslardaki paralizi nedeniyle bacak fleksiyonu zayıflar (m. sartorius ve m. gracilis [ikisi de femoral sinirle uyarılır] ile de bacak fleksiyonu yapıldığından tamamen ortadan kalkmaz).
•   Diz ekleminin altında kalan tüm kaslarda paralizi vardır ve bu nedenle düşük ayak (footdrop) olur. Ancak bu sinir lezyonundaki düşük ayak ayağın ağırlığı (yer çekimi) nedeniyledir ve bu nedenle n. fibularis communis’te olan düşük ayaktan farklıdır (n. peroneus communis felcinde aktif düşük ayak olur. bacak arka kaslarının çekmesine bağlı).

N. FIBULARIS (PERONEUS) COMMUNIS

Bacağın ön ve lateral kompartman kaslarının paralizisi sonucu fleksör kaslar hakimiyet kazanır ve ayak plantar fleksiyonda (foot drop) ve inversiyon yapmış pozisyonda kalır.

N. TIBIALIS

Lezyonunda ayağın ucu kaldırılamaz. Ayak topuğunda yürünür.

N. FIBULARIS SUPERFICIALIS

Ayak eversiyonu bozulur.

N. FIBULARIS PROFUNDUS

Ayak ekstensiyonu bozulur.

N. PUDENDUS

Felcinde stres ve fekal inkontinans olur.

ÜST EKSTREMİTENİN DUYUSU

•   Enfiye çukurunun his kaybında radial sinir felci vardır. Patognomoniktir. N. radialis ilk üç parmağın ekstensör yüzünün duyusunu alır.
•   N. medianus ilk üç buçuk parmağın ekstensör yüzünün distal kısımlarını ve fleksör kısımlarının duyusunu alır.
•   N. ulnaris 4 ve 5’in ekstensör ve fleksör yüzünün duyusunu alır.

•   M. deltoideus’un olduğu bölümde his kaybı varsa aksiller sinir yaralanmasını işaret eder. Patognomoniktir. Bu bölgenin duyusunu n. cutaneus brachii lateralis superior (n. axillaris) alır.
•   N. intercostobrachialis kolun ön yüzünün iç kısmının duyusunu alır.
•   N. cutaneus brachii lateralis inferior (n. radialis) kolun arka yüzünün iç kısmının duyusunu alır.
•   N. cutaneus antebrachii posterior (n. radialis) ön kolun arka yüzünün duyusunu alır.
•   N. cutaneus antebrachii lateralis (n. musculocutaneus) ön kolun ön ve arka yüzünün lateral kısmının duyusunu alır.

ALT EKSTREMİTENİN DUYUSU

•   N. cutaneus femoris posterior uyluğun arka yüzünün ve fossa poplitea’nın duyusu alır.
•   N. saphenus bacağın ön yüzünün medial kısmının duyusunu alır.
•   N. obturatorius uyluğun iç yüzünün duyusunu alır. Obturator sinirin duyu taşıdığı tek yerdir.
•   N. suralis bacağın arka yüzünün duyusunu alır.

AYAĞIN DUYUSU

•   N. tibialis medial kalkeneal dalları ile topuk derisinin duyusunu alır.
•   N. plantaris medialis ayağın altının medial kısmının duyusunu alır.
•   N. fiburalis (peroneus) superficialis ayağk sırtının duyusunu alır.
•   N. fibularis (peroneus) profundus 1. ve 2. parmağın arasının ayak sırtında kalan kısmının duyusunu alır.

YÜZÜN DUYUSU

•   N. auriculotemporalis tragus’un önünün duyusunu alır.
•   N. occipitalis major occipital kemiğin bulunduğu kısmın duyusunu alır.
•   N. occipitalis minor başın arka yüzünün yan kısımlarının duyusunu alır.
•   N. occipitalis tertius ense kısmının duyusunu alır.
•   N. vagus ve n. facialis dış kulak yolunun duyusunu alır.
•   N. auricularis magnus kulağın duyusunu alır.
•   N. transversus coli boynun üst kısmının duyusunu alır.
•   Nn. supraclaviculares boynun alt kısmının duyusunu alır.
•   N. ophtalmicus (V1)
•   N. maxillaris (V2)
•   N. mandibularis (V3)

Kaslar için Kurallar

1. Kaslar insersiyolarından hareket eder.
2. Ekstremitenin bir parçasında bulunan kas bir sonraki parçanın hareketiyle ilgilidir. Omuzda bulunan bir kas kolu, koldaki ön kolu, ön koldaki el ve parmakları hareket ettirir. Pelvis’te bulunan bir kas uyluğu, uyluktaki bacağı, bacaktaki ayağı hareket ettirir.
3. Gövdenin ve üst ekstremitenin ön tarafındaki kaslar fleksör, arka tarafındakiler ekstransördür (Alt ekstremitede kural tersinedir, ön taraf ekstansör, arka taraf fleksördür).
4. Ekstremitelerin iç tarafındaki kaslar adduktor ve/veya iç rotatordur.
5. Ekstremitelerin dış tarafındaki kaslar abduktor ve/veya dış rotatordur.
« Son Düzenleme: 30 Temmuz 2013, 21:32:57 Gönderen: İlker »